Meer welvaart, minder materialen en een rustiger leven

Van: op 4 februari 2017 | 2 reacties | categorie: Inzicht

circulair circulaire economieJe kan het zo gek niet bedenken of men is enthousiast over de circulaire economie. Beleidsmakers, bedrijven, financiers, duurzaamheidsorganisaties: iedereen is voor de circulaire economie. Want wie wil dat nou niet: een samenleving die duurzamer is waarbij er ook nog eens banen worden gecreëerd én winst wordt gemaakt. Dat is tenminste wat vaak wordt gezegd. Dus ongeveer zoals de economie nu functioneert, maar dan meer, beter en duurzamer. Maar hoe begrijpelijk het ook is om de circulaire economie zo te verkopen dat ook beleidsmakers er zin in krijgen, het verhaal moet wel kloppen. Hoe verkoop je de circulaire economie zonder de werkelijkheid geweld aan te doen?

 

Lineaire verwachtingen

Wat je vaak ziet in proza over de circulaire economie is dat de verwachting is dat een circulaire economie vooral ook banen en liefst ook economische groei oplevert. Dat is de belofte waaronder de circulaire economie vaak wordt verkocht. Zo gaf de Europese Commissie vorige week nog bij een update van hun circulaire pakket aan dat de circulaire economie Europa 2 miljoen banen kan opleveren. Ook zijn er al diverse rapporten verschenen waarin wordt aangegeven dat een circulaire economie extra economische groei en banen oplevert. In onze lineaire economie is economische groei, het steeds meer produceren van goederen en diensten, van cruciaal belang. Maar als maatstaf heeft het vrij weinig met een circulaire economie te maken.

 

Materialiteit organiseren

Wat is de circulaire economie dan wel? De circulaire economie gaat in de kern om het sluiten van materiaalstromen. Hoe kunnen we het gebruik van materialen op zo’n manier organiseren dat we in de basis zo min mogelijk verbruiken, zo min mogelijk afval produceren en materialen zo lang mogelijk blijven gebruiken? Het succes van een circulaire economie zal dan ook vooral af te meten zijn van hoe we het sluiten van kringlopen zo succesvol mogelijk weten te organiseren. Dus met minder gebruik, minder afval, minder uitstoot van broeikasgassen, langer gebruik van producten en betere benutting van alles wat is geproduceerd. Dit zegt dus nog helemaal niets over banen of economische groei.

 

Een partiële analyse

Het organiseren van de materiaalstromen is vooral iets dat zichtbaar is bij bedrijven en in de samenwerking van bedrijven: zij proberen in de praktijk om kringlopen te sluiten. Door producten en productieprocessen aan te passen, samen te werken met andere bedrijven en bijvoorbeeld nieuwe markten voor (voorheen) afvalstoffen te ontginnen. Hier komt de bewijsvoering voor banen en financieel succes vaak vandaan: bedrijven of sectoren die door circulair te organiseren banen weten te creëren en een succesvol verdienmodel hebben. Die banen zijn dan vaak dienstverlenende banen, bijvoorbeeld in de (retour-)logistiek of reparatie. Dit is het begin van een circulaire economie, maar niet het hele verhaal.

Deze succesvolle circulaire bedrijven zijn de winnaars van de circulaire economie. Daartegenover staan de lineaire verliezers. Dat zijn de bedrijven die hun bedrijfsmodel aangevallen zien worden door de circulaire nieuwkomers. Zij verliezen marktaandeel. Volgens een recent verschenen rapport van de Ellen McArthur Foundation is dat risico voor sommige sectoren, zoals de auto-industrie en de vleesverwerkende industrie, substantieel. Bedrijven in deze sectoren zijn doorgaans bij uitstek lineair: zij produceren op een manier waarbij ze bijzonder weinig rekening houden met milieu-effecten en het verbruik van grondstoffen, en zijn in hoge mate afhankelijk van groei van de omzet. In deze sectoren zal het aantal banen naar verwachting afnemen. Dus of een circulaire economie per saldo goed is voor de werkgelegenheid, laat staan voor economische groei, is maar zeer de vraag.

