Energie? Do it yourself!
In 2025 weten we van gekkigheid niet wat we met al onze energie moeten doen. Individuele huishoudens kunnen dan energie leveren aan een centraal energienetwerk. Energielevering gaat van top-down naar bottom-up. Hoe gaan we straks met deze radicale decentralisatie om?Na een jarenlange strijd voor schone energie is het dan eindelijk zover. China is begonnen met het aanleggen van velden vol zonnepanelen in de Gobiwoestijn en doet dat op de bekende voortvarende en grootschalige wijze vanuit het centrale gezag. In Almere doen we het op zijn Nederlands. Er komt een nieuwe woonwijk die volledig in de eigen energiebehoefte voorziet. Sterker nog, de wijk zou wel eens een energiesurplus aan de industrie op de ingepolderde Markerwaard kunnen leveren.
In 2025 heeft niemand het meer over gasbel of kerncentrale en weten we van gekkigheid niet wat we met al onze energie moeten doen. De gloeilamp is terug van weggeweest en de spaarlamp verboden vanwege het schadelijke en schaarse kwik. Eenzelfde lot is de benzinemotor beschoren. Deze vervuilende technologie ligt in 2025 eindelijk op de mestvaalt van de geschiedenis. De schone auto is een feit. Er moet natuurlijk nog wel wat aanvullende infrastructuur worden aangelegd, maar binnen een jaar of tien rijdt een groot deel van onze auto’s op duurzaam geproduceerde energie. De auto is dood, leve de auto!
Daar sta je dan als milieubeweging, overheid en bedrijfsleven. Dankzij – of ondanks – al die initiatieven is de energieproblematiek opgelost en kunnen we ons eindeloos verplaatsen zonder dat dit schade toebrengt aan het milieu, en de lampen thuis kunnen ook gewoon weer de hele dag aan blijven.
Van energieschaarste gaan we naar energieoverschot. En dat is nog niet alles. Bewoners van huizen die straks dus zo veel energie opwekken dat ze energie kunnen gaan leveren aan het centrale energienetwerk, gaan serieus geld verdienen met hun huis.
Connecties
De uitdaging die dan ook voor ons ligt, is hoe bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties en consumenten omgaan met deze radicale decentralisatie. Hoe zullen de bewoners die straks geld gaan verdienen met hun wijk door energie op te wekken, zich gaan organiseren en waar zullen ze hun verdiende geld aan besteden?
Een groter contrast met de vorige eeuw is bijna niet mogelijk. Was de twintigste eeuw nog top-down, de eenentwintigste is behalve bottom-up ook horizontaal: voor de belangenorganisatie komt het netwerk in de plaats, voor de macht van de groep de kracht van je connecties.
Het aantal daarvan is interessant, maar belangrijker nog zijn kwaliteit (hoe goed weet je je tot een ander te verhouden?) en diversiteit (hoe vergroot je met jouw netwerk dat van je connecties?). De meeste connecties zijn lokaal, net als nu, maar de rest van de wereld is nooit meer dan drie connecties van je verwijderd. Hyperlokaal en mondiaal gaan hand in hand.
Grote kans dat er voor de milieubeweging straks meer geld bij dit soort netwerken valt te halen dan bij de overheid. De vraag is echter of het daar nog wel om gaat. Van energieschaarste gaan we naar voedsel- en ruimteschaarste en op deze nieuwe thema’s zal de milieubeweging zich organiseren. Dit kan ze doen door de genoemde wijk in Almere te adviseren hoe men zelf zijn voedsel lokaal kan produceren.
Smaakpapillen
Maar al deze ontwikkelingen laten ook het bedrijfsleven niet onberoerd. Stel nu dat de bewoners van een wijk waarin zo’n één miljoen euro per jaar wordt verdiend, ervoor kiezen om een aantal voedselproductiebedrijven uit de buurt een plek te geven binnen de wijk, alwaar lokale en verse producten kunnen worden verkocht. Jammer voor de Albert Heijn, maar leuk voor de smaakpapillen. De macht verschuift nog verder naar de burger en consument.
De consumentburger van de toekomst met een goed idee, het netwerk en de middelen is meer dan ooit in staat snel een grote invloed op zijn of haar directe omgeving en de samenleving te hebben. Hiervoor is het noodzakelijk om commerciële en maatschappelijke belangen te combineren in een nieuwe manier van ‘publiek zakendoen’. Links en rechts zullen er dan ook corporaties worden opgericht, waarbij nieuwe inzichten en technieken worden gebruikt om de problemen van nu op radicale wijze om te zetten in de kansen van morgen. Zo’n bottom-up benadering haalt het beste uit consumentenburgers naar voren en is een van de meest empowerende krachten van de toekomst.
Een ontwikkeling waar vooral een jongere generatie prima raad mee zal weten. Het is immers veel interessanter om zelf iets te veranderen aan een product of dienst dan om je over te leveren aan een anonieme organisatie waar je geen invloed op hebt. De duizend beslissingen die we elke dag nemen, geven de samenleving vorm.
Als we deze beslissingen ten goede aanwenden, dan zijn we pas echt revolutionair bezig. Do it yourself, oftewel zélf kleine en grote problematiek aanpakken is de manier waarop de toekomstige volwassen generaties hun burgerschapsconsumentisme gaan invullen. Waar een overschot aan energie al niet toe kan leiden.
Farid Tabarki is de oprichter van Studio Zeitgeist
Dit artikel verscheen eerder in Second Sight
|
Ype Kingma schreef op 07-03-2010: |
In de zomers is er energie genoeg, maar voor de winter lijkt me dit verhaal toch wat te optimistisch.
Hoe houden we onze huizen aangenaam warm in de winter van 2025, zonder gas en stookolie?
Dat kan wel, maar de investeringen die we daar voor nodig hebben zie ik ons nog niet doen in de komende 15 jaar. Grofweg is de keuze tussen (a) warmtepompen op windenergie en (b) halfjaarwarmteopslag. Voor (a) hebben we flink wat meer windvermogen nodig dan we nu hebben, plus de warmtepompen, en voor (b) moeten we over op districts- of wijkverwarming omdat we de benodigde warmte niet zelf kunnen opslaan.
Om het simpel te zeggen: hoe komen we in 2025 de winter door?
|
Cornelis schreef op 07-03-2010: |
Je zou biogas kunnen gebruiken om te verwarmen, maar diepe geothermie is ook een mogelijkheid. Vaak zul je dit per wijk moeten installeren , maar dat probleem is te overzien.
|
hans schreef op 08-03-2010: |
Ach lieve mensen,
Met alleen dromen alleen wordt de wereld niet duurzamer.
Hoe leuk dit ook klinkt er is geen enkele studie die dit als realistisch aangeeft.
Ja hoop doet leven, maar laten we de grotere waarschijnlijkheid niet uit het oog verliezen.
Ook als we maximaal inzetten op besparen en duurzame opwekking zal fossiel nog decennia lang deel uitmaken van ons energie pakket. En electrische auto's zijn niet CO2 neutraal zoals zo vaak wordt beweerd, ook die stroom moet worden opgewekt. Elke keer als we weer simpele rekensommen maken, of het nu de overheid, het bedrijfsleven of de milieubeweging is dan komen we tot de zelfde conclusie dat fossiel nog echt onvermijdelijk is.
Dus hardop dromen...ja graag maar ook werken aan de meer waarschijnlijke scenario's svp.
Hans
|
Paul Hassing schreef op 08-03-2010: |
Het lijkt me dat we het er allemaal over eens zijn dat een duurzame energiehuishouding een combinatie is van centraal via besparing in de productie en opwekking door hernieuwbare energiebronnen en decentraal via energiebesparing en productie in huishoudens en kleine bedrijven. We kunnen lang debatteren welke verhouding optimaal is. Maar dat leidt tot niets omdat de markt en de consument daarin leidend zullen zijn. Veel belangrijker is de vraag wie er aan onze kant staan en wie niet. Wie zal het proberen om deze ontwikkeling tegen te houden, op de rem te staan. En wie zal deze ontwikkeling willen stimuleren? Bij dat laatste kijken we al snel naar de overheid en de nutsbedrijven. maar is dat wel juist? Voor een (groot) deel liggen de belangen van de overheid en nutsbedrijven namelijk al vast. Ze hebben langjarig geinvesteerd in fossiele opwekking (centrales, gasrotonde en dergelijke) en daarmee in toekomstige ontwikkelingen en winsten. Indien de transitie werkelijkheid zou worden dan betekent dit dat vele miljarden aan investeringen niet weer zouden renderen en winsten niet langer bij publieke aandeelhouders terecht komen waarmee tot nu toe lokaal sociale programma's konden worden gefinancierd. Of om het simpel te zeggen, de winsten werden toegevoegd aan de inkomsten van gemeenten en provincies.We moeten dus af van de gedachte dat een transitie tot stand kan komen met de deelname van nutsbedrijven en lokale overheden. Tot nu toe hebben we ons laten verleiden door de grote kapitalen die