Gemeenten bepalend voor een succesvolle energietransitie
Binnen enkele tientallen jaren raken olie en gasvoorraden uitgeput en zal onze energievoorziening niet meer gestoeld zijn op fossiele brandstoffen. Om fossielvrije, duurzame energie een dominante positie te geven is een grootschalige energietransitie nodig. Vanuit de Rijksoverheid komen helaas tot nu toe te weinig impulsen om duurzame energie en energiebesparing structureel mogelijk te maken, terwijl dit economisch bittere noodzaak is. Nu wordt de discussie over duurzame energie in Den Haag vooral gedomineerd door bestaande belangen. Belangen uit de oude economie van gecentraliseerde oplossingen, zoals kolencentrales. Oplossingen waarvan iedereen vervreemd is. We kunnen echter ook op een goede manier op dit scenario inspelen door onze decentrale duurzame energieindustrie te ontwikkelen en innovatie te stimuleren. Door energiebesparing grootschalig aan te jagen en voor iedereen aantrekkelijk te maken of zelfs verplicht te stellen. Energiebesparing moet worden tot 'een aanbod dat niet geweigerd kan worden'.
Ja, duurzame energie heeft het imago van duur. Echter we vergeten dat de computers nu een fractie kosten van modellen van twintig jaar gelden. Terugverdientijden van zonnepanelen dalen drastisch snel. En we vergeten maar al te gemakkelijk dat bedrijven uit de nieuwe economie al vergaand investeren. Zo investeert Google in slimme meters en biedt Cisco Systems kennis voor smart grids. Onze nationale trots Philips is koploper in de wereld op het gebied van duurzame verlichting.
Ambitieuze gemeenten wachten niet af. Zij brengen op lokaal niveau betrokkenen - burgers en vertegenwoordigers van publieke, private en maatschappelijke organisaties - bij elkaar om projecten te realiseren. Acceptatie is namelijk groter wanneer marktpartijen geld en energie investeren in het project met betrokkenheid van lokale overheden. Door actief en intensief met burgers te communiceren, modellen voor burgerparticipatie te ontwikkelen en positief ingestelde marktpartijen te betrekken moeten gemeenten deze belemmeringen overwinnen en burgers gaandeweg laten wennen aan de noodzakelijke inspanningen. Een aantal gemeenten gaat zover dat zij lokale energiebedrijven oprichten, waardoor vraag naar en aanbod van duurzame energie efficiënt bij elkaar worden gebracht. Om dat voor elkaar te boksen zijn er helaas nog veel belemmeringen die gemeentes moeten wegnemen, een proces waarvoor een lange adem nodig is. Vaak worden twee stappen vooruit gezet, en een stap terug, mede als gevolg van gebrek aan coherent beleid en regievoering vanuit de landelijke overheid. Den Haag zou een springplank kunnen bieden die gemeenten nodig hebben een spurt te maken. Zoals het feed-in systeem van Duitsland. Zoals eenduidigheid over de transitie naar schone vormen van mobiliteit. Ook zou de Rijksoverheid gemeenten meer vrijheid kunnen geven verder te gaan dan wettelijke voorschriften als het gaat om energiebesparing in de gebouwde omgeving. En zou lokaal klimaat- en energiebeleid verplicht gesteld kunnen worden, waardoor de kwetsbaarheid voor politieke veranderingen zou afnemen. Bovendien zou de Rijksoverheid kunnen helpen de business case van lokale energiebedrijven te ontwikkelen, waardoor meer gemeenten enthousiast worden over dit concept, en niet ieder voor zich hoeven te worstelen om een lokaal energiebedrijf te realiseren.
Namens het Klimaatverbond dat meer dan 140 gemeenten en 12 provincies vertegenwoordigt, roepen we het Rijk op om gemeenten beter en intensiever te ondersteunen door duurzame energie een prominente plek te geven in belangenafwegingen en belemmeringen weg te nemen voor de oprichting van lokale duurzame energiebedrijven. Ondertussen zal het Klimaatverbond een actieve bijdrage leveren door ook na de gemeenteraadsverkiezingen nieuwe colleges te inspireren om dit beleid op te pakken, wethouders op deze taak voor te bereiden en zo nodig met lobby bij te staan in het ontwikkelen van effectief energiebeleid.
Hetty Hafkamp Burgemeester gemeente Bergen (NH)
Michael Boddeke Wethouder gemeente Apeldoorn
Wouter de Jong Gedeputeerde provincie Utrecht
Lian Merkx Wethouder gemeente Delft
Arnold Jansen Wethouder gemeente Gennip
Erik Merrienboer Wethouder gemeente Eindhoven
Alsof deze burgemeesters nog nooit gehoord hebben van de TT-beweging, die in Nederland al in tientallen gemeenten wortel geschoten heeft. Zitten niet juist daar de gemotiveerde burgers zonder wie hun transitie een fata morgana blijft?
Meer over duurzaamheid:
