Meer welvaart, minder materialen en een rustiger leven

Van: op 4 februari 2017 | 2 reacties | categorie: Inzicht

circulair circulaire economieJe kan het zo gek niet bedenken of men is enthousiast over de circulaire economie. Beleidsmakers, bedrijven, financiers, duurzaamheidsorganisaties: iedereen is voor de circulaire economie. Want wie wil dat nou niet: een samenleving die duurzamer is waarbij er ook nog eens banen worden gecreëerd én winst wordt gemaakt. Dat is tenminste wat vaak wordt gezegd. Dus ongeveer zoals de economie nu functioneert, maar dan meer, beter en duurzamer. Maar hoe begrijpelijk het ook is om de circulaire economie zo te verkopen dat ook beleidsmakers er zin in krijgen, het verhaal moet wel kloppen. Hoe verkoop je de circulaire economie zonder de werkelijkheid geweld aan te doen?

 

Lineaire verwachtingen

Wat je vaak ziet in proza over de circulaire economie is dat de verwachting is dat een circulaire economie vooral ook banen en liefst ook economische groei oplevert. Dat is de belofte waaronder de circulaire economie vaak wordt verkocht. Zo gaf de Europese Commissie vorige week nog bij een update van hun circulaire pakket aan dat de circulaire economie Europa 2 miljoen banen kan opleveren. Ook zijn er al diverse rapporten verschenen waarin wordt aangegeven dat een circulaire economie extra economische groei en banen oplevert. In onze lineaire economie is economische groei, het steeds meer produceren van goederen en diensten, van cruciaal belang. Maar als maatstaf heeft het vrij weinig met een circulaire economie te maken.

 

Materialiteit organiseren

Wat is de circulaire economie dan wel? De circulaire economie gaat in de kern om het sluiten van materiaalstromen. Hoe kunnen we het gebruik van materialen op zo’n manier organiseren dat we in de basis zo min mogelijk verbruiken, zo min mogelijk afval produceren en materialen zo lang mogelijk blijven gebruiken? Het succes van een circulaire economie zal dan ook vooral af te meten zijn van hoe we het sluiten van kringlopen zo succesvol mogelijk weten te organiseren. Dus met minder gebruik, minder afval, minder uitstoot van broeikasgassen, langer gebruik van producten en betere benutting van alles wat is geproduceerd. Dit zegt dus nog helemaal niets over banen of economische groei.

 

Een partiële analyse

Het organiseren van de materiaalstromen is vooral iets dat zichtbaar is bij bedrijven en in de samenwerking van bedrijven: zij proberen in de praktijk om kringlopen te sluiten. Door producten en productieprocessen aan te passen, samen te werken met andere bedrijven en bijvoorbeeld nieuwe markten voor (voorheen) afvalstoffen te ontginnen. Hier komt de bewijsvoering voor banen en financieel succes vaak vandaan: bedrijven of sectoren die door circulair te organiseren banen weten te creëren en een succesvol verdienmodel hebben. Die banen zijn dan vaak dienstverlenende banen, bijvoorbeeld in de (retour-)logistiek of reparatie. Dit is het begin van een circulaire economie, maar niet het hele verhaal.

Deze succesvolle circulaire bedrijven zijn de winnaars van de circulaire economie. Daartegenover staan de lineaire verliezers. Dat zijn de bedrijven die hun bedrijfsmodel aangevallen zien worden door de circulaire nieuwkomers. Zij verliezen marktaandeel. Volgens een recent verschenen rapport van de Ellen McArthur Foundation is dat risico voor sommige sectoren, zoals de auto-industrie en de vleesverwerkende industrie, substantieel. Bedrijven in deze sectoren zijn doorgaans bij uitstek lineair: zij produceren op een manier waarbij ze bijzonder weinig rekening houden met milieu-effecten en het verbruik van grondstoffen, en zijn in hoge mate afhankelijk van groei van de omzet. In deze sectoren zal het aantal banen naar verwachting afnemen. Dus of een circulaire economie per saldo goed is voor de werkgelegenheid, laat staan voor economische groei, is maar zeer de vraag.

 

De macro-economische belofte van de circulaire economie

De vraag is of dat erg is. Want het belangrijkste is dat de circulaire economie doet is de economische kringloop dematerialiseren: met minder grondstoffen meer spullen kunnen gebruiken. En dat levert een duurzamere samenleving op die ook voor toekomstige generaties nog leefbaar is. In de circulaire economie kunnen we dus meer waarde ontlenen aan alle materialen die we gebruiken en dus meer welvaart creëren door minder te maken. En doordat we minder hoeven te maken, hebben we ook minder maakbanen nodig. Daar komen bijvoorbeeld reparatiebanen en logistieke banen voor in de plaats. Maar wellicht minder banen. Wat we dan over houden is alleen een verdelingsprobleem. Immers, we hebben de welvaart al. Dat is de belofte van de circulaire economie: meer welvaart met minder materiaal en een rustiger leven.

Hans Stegeman

Hans Stegeman werkt bij Triodos Investment Management. Daarnaast werkt hij aan een proefschrift over de macro-economie van de circulaire economie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen.

Lees meer over:

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Luc Weide schreef:

    En als u zich afvraagt hoe we dat WERK
    zo effectief en efficiënt mogelijk kunnen (HER)VERDELEN,

    zie: http://www.ergoyou.info/econ_en_werkgel/stappen.html

  2. Luc Weide schreef:

    … wellicht minder banen …

    Nee: wellicht minder WERK.

    Maar het aantal banen wordt bepaald door de VERDELING van dat werk:

    1200 uur per week WERK
    = 30 BANEN van 40 uur per week
    = 40 BANEN van 30 uur per week
    enzovoort.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Let op: alle reacties worden gemodereerd door de redactie en zijn derhalve niet direct zichtbaar. Reacties met een niet bestaand e-mail adres als afzender worden in geen geval geplaatst. Lees verder de huisregels.

*

code

Laatste nieuws

Nieuwe kamerleden krijgen 200.000 handtekeningen voor CETA referendum

Nieuwe kamerleden krijgen 200.000 handtekeningen voor CETA referendum

Op de eerste echte werkdag voor de leden van de nieuwe Tweede Kamer bood het Platform TTIP CETA Referendum ruim 200.000 handtekeningen aan Tweede Kamerleden aan Emile Roemer en Maarten Hijink (SP), Kees Verhoeven (D66), Gijs van Dijk (PvdA), Marianne Thieme(PvdD) en Isabelle Diks (GL) aan. Hiermee willen de 13 maatschappelijke organisaties achter het Platform […]

| 28 maart 2017 | 0 Comments
Aanleg transportkabel offshore windparken Borssele door Westerschelde kan starten

Aanleg transportkabel offshore windparken Borssele door Westerschelde kan starten

Vlaanderen en Nederland zijn het eens geworden over een veilige inbedding van een onderzeese stroomkabel door de Westerschelde. De kabel moet vanaf 2019 en 2020 windparken voor de kust bij Borssele aansluiten op het net aan land. Het Havenbedrijf Antwerpen zal op basis hiervan haar beroep bij de Raad van State intrekken. Daarmee zijn de […]

| 26 maart 2017 | 0 Comments
VPRO Tegenlicht: ‘Groene Dromen’

VPRO Tegenlicht: ‘Groene Dromen’

Hoe duurzaam onderneemt Nederland? VPRO Tegenlicht heeft een lange traditie in het signaleren van initiatieven die duurzaamheid en ondernemerschap combineren. Maar wat als er, zoals na de mislukte overname van Unilever, kritiek ontstaat dat een bedrijf zich minder moet richten op duurzaamheid en meer op directe winst? Is duurzaamheid leuk zolang het de aandeelhouder niets […]

| 26 maart 2017 | 0 Comments
Vandebron wil kolencentrale Nuon kopen voor sluiting

Vandebron wil kolencentrale Nuon kopen voor sluiting

[update] Energieleverancier Vandebron doet een bod van 1 miljoen euro voor de overname van de Hemweg kolencentrale in Amsterdam, eigendom van Nuon. Dit bod kan worden besteed aan een goede regeling voor de medewerkers van de centrale. Vandebron geeft de centrale een nieuwe bestemming. De kolencentrale aan de ring van de hoofdstad is van de […]

| 23 maart 2017 | 4 Comments
Energiecommissie roept nieuw kabinet op tot structureel klimaatbeleid, teken ook!

Energiecommissie roept nieuw kabinet op tot structureel klimaatbeleid, teken ook!

Wij ondersteunen het initiatief van De Nationale Energiecommissie om samen  versneld over te schakelen op 100% schone energie uit Nederland. Zo kunnen we allemaal meedoen. Allereerst de oproep aan het nieuwe kabinet ondertekenen via www.energiecommissie.nl deze verspreiden via social media. Wij hebben al ondertekend.   Snel naar 100% schone energie uit Nederland De Nationale Energiecommissie […]

| 21 maart 2017 | 6 Comments
Wereldpremière: luisteren naar klimaatmuziek in Rotterdam

Wereldpremière: luisteren naar klimaatmuziek in Rotterdam

De opwarming van de aarde blijft abstract. We weten dat temperaturen stijgen, maar het is moeilijk om dit echt tot ons door te laten dringen. Daarom brengt inspiratieplatform LaatBloeien de temperatuurontwikkeling sinds 1880 ten gehore, in samenwerking met componist Merlijn Twaalfhoven. Tijdens WNF Earth Hour 2017 maken zangers uit heel Nederland bij de Erasmusbrug de […]

| 21 maart 2017 | 0 Comments

Inzicht

Hoe corruptie klimaatverandering aandrijft

Hoe corruptie klimaatverandering aandrijft

Campagnes tegen corruptie hebben in 2016 een reeks cruciale overwinningen behaald. Een belangrijke was de aansprakelijkheid garanderen voor één van de meest slinkse deals van ‘Big Oil’: het verwerven van het Nigeriaanse offshore olieveld OPL 245 door Koninklijke Shell en Eni, het grootste bedrijf van Italië, in 2011. Afgelopen december klaagde de Economic and Financial […]

| 28 maart 2017 | 1 Comment
Nieuwe Europese spelregels voor meten milieuprestaties van producten

Nieuwe Europese spelregels voor meten milieuprestaties van producten

Hoe weet je of de claim over duurzaamheid of milieuprestatie van een product klopt? Dat is niet eenvoudig. Er bestaan in ieder geval honderden duurzaamheidslabels en die gaan over verschillende duurzaamheidaspecten. Een deel van deze labels claimt ook milieuprestaties. Deze claims kunnen kwalitatief en indirect zijn: beter voor het milieu (bedrijfsclaims)of binnen bepaalde milieugrenzen (Milieukeur) […]

| 28 maart 2017 | 0 Comments
Het roer moet snel om in de voedselproductie

Het roer moet snel om in de voedselproductie

Hoe kunnen we de groeiende wereldbevolking voeden? Een prangende vraag met de groei van 7 naar 10 miljard mensen in 2050 in het verschiet en steeds meer signalen dat de huidige productie- en consumptiewijze spaak loopt. De FAO heeft er een nieuw rapport aan gewijd. Door de groeiende druk op de natuur, sociale ongelijkheid en […]

| 26 maart 2017 | 1 Comment
De lokroep van circulaire banen

De lokroep van circulaire banen

Een van de belangrijkste redenen om circulaire economie te omarmen, tenminste voor beleidsmakers, is het feit dat het banen oplevert. Getallen noemen met veel nullen werkt dan indrukwekkend. We hebben ook nog een naam voor deze banen: Circulaire banen, volgens een recent rapport. Mooi, denk ik dan. Banen, altijd fijn. Wie wil dat nou niet? […]

| 26 maart 2017 | 1 Comment

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: