Regionale economie lost crises op
 

22 mei 2013

Regionale economie lost crises op

2012-01-10 | Bron: iNSnet |
Regionale economie lost crises op

Hoe groter de markt, hoe groter de crisis als er iets mis gaat. Dat lijkt de les van een paar decennia ongebreidelde groei, die heeft geleid tot een samenstel van problemen die ieder op zich bedreigend zijn voor de hele planeet. Daarom is het vinden van de optimale schaal voor onze economie een belangrijke sleutel voor de oplossing van de diverse mondiale crises.

In de afgelopen decennia heeft in politiek en bedrijfsleven de nadruk op mondiale vrije markten, winstmaximalisatie, schaalvergroting en schaalvoordelen gelegen. Als gevolg van dit beleid nam het aantal lokale bedrijven af, net zoals de diversiteit (overal zien we dezelfde producten).  Tegelijk zagen we een stijging van de inkomensongelijkheid en de mondiale onbestuurbaarheid.

Financiële, ecologische en sociale problemen zijn zo opgeschaald van lokaal naar mondiaal niveau. De efficiëntie uitgedrukt in geld is gestegen, maar de tijd-, materie- en energie-efficiëntie (die veel belangrijker zijn) zijn steeds verder gedaald. Het is tegenwoordig veel goedkoper paperclips, kerstballen en kleding te fabriceren in China en deze vervolgens naar Nederland te transporteren, dan deze zelf hier te maken.

Of nog gekker, we voeren veel producten die we zelf maken uit naar andere landen, terwijl we die zelfde producten voor eigen consumptie weer moeten invoeren…. Nagenoeg al onze productieketens zijn verspillend qua tijd, materie en energie. En dus oneconomisch.

De oplossing is eigenlijk even logisch als eenvoudig: keer de processen die tot de crisis hebben geleid om en de problemen verdwijnen vanzelf.

Eigen bloemkool eerst
Het kleiner maken van markten versterkt de lokale economie. Waarom een bloemkool de halve wereld over sturen als hij in de supermarkt om de hoek kan worden verkocht? Als je alleen maar kijkt naar het financiële effect zie je al grote voordelen: van een product, dat plaatselijk is geproduceerd en wordt verkocht in een winkel van een lokale eigenaar, blijft zeker de helft van de winst in de eigen regio. Als je een zelfde product koopt in een internationale winkelketen, die het centraal inkoopt, blijft hooguit 15% van de winst hier. De rest gaat naar producenten elders en naar anonieme aandeelhouders, die dat geld weer anoniem beleggen. Zo verdwijnt steeds meer geld van consumenten en kleine ondernemers naar de geldhandel van multinationals en banken. Precies die handel die de crisis deed ontstaan.

Als bijkomende voordelen wordt er veel minder verspild aan transportmiddelen, energie, menskracht, ruimte en tijd en worden de ecosystemen veel minder belast. Op lokale schaal is het ook veel minder moeilijk om zicht te houden op ketens en zo kringlopen te sluiten, waardoor een echte Cradle-to-cradle samenleving kan ontstaan.

Niet nieuw
Wie denkt dat het concept van een kleinschalige economie een nieuw idee is, vergist zich. Adam Smith beschreef al in de 18e eeuw de markteconomie zoals we die nu nog steeds hanteren. Maar hij gaf daar ook gelijk de grenzen bij aan: een markt kan alleen floreren als hij overzichtelijk, evenwichtig, rechtvaardig en gecontroleerd blijft.

In geen van zijn boeken is Smith te betrappen op een absoluut geloof in de vrije markt, en zeker niet in een vrije markt op wereldschaal (dit is een neoliberale gedachte). Hij had oog voor de nadelen van het kapitalisme; hij verachtte bedrijfsmonopolies en het vergroten van individuele rijkdom ten koste van andere mensen.

Tevens zag Smith een belangrijke taak voor de overheid om overtreders aan te pakken en geloofde hij in solidariteit binnen de samenleving. Eigenlijk is precies gebeurd wat Smith niet wilde: de kosten van het falen van de vrije markt voor de burgers en de bailouts voor de rijken. De burgers zijn leeggeplukt om de falende banken te herkapitaliseren.

We zijn de grenzen van de markt uit het oog verloren. Als we deze weer herstellen, keren we eigenlijk alleen maar terug naar de kern van de moderne economie.

Nu aanpakken
In veel gevallen is een regionale economie voordeliger. Zo leidt besluitvorming op regionaal niveau tot meer transparantie en directe aansprakelijkheid; inwoners van een regio houden eerder rekening met de natuur en de gemeenschap, omdat zij zich betrokken voelen en zelf moeten leven met de gevolgen.
Het is gemakkelijker om op regionaal niveau productieprocessen te volgen en aan te passen. Regionale productie leidt tot minder transport. Daarnaast zijn werknemers in regionale economieën onafhankelijk van besluiten van multinationals en internationale financiële instellingen om bijvoorbeeld de activiteiten te verplaatsen naar ontwikkelingslanden.

Ook biedt een regionale economie de mogelijkheid om een complementaire munteenheid in te voeren die ongevoelig is voor fluctuaties op de wereldmarkt. Regionale energie en voedselproductie maakt een regio onafhankelijk van prijsstijgingen van de mondiale markten.

Zelfs de diversiteit binnen de wereldgemeenschap neemt toe als overal bloeiende regionale economieën ontstaan; elke regio heeft de vrijheid om de economie en de productieketens op zijn eigen manier te organiseren waardoor er een grote variatie van leefstijlen ontstaat. De kansen zijn er, nu gaan we het doen!

Het komend jaar zullen wij door middel van een serie artikelen laten zien wat een regionale economie precies is en hoe je hieraan zelf kunt meebouwen. Onderwerpen als voedsel, energie, recycling, zorg, democratie, onderwijs, commons en financiering zullen aan bod komen.

Peter van Vliet en Martijn Jeroen van der Linden

Platform DSE


Steun ons!
Reacties: 10 | reageer
Rozalien schreef op 15-02-2012:

Hoe groter de lokale en regionale samenhang op sociaal en economisch gebied, des te beter kan een land tegen een stootje. Lees: crises te boven komen. Globalisering en eindeloos opschalen stamt uit een achterhaald economisch adagium dat "groter en meer" altijd beter is. Wie niet groeide bewees dat hij "een achterblijver" was op den duur geen economisch bestaansrecht had. Alleen geld telt.

Dat we op alle mogelijke manieren aan de grenzen van de groei zijn gekomen dringt maar zo langzaam door. Maar kijk naar de financiële-, de schulden-, de klimaatcrises. Een grote multinational wordt meestal een moloch, met veel sociaaleconomische scheefgroei in zijn schaduw.

Ik zou liever wonen in een wereld waar evenwicht-denken (niet star, maar dynamisch en binnen zo ruim mogelijke grenzen) de boventoon zou voeren. Ik zou willen dat we gingen zoeken naar een economie die niet gedomineerd wordt door het groei-adagium, maar een economie die in de eerste plaats ervan uitgaat dat een initiatief een intrinsiek in evenwicht moet zijn: economisch, sociaal, milieu- en klimaatkundig. Dus dat begint dan meestal loco-regionaal.
Ik zou willen dat een ondernemer pas echt een grote jongen was als hij al die aspecten van zijn onderneming in de eerste plaats in balans heeft, en niet omdat hij zulke hoge omzetcijfers draait en een vettere bonus weet te vangen dan z'n concurrent.
Dat sluit gezonde groei overigens niet uit. Ik ben niet tegen (evenwichtige, faire) economische betrekkingen tussen landen die ver van elkaar verwijderd zijn, en ook niet tegen (faire) grote bedrijven, maar wel tegen een eenzijdige globalisering en economisch darwinisme.

Ja, keep on dreaming..... maar toch: waarom niet eigenlijk?



| reageer |
elm schreef op 15-02-2012:
Het CREËEREN van onzinnige behoeften is het grootste probleem, Dus de markt "verkleinen" ja, maar dan in zeker ook wat het aanbod betreft.

| reageer |
Mary Ritsema schreef op 18-01-2012:

Uit mijn hart gegrepen. Het is onzinnig om Hollandse producten uit te voeren en hetzelfde Spaanse product in te voeren. De grootste energieverspilling die er bestaat. Wij kopen ons vlees bij de achterburen. Zij laten hun koeien grazen op de Drentse weilanden. Wij beperken ons stukje vlees tot hooguit 75 en soms 100 gram per dag en dat 3 keer per week. We eten 1 x vis en drie dagen vegetarisch. Betaalbaar, lekker, gezond en goed voor de locale economie.

Ik schrijf een boek over het jonge kind in de 21ste eeuw. Het lijkt mij heel leuk om ook een hoofdstuk te wijden aan dit onderwerp. Naar mijn mening zal onze jeugd straks vooral gericht zijn op de lokale economie. Willen de schrijvers van dit artikel mij een goed stuk aanleveren, zo ja neem dan aub contact met mij op. Dan kunnen we samen  kijken hoe we dat inpassen in het boek.

g.ritsema@hetnet.nl



| reageer |
bijwoner schreef op 16-01-2012:

De harmonikabeweging waaraan de markten nu bloot staan, zal in ons land lastig terug te voeren zijn. In plaats van landbouwgerelateerde arbeid, blijkt juist de diensteneconomie haar deel op te eisen van het BrutoNationaalProduct. De uitgangspositie van Adam Smith was die van een economie die overschakelt van landbouw naar technisch -voor zover ik weet. Nu wij in NL alweer jaren door onze politieke leiders de tranportfunctie de boventoon laten voeren van onze toe gevoegde waarde, is het terug schakelen naar zuiver lokale arbeid schier onmogelijk.

Voorbeeld: wanneer ik uit mijn zolderraam naar buiten kijk, is er zicht op een splinternieuw kassen complex. Dat blijkt echter in bezit te zijn van een grote aanbieder van Poolse flexwerkers. Als Ridderkerker, kom je daar dus niet aan het werk! Binnen de EU wordt zodanig met de werkkrachten geschoven, dat er uurtarieven ontstaan die voor de verschillende groentes te behappen zijn. Het herijken van productieprocessen teneinde minder logistieke onkosten te maken en binnenlandse markten te beschermen, loopt zo in het honderd. De handel zelf, wordt dan verkocht naar landen waarin het prijspijl acceptabel te noemen is - terwijl er mogelijkerwijs in ons land door Polen aan gewerkt is -die hier veel meer ontvangen, dan wanneer ze hetzelfde werk thuis verricht zouden hebben. Want daar is de logistieke samenhang veel beperkter dan in NL.  



| reageer |
Cees schreef op 11-01-2012:

Beste juistaanrekenen,

Dit is de wolf in schaapskleren. alle goede bedoelingen ten spijt worden we in jouw visie overgeleverd aan een per definitie anonieme groep wereldleiders die gaan bepalen wat goed, rechtvaardig en  verantwoord is voor ons. Dit lijkt wel heel veel op the new world order waar de huidige neocons zo van dromen. Binnen een lokale economie geld een eigen dynamiek waarbij de veerkracht van deze lokale economie ten goede komt aan de lokale samenleving. Hier hoort geen inmenging van supranationale of zelfs nationale organen in plaats te vinden. Er is juist behoefte aan minder overheid en meer ondernemerschap niet aan meer ambtenaren.



| reageer |
Henk van Arkel schreef op 11-01-2012:
In de wereld van economen is de laatste jaren de tendens om de nadruk op lokale economie synoniem te verklaren aan inefficiënt. Voor gebieden waar werkloosheid, zoals de meeste arme regio's staat de enorme inefficiëntie van het ongebruikt laten van alles en iedereen die niet productief en weerbaar is op wereldmarktniveau in schril contrast tot de beweerde efficiëntie.
Het is helemaal niet waar dat uiteindelijk de goedkope buitenlandse aanbieder de economisch beste keuze is. Als de lokale economie niet voldoende draait moet de consument niet alleen de prijs en de kwaliteit van een product meewegen, maar ook de kans dat een aankoop leidt tot toekomstig inkomen, tot belastinginkomsten waaruit lokale voorzieningen betaald kunnen worden, tot werk die de sociale structuur van het gebeid waarin je woont versterkt. Wie deze aspecten vergeet in zijn of haar koopgedrag doet zichzelf en zijn/haar omgeving tekort.



| reageer |
Erwin Teunissen schreef op 11-01-2012:

Waarheid als een koe! LETS go www.westerveldruilt.nl. En zo ook Transitiontowns. Geweldig die locale economie,

Groeten Erwin 



| reageer |
denk groot, doe klein schreef op 11-01-2012:

Uit m'n hart gegrepen!

Regelmatig ga ik naar een zorgboerderij waar regionale producten verkocht worden; door henzelf gekweekt of door kwekers/makers uit de buurt. Ze hebben ook zelf varkens die voer uit de keuken van het restaurant en van eigen akker eten, in de modder kunnen wroeten en door een slager uit de buurt geslacht worden. Zó durf ik wel een enkel keertje vlees te eten en vind het nog lekker ook (wat al héél lang niet meer het geval was). Het kost alleen nogal wat benzine omdat het niet zo dicht bij huis is helaas. Als er meer dergelijke initiatieven komen is dit fantastisch.

Het doet me trouwens denken aan transition towns, wat toch meer aandacht zou mogen krijgen.

Ik heb ook een brief aan mijn gemeentebestuur geschreven met de vraag om meer nutsbomen te gaan planten i.p.v. de geëikte populieren e.d. Wacht nog op een antwoord. 



| reageer |
Transition Towns Nederland schreef op 11-01-2012:

Transition Towns herkennen zich goed in dit verhaal. Sinds 2006 in UK en 2009 in NL, werken zij aan vele diverse projecten gericht op lokale zelfvoorziening in de basis van de samenleving. In wisselwerking met de omringende gemeenschap van buren, boeren, tuinders, winkels, ambachtslui, gemeente en duurzame energie coöperaties.

Transition Towns versterken per definitie de lokale economie. Zelfs met het (her-) invoeren van lokaal of regionaal geld. Een voorbeeld loopt in Nijmegen is 'de Bataaf'. Een lokale munt functioneert complementair naast de Euro. De munt wordt specifiek alleen gebruikt door lokale ondernemers en juist niet door winkelketens of supermarkten. Voor de plaatselijke bevolking een prikkel en een keuze om bewust lokaal te consumeren.

Met als resultaat dat het gemeenschappen helpt hun lokale economie cq werkgelegenheid te borgen, om de lokale gemeenschapszin cq saamhorigheid te versterken, de uitstoot van CO2 te verminderen door verlaging van de transportkilometers en de kwetsbaarheid voor de olieprijs te verlagen cq de veerkracht van de streek te vergroten. 

Graag plaatsen wij in het kader van deze serie binnenkort een uitvoeriger artikel over TT. Met veel voorbeelden van geslaagde projecten, zowel in Nederland als in vele andere landen van de wereld. TT is inmiddels actief in vele landen actief met inmiddels meer dan 900 officiële TT-steden en1.800 initiatieven, (resp. 21 en 63 in NL)

Kijk voor meer info op onze website van Transition Towns



| reageer |
juistaanrekenen schreef op 11-01-2012:
Meneer Smith heeft ongetwijfeld het goed bedoeld. Toch zit de fout fundamenteler. Namelijk bij hetgeen als economie en groei aangerekend wordt los van het systeem dat verdedigd wordt, neoliberaal, socialistisch het maakt niet uit. De berekening dient geherdefinieerd. Alle kosten zowel sociaal, ecologisch, onrechtvaardig dienen aan werkelijke waarde te worden geinternaliseerd. Dit betekent inderdaad dat heel wat economische bewegingen die nu als positief worden beschouwd een negatief teken voor zich zullen krijgen en dat men terug van 0 zal moeten starten. Dat het streven naar permanente groei zal moeten verlaten worden. Dat gehos met die bloemkool krijgt dan een aantal minnetjes waardoor die bloemkool heel wat duurder wordt als hij nu geprijsd staat. Dat gehos met die bloemkool moet aan volledige kostprijs (sociale en ecologische inbegrepen) aangerekend worden. Er moet bij het definiëren van een prijs een minimum loon- en productiekost (aangerekend over de hele wereld) ingecalculeerd worden. Als het in werkelijkheid minder kost, dient het bedrijf in kwestie het verschil in een fonds voor bevordering van de rechtvaardigheid te storten beheerd door een neutrale wereldinstantie. Dat gehos over de hele wereld is er alleen maar omdat er een grote discrepantie in lonen, milieuwetgeving, sociale regelgeving, enz. over de hele wereld is. De ILO moet minimumstandaards opleggen waaronder niet kan geproduceerd worden zonder boetes te storten in een sociaal fonds. Er hoort ook handhaving en toezicht hierop te komen op wereldniveau. Landen die niet willen participeren vallen buiten de vrije markt en zullen gecorrigeerd worden met invoertaksen die dan weer in vermelde fondsen gestort worden.

| reageer |