nutsbedrijven (en olie en gas bedrijven) kunnen ophoesten. Maar de snelheid van hun investeringen in bijv. duurzame elektriciteit wordt bepaald door de snelheid waarmee bestaande (fossiele) investeringen afgeschreven worden cq in gevaar komen. Geredeneerd vanuit het behoud van investeringen en macht wordt de snelheid van de transitie in het beste geval bepaald door de groei van de (nieuwe) consumptie. Deze snelheid is niet voldoende om de transitie binnen 20-25 jaar voor elkaar te krijgen. Dan moeten ook bestaande investeringen afgeschreven worden. Mutatis mutandis geldt dit ook voor de olie en gas bedrjven zoals Esson en Shell. Het is dan ook niet verrassend dat de fossiele industrie (angstvallig) vasthoudt aan het door de IEA ontworpen energiescenario waarbij fossiel de toekomst blijft bepalen. Een dergelijk scenario is in het belang van de fossiele investeerders en sust ons steeds maar weer in slaap. Ik heb het dan nog niet over de geo-politieke consequenties van de handel in fossiele brandstoffen waarbij landen als Venezuela, Angola en Saoudie Arabië de laatste jaren honderden miljarden aan inkomsten extra hebben ontvangen zonder daarvoor wezenlijk extra inspanningen te hebben geleverd. En waarom komt een klimaatverdrag maar niet tot stand? Met de extra inkomsten doen exporterende landen zaken die de internationale stabiliteite en vrede niet ten goede komen. En een volatiele fossiele markt ontwricht de wereldeconomie. Of om het in het enegels te stellen: It is the political (energy) economy, stupid! Niet de discussie tussen centraal versus decentraal.
|
PeterKuyt schreef op 08-03-2010: |
Met betrekking tot de transitie naar een meer decentrale opwekking van energie vraagt de gemeente Amsterdam op dit moment naar uw ideeën. "Hoe maken we van Amsterdamse huiseigenaren energieproducenten?"
Laat je creativiteit en ondernemerschap zien. Ontwikkel een project waarin jij en wij (via Amsterdam Smart City) dit samen voor elkaar kunnen krijgen. Kom naar http://www.amsterdam.nl/amsterdamopent. Plaats je idee of reageer op de oplossingen van de andere inzenders. En ‘spread the word’ dat iedereen mag meedenken over het Amsterdam van de toekomst!
Amsterdam Opent is het initiatief waarmee de gemeente Amsterdam drie vraagstukken aanpakt mbv crowdsourcing: het fietsparkeerprobleem, herinrichting wallengebied (1012) en decentrale energie.
|
Miek schreef op 10-03-2010: |
Om in Nederland, c.q. West Europa in schone energie te voorzien is een combinatie nodig van zon en wind, waarbij naar mijn mening 2/3 wind en 1/3 zon realistisch is. Het plaatsen van zowel grote als kleine windmolens wordt helaas danig gefrustreerd door de overheid. Een en ander wordt voornamelijk onderbouwt vanuit een "luxe"denken waarbij horizonvervuiling en/of niet passend in een bepaalde stedelijke omgeving de boventoon voeren. Bestuurders en leden van schoonheidscommissies vergeten daarbij dat ook hun perceptie aangaande de omgeving waarin we leven slecht die van hun eigen leefduur is en altijd uitermate subjectief is. Als er niet snel meer flexibiliteit komt in de opstelling van Nederlandse bestuurders inzake dat wat hun als horizonvervuiling aanmerken zitten we in 2025 met zijn allen aan de kernenergie. Zelfs in gemeenten die zichzelf profileren met een streven naar duurzaam en C2C lijkt het oude denken en vasthouden aan vreemde schoonheididealen aangaande de openbare ruimte belangrijker dan bottum up acties door de inwoners. Initiatieven aangaande het plaatsen van kleine, geruisloze windmolens worden gefrustreerd doormiddel van gezwaai met bestemmingplannen, langjarige en extreem dure procedures en subjectieve visies op schoonheid.
Er zal eerst een frisse wind door het denken van bestuurders moeten waaien, wil hier een omslag in komen.
Mocht die frisse wind in de hersenen van bestuurders niet plaatsvinden dan is naar mijn mening de enige oplossing om te komen tot duurzame energieproductie in Nederland burgerlijke ongehoorzaamheid van een grote groep Nederlanders.
Reactie op hoe we de winter doorkomen/ ervaringsdeskundig.
Wij hebben enkele jaren terug een warmtepomp installatie geplaatst, in ons inmiddels zonder subsidies op isolatie en dubbel glas, geheel geïsoleerde 250 jaar oude woning.
Ons pand is al enkele jaren geheel losgekoppeld van het gasnet waar we met zijn allen verslaafd aan zijn geraakt. Vandaar ook onze behoefte om nog een stap verder te gaan en energie op te wekken doormiddel van wind, zodat we geheel los zouden kunnen worden gekoppeld van de energieleverancier. Binnenstedelijk waar wij wonen is zon energie een mindere optie omdat een zeer hoge kerktoren en enkele hoge bomen veel schaduw werpt.
Wind en windcirculatie is er door al die bebouwing echter voldoende. Kijkend vanuit de natuurkundige situatie die ontstaat op basis van bebouwing zou de plaats van de windmolen(tjes) bepaald moeten worden op basis van de hoogst mogelijk opbrengst die ontstaat door toename wind bij hellende vlakken naar de top van een dak, e.d. Hierdoor is een maximale opbrengst mogelijk. Bij een goede isolatie van panden, in combinatie met warmtepompgerelateerde verwarming, aangedreven door energie opgewekt uit zon en/of wind kan men in de toekomst ook aangenaam de winter overleven.
PS
In onze experimenten zijn we er inmiddels achter dat een verticale as meer oplevert en geruisloos is. Op het moment dat we zelf overstappen op burgerlijke ongehoorzaamheid zal ik het beslist laten weten.
|
Dutch Boy schreef op 10-03-2010: |
Op de vraag hoe het in de winter moet, citeer ik van de Nederlandse site over "Passief Huis":
"Een passiefhuis onderscheidt zich door de bijzondere combinatie van een zeer hoogwaardig en aangenaam binnenklimaat en een zeer laag energieverbruik. Door een goed uitgekiend kompakt ontwerp, georiënteerd op de zon, uitgevoerd met zeer goede schilisolatie en een effectieve kierdichting, kan warmte nauwelijks weg uit het passiefhuis. Hierdoor is er nog maar heel weinig energie nodig om de woning in de winter op temperatuur te houden. Dan zorgen passieve warmtebronnen zoals de zon en interne warmtebronnen zoals bewoners en huishoudelijke apparaten voor bijna alle benodigde warmte. Door de kleine hoeveelheid verwarming die dan nog nodig is op een slimme manier over de lucht van het gebalanceerde ventilatiesysteem aan te voeren, is een conventioneel verwarmingssysteem overbodig. In de zomer garanderen passieve strategieën zoals een goed ontwerp, zware schilisolatie, de aanwezigheid van thermische massa, zonwering en nachtventilatie een comfortabel binnenklimaat."
Merk op dat het hier geen hersenschim betreft, maar een gerealiseerd concept. Er zijn al meer dan 5000 passief huizen gebouwd in klimaten die kouder zijn dan het onze. Ook heeft de Europese Unie projecten gesubsidieerd. Zie de Duitse site http://www.passiv.de/, die ook een Engelse versie heeft. In Nederland is er de site http://www.passiefhuis.nl/
|
iggy schreef op 10-03-2010: |
@dutch boy: "Merk op dat het hier geen hersenschim betreft, maar een gerealiseerd concept. Er zijn al meer dan 5000 passief huizen gebouwd in klimaten die kouder zijn dan het onze."
De bestaande woningvoorraad binnen 50 jaar herbouwen is een totaal onrealistische visie op de werkelijkheid. Je kunt pas echt spreken van een NUL-woning als ook het bouwproces energie-neutraal verloopt. Dat is een verschrikkelijke opgave.
De meest milieuvriendelijke woning is een (gerenoveerde) bestaande woning die wordt voorzien van duurzame warmte via zon en geothermische winning. Bijverwarming kan met biogas. Electriciteit wordt in de zomer opgewekt met zon pv, in de winter door warmte-kracht.
Energie-neutraliteit kan alleen bereikt worden door ook de omgeving van de woning mee te nemen en op buurt- en gemeentelijk niveau te initieren. De gasfabriek komt terug in de gemeentes.
Het is een idefix dat er in een energie-neutrale situatie voldoende energie zou zijn om dagelijks zoveel kilometers af te leggen als wij nu doen met onze auto's bussen en treinen.
|
J.Stelwagen schreef op 12-03-2010: |
Met duurzame energie of kernenergie wordt waterstofgas geproduceerd. Dit gas laten we reageren met koolzuurgas en water tot methanol. Hierop gaan we in de toekomst rijden, vliegen etc. De verbrandingsmotor zal blijven bestaan. De auto op accu's zal volgens mij niet financieel aantrekkelijk zijn. www.stelwagen.come2me.nl
|
Dutch Boy schreef op 13-03-2010: |
@Iggy. Ik heb niet opgemerkt dat iemand propageerde alle woningen binnen 50 jaar te vervangen. Ik begrijp dus ook niet tot wie je opmerking gericht is.Wat natuurlijk wel mogelijk is, om als een woning wordt vervangen dat met een Passief Huis te doen. Overigens heb ik mijn bestaande woning in 37 jaar tot een zeer redelijke warmte norm veranderd. Meestal is men niet voor kapitaal=energie vernietiging. En inderdaad kost het bouwen van een huis energie. Maar dat zal altijd het geval blijven. De enige onrealistische visie die ik bespeur, is die van een een bouwproces dat energie-neutraal kan verlopen. Stel dat we bouwmaterialen hebben die geen energie kosten (bestaan niet, maar ik wil niet kinderachtig doen). Die moeten naar de bouwplaats gevoerd worden en gestapeld worden. En de werkers moeten zich verplaatsen. Ik heb verschrikkelijk nieuws: dat kost energie, zelfs als alles met menskracht gebeurt. En die kan je niet allemaal terugwinnen. Wel moeten we proberen de benodigde energie en grondstoffen te beperken. Nou wil een leuke *vuistregel* (vuistregel wil zeggen er dus best wel uitzonderingen zullen zijn) zijn dat hoe lichter een materiaal hoe minder energie het kost. En een andere vuistregel dat betere isolatie wil zeggen meer lucht opgesloten met minder materiaal (daarom is goede isolatie meestal erg licht). He, dat wil dus zeggen dat je met een goed geïsoleerd huis de goede richting op *kan* gaan.
Merk verder op dat een passief huis geen bijzondere of slimme technologieën nodig heeft. De isolatie doet niets anders dan daar te zitten. Geen warmtepompen (dus minder invloed op de omgeving) of Hoog Rendements ketels of plaatselijk gas produceren voor de verwarming, Wel een simpele warmtewisselaar en een ventilator (het enige bewegende deel)die tientallen jaren mee kan gaan. Uiteraard mag men van een bewoner van een Passief Huis verwachten dat zij zonnepanelen heeft en zuinig is met het huishoudelijk verbruik. Maar het Passief Huis presteert of de omgeving dat wel of niet doet.
|
Jerry Pieters schreef op 17-03-2010: |
Een mooi verhaal maar op wijk niveau denk ik nog een stap te ver.
Toch kan een huis nu al volledig energie neutraal zijn als we het geld er voorover hebben. Tegen een meerprijs van ongeveer 45000 euro kan ieder huis in nederland energie neutraal zijn, zomer en winter. Dit zonder enig comfort te hoeven in te leveren of anders te moeten leven hoe? Met de volgende maatregelen:
- Isolatie drie keer zo dik (past overigens in 15 cm materiaal in een muur) 10.000
- PV panelen totaal 4.5 Kwp 16.500
- Warmtepomp met grondwarmte wisselaar 18.000
- Zonneboiler met dubbele plaat voor warm water en vloerverwarming Vergelijkbaar met CV ketel
- Standaard vloerverwarming in plaats van radiator ( nu al nauwelijks duurder)
- Douchewater warmte wisselaar 500
- Balansventilatie Nu al standaard
Nu is 45000 euro veel geld maar je bespaard ruim 200 euro per maand aan energiekosten.
Hiervan kan je de rente op dit bedrag betalen en het ook in 15 jaar afbetalen. Hierna is het pure winst want de minimale levensduur van deze systemen is 30 jaar.
Let je dan op wat je aan apparaten aanschaft (a++) en plaats je spaar of ledlampen dan ben je door het jaar heen energie neutraal.
Zelf ben ik er nog niet helemaal maar ik kom al wel aardig in de buurt .http://www.olino.org/articles/2010/03/15/energiebewust-verbouwen Nu de PV nog en het bestaande dak en de vloer extra isoleren.
Jerry Pieters
|
Wim Stevenhagen, Sr. Energie & T schreef op 18-03-2010: |
Duurzame CO² vrije energie,
Over 10 à 15 jaar verzorgt elk gezin zijn eigen energie productie. Met een of meerdere turbines, eventueel gekombineerd met PV-panelen, kunt U elk huis of vakantie verblijf energie neutraal maken.
De muisstille Windside windturbines (0-5dB) worden al zo’n 30 jaar geproduceerd en het grootste gedeelte wordt Offshore toegepast. De Offshore opgebouwde ervaring heeft deze turbines gigantisch solide en betrouwbaar gemaakt. De turbines zijn getest tot 60m/s wind. Ze lopen automatisch aan, netspanning is niet noodzakelijk. De muisstille Windturbine zijn reeds over de gehele wereld in bedrijf.
Maar ook bij elk huisgezin, elk bedrijf, elk openbaar gebouw, en ook elk object dat energie nodig heeft om te functioneren. Een grote Windmolen zou eigenlijk een concurrent voor de locale windturbine zijn, maar alle nadelen van een windmolen met wieken heeft de Windside windturbine niet.
De Windside windturbine gaat 7x langer mee, heeft geen transportnet nodig, maakt geen herrie, geeft geen lichtflikkering, onderhoud kosten zijn verwaarloosbaar, brengt de energie factuur drastisch omlaag, maakt de mensen zelf milieu bewuster en deze turbine is klaar om toegepast te worden.
Windmolens op land draaien maximaal 15 jaar en op zee zal dat zeer zeker minder zijn. Op zee zijn ca. 100 service dagen/jaar beschikbaar, dat betekent dat een gestoorde windmolen mogelijk 9 maanden stil kan staan voordat hij weer draait. De DNA-vormige Windside windturbine gaat 7x langer mee dan een grote windmolen. (7x minder investeren)
De locale Windside windturbine geeft een beter Energie Label aan het woonhuis, dus ook een blijvende meerwaarde.
Fotomappen van “Windside” en "Duurzame Energie" zijn te zien op: www.oypo.nl/wim-stevenhagen
Met een duurzame groet,
Wim Stevenhagen, Sr. Energie Specialist
|
Dutch Boy schreef op 26-06-2010: |
@Jerry Pieters.
Je schreef:
"Nu is 45000 euro veel geld maar je bespaard ruim 200 euro per maand aan energiekosten.Hiervan kan je de rente op dit bedrag betalen en het ook in 15 jaar afbetalen. Hierna is het pure winst want de minimale levensduur van deze systemen is 30 jaar." ????
Als ik op mijn rekenapparaat 15 (jaar) * 12 (maanden) * 200 (Euro per maand) uitreken kom ik op 36000 Euro. Hoezo 45000 Euro in 15 jaar met rente afbetalen?
Nu zal je mij niet horen beweren dat energiebesparende maatregel altijd hun geld moeten opleveren, maar stel het niet mooier voor dan het is. Mijn recept (dat ik al bijna 40 jaar geleden begon) is: doe een ruwe berekening welke maatregelen financieel het efficiëntst zijn en begin bij de beste. Misschien zijn de eerste inderdaad maatregelen die geld opleveren. Leg dat geld opzij om minder financieel gunstige oplossingen te betalen.
Verder nog wat opmerkingen: Isolatie OK, ik zou liever meer dan minder doen. Ook al lijkt het niet economisch. Waar gebeurd: 36 jaar geleden bracht ik extra isolatie aan tegen mijn dak. 70 mm. Lijkt nu belachelijk weinig. Ik gaf les aan een HTS afdeling Bouwkunde. Mijn collega's vielen over me heen omdat ik zo overdreef. Als ik ergens spijt van heb in mijn leven, is het dat ik niet meteen 250 mm aanbracht. Had ik al die jaren bakken energie bespaard.
PV panelen 4.5 kWp? Ik weet niet in wat voor huis je woont, maar ik woon in een ietsje breder dan normale tussenwoning en kan niet meer dan de helft daarvan plaatsen.
Als je aan de norm van een Passief Huis voldoet, heb je geen warmtepomp met grondwarmtewisselaar nodig ( 18000 verdiend) en geen vloerverwarming (dat levert toch ook wel duizenden Euro's op). En dat maakt alles een stuk eenvoudiger. Misschien kan je dan toch nog in 15 jaar afbetalen. En er kan bijna niets meer aan apparatuur fout gaan.
Meer over energie:
