Meer welvaart, minder materialen en een rustiger leven

Van: op 4 februari 2017

circulair circulaire economieJe kan het zo gek niet bedenken of men is enthousiast over de circulaire economie. Beleidsmakers, bedrijven, financiers, duurzaamheidsorganisaties: iedereen is voor de circulaire economie. Want wie wil dat nou niet: een samenleving die duurzamer is waarbij er ook nog eens banen worden gecreëerd én winst wordt gemaakt. Dat is tenminste wat vaak wordt gezegd. Dus ongeveer zoals de economie nu functioneert, maar dan meer, beter en duurzamer. Maar hoe begrijpelijk het ook is om de circulaire economie zo te verkopen dat ook beleidsmakers er zin in krijgen, het verhaal moet wel kloppen. Hoe verkoop je de circulaire economie zonder de werkelijkheid geweld aan te doen?

 

Lineaire verwachtingen

Wat je vaak ziet in proza over de circulaire economie is dat de verwachting is dat een circulaire economie vooral ook banen en liefst ook economische groei oplevert. Dat is de belofte waaronder de circulaire economie vaak wordt verkocht. Zo gaf de Europese Commissie vorige week nog bij een update van hun circulaire pakket aan dat de circulaire economie Europa 2 miljoen banen kan opleveren. Ook zijn er al diverse rapporten verschenen waarin wordt aangegeven dat een circulaire economie extra economische groei en banen oplevert. In onze lineaire economie is economische groei, het steeds meer produceren van goederen en diensten, van cruciaal belang. Maar als maatstaf heeft het vrij weinig met een circulaire economie te maken.

 

Materialiteit organiseren

Wat is de circulaire economie dan wel? De circulaire economie gaat in de kern om het sluiten van materiaalstromen. Hoe kunnen we het gebruik van materialen op zo’n manier organiseren dat we in de basis zo min mogelijk verbruiken, zo min mogelijk afval produceren en materialen zo lang mogelijk blijven gebruiken? Het succes van een circulaire economie zal dan ook vooral af te meten zijn van hoe we het sluiten van kringlopen zo succesvol mogelijk weten te organiseren. Dus met minder gebruik, minder afval, minder uitstoot van broeikasgassen, langer gebruik van producten en betere benutting van alles wat is geproduceerd. Dit zegt dus nog helemaal niets over banen of economische groei.

 

Een partiële analyse

Het organiseren van de materiaalstromen is vooral iets dat zichtbaar is bij bedrijven en in de samenwerking van bedrijven: zij proberen in de praktijk om kringlopen te sluiten. Door producten en productieprocessen aan te passen, samen te werken met andere bedrijven en bijvoorbeeld nieuwe markten voor (voorheen) afvalstoffen te ontginnen. Hier komt de bewijsvoering voor banen en financieel succes vaak vandaan: bedrijven of sectoren die door circulair te organiseren banen weten te creëren en een succesvol verdienmodel hebben. Die banen zijn dan vaak dienstverlenende banen, bijvoorbeeld in de (retour-)logistiek of reparatie. Dit is het begin van een circulaire economie, maar niet het hele verhaal.

Deze succesvolle circulaire bedrijven zijn de winnaars van de circulaire economie. Daartegenover staan de lineaire verliezers. Dat zijn de bedrijven die hun bedrijfsmodel aangevallen zien worden door de circulaire nieuwkomers. Zij verliezen marktaandeel. Volgens een recent verschenen rapport van de Ellen McArthur Foundation is dat risico voor sommige sectoren, zoals de auto-industrie en de vleesverwerkende industrie, substantieel. Bedrijven in deze sectoren zijn doorgaans bij uitstek lineair: zij produceren op een manier waarbij ze bijzonder weinig rekening houden met milieu-effecten en het verbruik van grondstoffen, en zijn in hoge mate afhankelijk van groei van de omzet. In deze sectoren zal het aantal banen naar verwachting afnemen. Dus of een circulaire economie per saldo goed is voor de werkgelegenheid, laat staan voor economische groei, is maar zeer de vraag.

 

De macro-economische belofte van de circulaire economie

De vraag is of dat erg is. Want het belangrijkste is dat de circulaire economie doet is de economische kringloop dematerialiseren: met minder grondstoffen meer spullen kunnen gebruiken. En dat levert een duurzamere samenleving op die ook voor toekomstige generaties nog leefbaar is. In de circulaire economie kunnen we dus meer waarde ontlenen aan alle materialen die we gebruiken en dus meer welvaart creëren door minder te maken. En doordat we minder hoeven te maken, hebben we ook minder maakbanen nodig. Daar komen bijvoorbeeld reparatiebanen en logistieke banen voor in de plaats. Maar wellicht minder banen. Wat we dan over houden is alleen een verdelingsprobleem. Immers, we hebben de welvaart al. Dat is de belofte van de circulaire economie: meer welvaart met minder materiaal en een rustiger leven.

Hans Stegeman

Hans Stegeman werkt bij Triodos Investment Management. Daarnaast werkt hij aan een proefschrift over de macro-economie van de circulaire economie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen.

Lees meer over:

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Luc Weide schreef:

    En als u zich afvraagt hoe we dat WERK
    zo effectief en efficiënt mogelijk kunnen (HER)VERDELEN,

    zie: http://www.ergoyou.info/econ_en_werkgel/stappen.html

  2. Luc Weide schreef:

    … wellicht minder banen …

    Nee: wellicht minder WERK.

    Maar het aantal banen wordt bepaald door de VERDELING van dat werk:

    1200 uur per week WERK
    = 30 BANEN van 40 uur per week
    = 40 BANEN van 30 uur per week
    enzovoort.

Laatste nieuws

Corendon start met scheiden van afval tijdens vluchten

Corendon start met scheiden van afval tijdens vluchten

Recentelijk is vliegtuigmaatschappij Corendon gestart met het scheiden van het afval aan boord. Door plastic, blik, papier en glas apart in te zamelen tijdens de vlucht wil de luchtvaartmaatschappij de impact op het milieu verkleinen. SUEZ (specialist in afval en grondstoffen) zorgt op Schiphol weer voor verwerking van recyclebaar afval. Passagiers worden op de vlucht […]

| 24 mei 2017 | 0 Comments
Kolencentrales en biomassa bijstook: wat zijn de gevolgen van een nieuw kabinet

Kolencentrales en biomassa bijstook: wat zijn de gevolgen van een nieuw kabinet

Het CBS maakte onlangs bekend dat het energieverbruik in Nederland in 2016 in totaal 3131 petajoule bedroeg. Ruim 90 procent van deze energie werd opgewekt met fossiele brandstoffen als aardgas, aardolie en steenkool. Het gebruik van steenkool zorgde voor de opwekking van 430 petajoule, bijna 14 procent van het totaal. Hoewel aardgas en aardolie een […]

| 24 mei 2017 | 0 Comments
Duurzame startup Eccentrade wint belangrijke MVO-prijs

Duurzame startup Eccentrade wint belangrijke MVO-prijs

Eccentrade heeft een van de vier prestigieuze startup-awards gewonnen tijdens The Next Web Conference. De duurzame Nederlandse startup ging naar huis als winnaar van het IMPACT-program. Dit programma deelt een prijs uit aan de internationale startup die met concrete tools of oplossingen een bijdrage levert aan een betere wereld. Koppelt bedrijfsinformatie aan duurzaamheidsdata Eccentrade, opgericht […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Met een modulaire hoofdtelefoon de afvalberg te lijf

Met een modulaire hoofdtelefoon de afvalberg te lijf

Koptelefoons zijn zo’n typisch voorbeeld van lastige producten om te repareren. Als er iets stuk aan gaat, kun je meestal het hele ding weggooien. Dat wil de startup Gerrard Street anders doen. Gaat er iets aan hun hoofdtelefoon stuk, dan wordt het onderdeel gratis vervangen en gerecycled. Met dit concept wil het bedrijf de groeiende […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Voedselverspilling in Nederland neemt nauwelijks af

Voedselverspilling in Nederland neemt nauwelijks af

Een derde van het voedsel in Nederland belandt regelrecht in de afvalbak. Ondanks de doelstelling van de overheid om twintig procent minder te verspillen tussen 2009 en 2015, wordt er geen vooruitgang geboekt. Nog geen procent van deze doelstelling is waargemaakt. Dat meldt De Monitor (KRO-NCRV) zondagavond in de uitzending. Het onderzoeksprogramma onderzocht onder supermarkten, […]

| 21 mei 2017 | 1 Comment
Amsterdam krijgt elektrische-fietsenplan

Amsterdam krijgt elektrische-fietsenplan

Als eerste stad in Nederland krijgt Amsterdam een eigen elektrische deelfietsenplan. Vanuit een onverwoestbare container kan iedereen voortaan een deel-e-bike van E-bike to go pakken die simpel en snel met een smartphone kan worden geopend en gebruikt. De eerste container met deel-e-bikes is geplaatst in het Westerpark, maar de ambitie is om al volgend jaar […]

| 21 mei 2017 | 0 Comments

Inzicht

Gemene-Goed-Economie is wereldwijd een succes – 3

Gemene-Goed-Economie is wereldwijd een succes – 3

In deel 1 en 2 van dit drieluik kon je lezen over de uitgangspunten van de Gemene-Goed-Economie, en over de praktische verankering in de economische realiteit. In dit derde en laatste deel gaan we in op de beweging die achter het succes van dit alternatieve economische systeem staat, en hoe ze zich verhoudt tot andere […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Gaat de blockchain ook voor sociale innovatie zorgen?

Gaat de blockchain ook voor sociale innovatie zorgen?

Het nieuwe internet, of alleen het nieuwe Google? De blockchain is een digitale technologie met gigantische mogelijkheden voor sociale innovatie. Het eerste product van de blokchain is de bitcoin. Door de cryptografische veilige techniek is het mogelijk waarde toe te kennen aan data. Daardoor was een enkele bitcoin bijna niets waard toen hij werd gecreëerd. […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Monitor Duurzaam Nederland: het gaat goed, maar wel ‘ten koste van’

Monitor Duurzaam Nederland: het gaat goed, maar wel ‘ten koste van’

Op Verantwoordingsdag, 17 mei, verscheen de laatste Monitor Duurzaam Nederland (MDN). De monitor geeft via een reeks van indicatoren weer hoe het er voor staat met onze kwaliteit van leven, en ook of het bereiken van die kwaliteit ten koste gaat van mensen elders en/of van toekomstige generaties. Vanaf volgend jaar zal op Verantwoordingsdag jaarlijks […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Hoe Shell stiekem betaalde voor onderzoek van Rotterdam School of Management

Hoe Shell stiekem betaalde voor onderzoek van Rotterdam School of Management

De Rotterdam School of Management RSM, onderdeel van de Erasmus Universiteit, ontving meer dan 3 ton van Shell voor een onderzoek naar het vestigingsklimaat voor multinationals in Nederland en verzweeg dat. Later werden met dat rapport belastingsregelingen in elkaar gezet waar vooral multinationals voordeel van ondervonden. Dat concluderen onderzoekers van Changerism in een recent rapport. […]

| 16 mei 2017 | 3 Comments

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: