Iedereen een eigen Euro

Van: op 13 maart 2012

Een eigen munt voor elke regio zou de economie een stuk stabieler en veerkrachtiger maken. Over de hele wereld blijken gemeenschapsmunten (ofwel complementaire of alternatieve munten) een uitermate geschikte manier om sociale, ecologische en economische doeleinden te verwezenlijken. Traditionele beleidsmakers en politici zien meer diversiteit binnen het geldsysteem niet zitten. De crisis waar we maar niet uit lijken te komen wijst op hun ongelijk.

Het is vreemd gesteld in de vrije markt. Zowel afzonderlijke landen als de Europese Unie hebben officiële waakhonden aangesteld om te zorgen dat er gezonde concurrentie blijft bestaan tussen bedrijven. Als één bedrijf een hele markt kan controleren gaat het mis met de balans tussen prijs en waarde. Hoe diverser de markt, hoe gezonder. In de natuur gaat het zelfde op: overheersing van één soort leidt tot verstoring van het systeem. Zodra het echter om geld gaat, worden de regels omgedraaid: met man en macht wordt er getracht om zoveel mogelijk economieën afhankelijk te maken van een enkele munt. Alsof de wet van de diversiteit opeens niet meer geldt.

Geld en groei

Oorspronkelijk was geld niet meer dan een handig ruilmiddel om het verschil in waarde tussen een ei en een koe aan te geven en af te rekenen. De waarde van geld was direct gekoppeld aan waarde in de echte, tastbare economie. En omdat de totale hoeveelheid geld even veel waard was als de totale hoeveelheid goederen, was economische groei beperkt tot wat mensen extra konden produceren, bovenop wat ze zelf voor hun levensonderhoud nodig hadden.

Banken ontdekten echter, dat geld dat door mensen wordt gespaard, nooit allemaal tegelijk wordt opgenomen. Dus gingen banken dit geld uitlenen. En omdat toch maar weinig mensen hun spaargeld opnamen, gingen ze veel meer geld uitlenen dan ze daadwerkelijk in kas hadden. Zo heeft de geldhoeveelheid zich steeds verder uitgebreid: er is steeds meer nieuw geld gecreëerd waarvan de waarde niet in de echte economie is gedekt. Wie dit nieuwe geld gebruikt, moet er wel flink voor betalen, de rente. Binnen het huidige geldsysteem moet de totale geldhoeveelheid blijven stijgen om de rente en aflossingen te kunnen opbrengen. Er moet dus steeds meer worden geproduceerd en verkocht. Het geldsysteem dwingt ons zo om continu te groeien.

Schuldenmotor

Onze economie loopt op schuld. Volgens McKinsey bedroegen de totale schulden van consumenten, bedrijven, de overheid en de financiële sector in ontwikkelde landen rond 1990 tussen de 120 en 200 procent van het bbp (de totale waarde van alle productie in het land) en zijn de totale schulden in 2010 gegroeid tot tussen de 240 en 450 procent van het bbp, een enorme stijging.

Hoe minder verschillende valuta er zijn, hoe makkelijker het scheppen van schuld blijkt: het valt minder op dat de onderliggende waarde verdampt en de geldhoop wordt voldoende groot om met astronomische bedragen te goochelen. Maar wanneer iedereen afhankelijk is van dezelfde geldsoort, valt ook iedereen om als het mis gaat. Dit dreigt nu te gebeuren. Anno 2012 zitten we opgescheept met torenhoge schulden en is er geen groei meer. De geldhoeveelheid stagneert, terwijl aflossing en rente wel betaald moeten worden. Dat levert problemen op. Er is namelijk niet genoeg geld in omloop om alle bestaande schulden en rente af te lossen. Het geld doet zijn werk niet meer. De vraag is: kan het anders?

Als je weet hoe een probleem ontstaat, kun je het proberen op te lossen door het proces dat het probleem veroorzaakt, om te keren. Daarvoor gaan we terug naar de oorspronkelijke functie van geld: ruilmiddel. Geld als middel en niet als doel. We mogen niet vergeten dat geld door mensen is uitgevonden en dat we geld opnieuw kunnen  uitvinden. We dienen de regels voor het gebruik van geld aan te passen, want we hebben nieuwe ruilmiddelen nodig om een duurzame en solidaire economie te realiseren.

Zonder rente geen crisis

Rente zorgt ervoor dat je met geld nieuw geld kan maken. Door rente wordt geld een doel; het wordt een oppotmiddel in plaats van een ruilmiddel. Door nu munten zonder rente te introduceren wordt de waarde weer aan het ruilmiddel gekoppeld. De waarde in de reële economie is belangrijker dan de schijnwaarde op financiële markten. Een nulrente leidt automatisch tot meer duurzaamheid; investeringen in duurzame producten wordt namelijk rendabeler, omdat de waarde en de opbrengst van de investering niet hoeft te concurreren met de rente. Bovendien is het aantrekkelijker geld te laten circuleren, want oppotten levert niets op. Speculatie is minder waarschijnlijk.

 

Meer munten, meer stabiliteit

Het is niet goed om de controle over de geldvoorraad in handen van commerciële partijen te laten liggen. Zij willen geld verdienen met rente en gebruiken geld als speculatiemiddel. Dat gaat makkelijker, naarmate er minder verschillende valuta zijn, zo zagen we. Aan de andere kant zien we dat een samenspel van veel verschillende bedrijven een stabielere economie geeft en dat de natuur alleen floreert bij voldoende diversiteit. Dat zelfde principe gaat dus ook op voor geld. Een extra voordeel in een lokale geld-economie is dat democratische bestuurde regionale instellingen kunnen bepalen wat de noodzakelijke hoeveelheid geld is die in hun economie mag circuleren, die ze kunnen koppelen aan duurzame grenzen.

Er zijn al veel mensen actief met alternatieven. In Nederland werken onder andere STRO en Qoin al jaren aan regiogeld. De Zweedse JAK-bank werkt al sinds 1965 succesvol rentevrij. De Zwitserse WIR-bank bestaat sinds 1934, is een commerciële barterinstelling en maakt gebruik van een gemeenschapsmunt. In Uruguay wordt een tweede geldsoort ingevoerd door de overheid zelf. Kortom, het kan anders!

Meer informatie over de scheuren in het bestaande financiële systeem en de alternatieven waarmee we morgen aan de slag kunnen, komen aan bod op 23 maart tijdens de conferentie ‘Geld draait de wereld door’ van het Platform DSE.

Peter van Vliet en Martijn Jeroen van der Linden

Platform DSE

Lees meer over: , ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht, Lokale economie



 


Reacties: (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

Sites That Link to this Post

  1. Artikelen van platformleden in 2012 | Platform DSE | 19 januari 2015

Laatste nieuws

Kolenoverslag Amsterdam geblokkeerd door Code Rood

Kolenoverslag Amsterdam geblokkeerd door Code Rood

Ruim driehonderd mensen blokkeren sinds 9:30 uur zaterdagochtend (24 juni) de kolenoverslag in de haven van Amsterdam. Met deze menselijke blokkade, CODE ROOD, trekken zij een grens tegen klimaatverwoesting door de fossiele industrie. Door de blokkade kan er geen kolen worden aan- en afgevoerd van de OBA Bulk Terminal. De overslag is stilgelegd.    De […]

| 24 juni 2017
Onderwijs netwerken gaan samen voor duurzaam MBO

Onderwijs netwerken gaan samen voor duurzaam MBO

Om het beroepsonderwijs in Nederland verder te verduurzamen, verenigen Duurzaam MBO, Het Groene Brein Roots, Katapult en de coöperatie Leren voor Morgen zich in een gezamenlijk netwerk. Het beroepsonderwijs staat voor grote uitdagingen. Er is een enorm tekort aan opgeleide mbo’ers, zo bleek recent uit onderzoek van de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) en uitkeringsinstantie […]

| 23 juni 2017
Ook meerderheid van rechts Nederland wil meer duurzame energie

Ook meerderheid van rechts Nederland wil meer duurzame energie

Een overgrote meerderheid van de CDA-, VVD- en D66-achterban vindt dat Nederland meer gebruik moet maken van duurzame energie. Van de CDA-stemmers wil 80% meer duurzame energie, bij VVD en D66 is dat 83%. Van de ChristenUnie-achterban, de partij die nu aansluit bij de onderhandelingen, vindt 86% dat Nederland meer gebruik moeten maken van duurzame energie. […]

| 22 juni 2017
Duurzaamheid in de Boardroom beschrijft de groene uitdaging van topmanagers

Duurzaamheid in de Boardroom beschrijft de groene uitdaging van topmanagers

Maandagmiddag 26 juni 2017 om 16.00 uur wordt in de Nieuwe Poort te Amsterdam het boek ‘Duurzaamheid in de Boardroom’ gepresenteerd. Een boek over ‘brede waardecreatie’ door bedrijven, uitgerekend in een tijd van berichten over dreigende vijandige overnames van bedrijven die expliciet zijn in hun duurzaamheidsambities en van losbarstende discussies over de dominante aandacht voor […]

| 22 juni 2017
Nuon Solar Team begint seizoen met een wereldrecord

Nuon Solar Team begint seizoen met een wereldrecord

Het Nuon Solar Team heeft 882 kilometer in twaalf uur tijd afgelegd  met zonne-raceauto Nuna. Daarmee zetten de studenten van de TU Delft op de langste dag van het jaar een nieuw wereldrecord neer tijdens de eerste zonnerace ooit op Nederlandse bodem. De race tegen de klok werd gereden op de testbaan van de RDW […]

| 22 juni 2017
Goudketen start samenwerking voor verantwoord goud

Goudketen start samenwerking voor verantwoord goud

De goudsector in Nederland zet zich gezamenlijk in voor een internationaal verantwoorde goudketen. Producenten van elektronica en sieraden, recyclers, maatschappelijke organisaties en de overheid ondertekenden hiervoor het Convenant Verantwoord Goud. Doel is dat in de hele keten, van winning tot en met recycling, de mensenrechten, het milieu en biodiversiteit beter worden gerespecteerd. Een eerste concreet […]

| 20 juni 2017

Inzicht

Tijd voor lef en radicale regels voor duurzaamheid

Tijd voor lef en radicale regels voor duurzaamheid

De BV Nederland krabbelt en struikelt de goede kant op en de circulaire economie lijkt in opkomst. Steeds meer best practices, fantastisch onderzoek en talrijke innovaties worden zichtbaar. Maar we zijn te ver weg van een tipping point. De initiatieven laten zich namelijk niet gemakkelijk opschalen. Begrijpelijk, want sectoren en ondernemers in lineaire ketens moeten […]

| 25 juni 2017
De energietransitie is noodzakelijk, dat moet iedereen inzien

De energietransitie is noodzakelijk, dat moet iedereen inzien

Energietransitie moet door alle bedrijven en politici worden omarmd en moet in ieder onderwijsprogramma aan bod komen. Dat stelt Volker Beckers, voormalige CEO van RWE en tegenwoordig onder andere voorzitter van de adviesraad van het Erasmus Centre of Future Energy Business.   Hoe krijgen we de noodzakelijke veranderingen voor elkaar? De energietransitie moet breed worden […]

| 25 juni 2017
Belastingontwijking, hoe pak je dat aan

Belastingontwijking, hoe pak je dat aan

Belastingontwijking is hot. De enquêtecommissie fiscale constructies doet haar best de bulk van de ijsberg boven water te krijgen. Het puntje daarvan kwam tevoorschijn in de uitgelekte administratie van de Mossack Fonnseca in Panama. De Curaçaose trustadviseur Gregory Elias werd daarin volgens het Financieele Dagblad 312 keer genoemd. Op de vraag wat hij vond van […]

| 22 juni 2017
Rotterdamse ondernemer in de bres voor olijfboeren met 1000 jaar oude bomen

Rotterdamse ondernemer in de bres voor olijfboeren met 1000 jaar oude bomen

Een paar jaar geleden maakte de Rotterdamse ondernemer Michiel Drijver kennis met het bijzondere leven van Spaanse olijfboeren. In het zuidelijke Andalusië maken ze hun heerlijke, pure olijfolie. Hij werd geraakt door de denkwijze van de boeren, hun werkwijze en hun manier van leven: eerlijk, traditioneel en met respect voor de natuur. In Andalusië staan […]

| 20 juni 2017

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: