De kunst heeft geen boodschap meer
 

19 mei 2013

De kunst heeft geen boodschap meer

2012-07-29 | Bron: iNSnet |
De kunst heeft geen boodschap meer

Wie wil weten wat de laatste stand van de hedendaagse kunst is en hoe die zich tot duurzaamheid verhoudt,  kan nog tot 16 september terecht in het Duitse Kassel. Daar wordt elke vijf jaar een documenta gehouden, een expositie die een overzicht geeft van de eigentijdse kunst; dit jaar dOCUMENTA(13).  

Elke editie van documenta heeft een eigen thema en een curator, die op uitnodiging van de organisatie een collectie samenstelt. Rudi Fuchs en Jan Hoet viel die eer al eens te beurt, nu is dat Carolyn Christov-Bakargiev. Haar rode draad is het verval van de samenleving en daarmee impliciet duurzaamheid, of eigenlijk het gebrek daaraan. Maar liever houdt ze het er op, dat ze voor dit evenement geen concept heeft. Ze wil liever de definitie van kunst ter discussie stellen.

Tijdens onze tweedaagse trektocht langs en door de verschillende locaties die over heel Kassel en daarbuiten (Kabul, Alexandrie en Banff hebben we maar laten zitten) verspreid zijn blijkt al snel dat dOCUMENTA(13) zich niet in een dimensie laat vangen. Om te beginnen zijn er de expositie als geheel en de individuele werken en projecten. En er is het (ongewilde maar impliciet overal aanwezige) concept van de samenstellers.

De driesplitsing begint al in de Rotunda in het Fridericianum, wat wordt aangeduid als het brein van de documenta. Daar tref je  vierduizend jaar oude Baktrische prinsessen aan naast een kitsch-stuk uit Adolf Hitlers badkamer, een paletmes waarmee een schilderij uit de collectie is gemaakt, en nog wat werk van vooral dode kunstenaars. In mijn brein heerst vooraleerst  verwarring. Hedendaagse kunst?

Korbinian Aigner appels, dOCUMENTA(13)

Een etage hoger is een ruimte gewijd aan appels. De appels van Korbinian Aigner, een priester die vier jaar in het concentratiekamp van Dachau heeft doorgebracht en daar zijn tijd heeft besteed aan het kweken van nieuwe appelrassen. Zijn appel-tekeningen hangen in Kassel als “symbool voor de holocaust als ondergang van de moderne wereld”.

Voor de ingang heeft het Occupy kampje een zusje gekregen van kaartenhuis-tentjes met kritische statements. Het lijkt een beetje op een oorlogskerkhof, maar dan in de rook van bratwurst-stalletjes.

 

Amy Belkin vroeg het Duitse ministerie van Milieu om haar te steunen in een poging om de aard-atmosfeer als wereld erfgoed te laten aanmerken. Vergeefs. En in de Neue Galerie kun je kijken naar een videoverslag van een meervoudige moordenaar die door publiek ondervraagd wordt over zijn motieven en gevoelens.

Wie een concrete expressie van duurzaamheid zoekt komt terecht in het park, waar (nota bene) een sponsor een collectie van duurzame bouwwerkjes heeft laten optrekken.

Christov-Bakargiev wil de definitie van kunst ter discussie stellen. Dat is haar gelukt, denk ik. Je ontkomt er op en na deze documenta niet aan om daarover na te denken en te praten. Maar hoe die definitie ook gaat luiden, veel van het getoonde zou daar wel eens buiten kunnen vallen. Tenzij uiteindelijk alles kunst is, natuurlijk.

dOCUMENTA(13) is voor mij ook als expositie geslaagd. Ze laat in haar onbegrensdheid en schijnbare willekeur op haar manier toch duidelijk zien waar de hedendaagse kunst voor staat.

Die kunst zelf, ten slotte, mag zich op haar lot gaan bezinnen. Met het lijdzaam volgen van een samenleving die bij gebrek aan duurzaamheid stelselmatig uit elkaar valt verworden de getoonde commentaren tot slappe clichés. Immers, dat weten we wel. Het is al allemaal gezegd en getoond, op CNN, op Twitter en op Youtube.

Wanneer vierduizend jaar oude beelden illustratief moeten zijn voor de boodschap van hedendaagse kunst, dan ligt de conclusie voor de hand dat die hedendaagse kunst er zelf niet meer toe in staat is een aansprekende boodschap te formuleren. Dan heeft ze zichzelf daarmee overleefd en is ze overbodig geworden.

Ik ben benieuwd naar documenta 14.

Peter van Vliet

dOCUMENTA(13)  website
Over documenta

Steun ons!
Reacties: 6 | reageer
Soeria schreef op 22-08-2012:

Ik heb deze documenta niet als inspirerend ervaren. De sfeer was die van een museum voor oorlogsdocumentatie. Het was bovendien een erg talige documenta. Als je de teksten niet las (wat ik op den duur ook niet meer op kon brengen) ontging je vaak de boodschap of überhaupt de zin van dat wat je te zien kreeg.

Aan ongeveer alles hing de geur van oorlog en andere ellende.Dat kan maar als het dan ook nog maar gebracht wordt met die middelen waar je het in kunst van moet hebben. Veel presentaties deden gedateerd aan. 

(Als een video je alleen maar naar een goede film doet verlangen, mist er iets.)De video waar aan de ene kant het gebouw (Federicianum) en aan de andere kant een door oorlog verwoest gebouw  te zien was bracht de boodschap wel met beeldende middelen over, je begreep daar ook meer wat de bedoeling van de curator was: de teloorgang van de beschaving in beeld brengen. 

Een documenta die geslaagd is geeft behalve de tijdgeest ook de stand van zaken weer voor wat betreft de middelen waarvan de kunstenaars zich nu bedienen. Wat onduidelijke presentaties die zo uit een collegezaal of natuurkundelokaal leken te komen voldoen daar m.i. niet aan.

Drie enorme zalen met lucht (de kleren van de keizer) brieven van een kunstenaar die zich afmeldde op sokkels gepresenteerd, wat moet je ermee. Kan die ruimte niet gegund worden aan kunstenaars die wel wat te tonen hebben. Nauwelijks fotowerk, nauwelijks echte installaties...vooral veel tentoonstelling. Hier miste ook vernieuwing in de manier van presenteren....moeten we weer onder lappen naar tekeningen van tientallen jaren terug kijken..

Van Jimmie Durham heb ik prachtige en inspirerende dingen gezien, hier moeten we het doen met een geplante boom. Dat was ooit een mooie actie van Joseph Beys, maar hoeveel jaar gelden. Ja, daarmee wordt gerefereerd aan de geschiedenis van.....

En dit alles met 5 jaar voorbereidingstijd. We kijken  uit naar een volgende Documenta.

Het blijft hangen, zoals dat ook gebeurt bij een bezoek aan een oorlogskerkhof. 

Natuurlijk in die zin wel een mooie tegenhanger van de zogenaamde pretcultuur......

 



| reageer |
mark schreef op 21-08-2012:

Wat een armoede op basis van deze enige tentoonstelling zou de kunst overbodig zijn (geworden)

Laten we het weer over duurzaamheid hebben



| reageer |
Joost schreef op 20-08-2012:
Ik ben niet met je eens. Kunst is tegenwoordig een propagandamiddel van een bepaalde land. Als de kunstenaar niet bezig is met vertegenwordigen van landsbelang of politieke werkelijkheid van bepaald land dan komt hij of zij niet tussen. Kunstenaars zijn gedegradeerd tot de ontwerpers of zelfs modeontwerpers, affischemakers die de kunst maken dat van ze wordt gevraagd. De thema's worden bepaald door de curators en that's it. Dat is jammer omdat de kunstenaar met eigen visie hierdoor monddood wordt gemaakt. Dat is triest.  

| reageer |
Bertoa schreef op 20-08-2012:
Vannuit de kunst zijn geen maatschappelijke veranderingen te verwachten. Maatschappij kritiek is evenmin haar ding en als ze die heeft is de reikwijdte te beperkt. Kunst is een IK aangelegenheid. Verwacht uit die hoek geen revolutie of een visie op een toekomstig bestaan. Net als de filosofie is de kunst nauwelijks in staat zijn eigen tijd op een heldere manier te representeren. Vanuit die hoek dus geen nieuws. De ijzige stilte in deze tijd van de intelectuelen en/of de kunstenaars op de "crisis" is symptomatisch voor deze beroepsgroepen.

| reageer |
RicB schreef op 01-08-2012:

Kunst is wat mij betreft even belangrijk als exacte wetenschappen.



| reageer |
Luna schreef op 01-08-2012:

Wat = dat nu de Kunst heeft geen boodschap meer.

Dit is een waardeloze boodschap, wie maakt dat uit?

Kunst = persoonlijk, maar Kunst kan ook van mensen houden, Kunst is vermaak is mooi en maakt mensen  blij, maar soms ook verdrietig, dat past in een mensenwereld waar de hele dag geraasd wordt voor je bestaan, even weg uit de sleur, lekker naar het museum of expositie.

Kunst, muziek etc, het is onmisbaar...>



| reageer |