 

De macro-economische belofte van de circulaire economie

De vraag is of dat erg is. Want het belangrijkste is dat de circulaire economie doet is de economische kringloop dematerialiseren: met minder grondstoffen meer spullen kunnen gebruiken. En dat levert een duurzamere samenleving op die ook voor toekomstige generaties nog leefbaar is. In de circulaire economie kunnen we dus meer waarde ontlenen aan alle materialen die we gebruiken en dus meer welvaart creëren door minder te maken. En doordat we minder hoeven te maken, hebben we ook minder maakbanen nodig. Daar komen bijvoorbeeld reparatiebanen en logistieke banen voor in de plaats. Maar wellicht minder banen. Wat we dan over houden is alleen een verdelingsprobleem. Immers, we hebben de welvaart al. Dat is de belofte van de circulaire economie: meer welvaart met minder materiaal en een rustiger leven.

Hans Stegeman

Hans Stegeman werkt bij Triodos Investment Management. Daarnaast werkt hij aan een proefschrift over de macro-economie van de circulaire economie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen.

Lees meer over:

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Luc Weide schreef:

    En als u zich afvraagt hoe we dat WERK
    zo effectief en efficiënt mogelijk kunnen (HER)VERDELEN,

    zie: http://www.ergoyou.info/econ_en_werkgel/stappen.html

  2. Luc Weide schreef:

    … wellicht minder banen …

    Nee: wellicht minder WERK.

    Maar het aantal banen wordt bepaald door de VERDELING van dat werk:

    1200 uur per week WERK
    = 30 BANEN van 40 uur per week
    = 40 BANEN van 30 uur per week
    enzovoort.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Let op: reacties met een niet bestaand e-mail adres als afzender worden niet geplaatst. Lees ook de huisregels.

*

code

Laatste nieuws

Meer dan de helft supermarktvoedsel bevat toegevoegde suiker

Meer dan de helft supermarktvoedsel bevat toegevoegde suiker

Uit onderzoek van foodwatch blijkt dat aan meer dan de helft (56%) van alle voedselproducten in de supermarkt suiker wordt toegevoegd. Als je licht bewerkte en onbewerkte producten als vers fruit en groente en losse ingrediënten als kruiden, zout en olie buiten beschouwing laat en alleen het eten uit de fabriek (bewerkt en sterk bewerkt […]

| 21 februari 2017 | 0 Comments
Patenten op natuurlijke eigenschappen van planten en dieren bijna verleden tijd

Patenten op natuurlijke eigenschappen van planten en dieren bijna verleden tijd

De Europese lidstaten hebben besloten dat producten  van klassieke veredeling zoals planten, zaden en vruchten uitgezonderd dienen te worden van patentering. Hiermee scharen ze zich achter het recent ingenomen standpunt van de Europese Commissie. Dit besluit werd genomen in de Raad voor Concurrentievermogen. De Europese Commissie concludeerde in haar verklarende notitie van november 2016 dat […]

| 21 februari 2017 | 0 Comments
Studenten roepen Wageningen Universiteit op financieel duurzaam te worden

Studenten roepen Wageningen Universiteit op financieel duurzaam te worden

Studenten van de Wageningse actiegroep Fossil Free Wageningen hebben een petitie aan het college van bestuur van Wageningen University & Research (WUR) aangeboden. Met deze petitie, die door ruim duizend mensen is ondertekend, roept de groep de universiteit op om over te stappen naar een duurzame bank die niet investeert in fossiele brandstoffen. Onder de […]

| 18 februari 2017 | 0 Comments
Verkiezingsprogramma’s verschillen in effect op de leefomgeving

Verkiezingsprogramma’s verschillen in effect op de leefomgeving

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft in Nieuwspoort de analyse van de leefomgevingseffecten van verkiezingsprogramma’s voor de periode 2017-2021 gepresenteerd. De VVD, PvdA, SP, D66, ChristenUnie, GroenLinks en Vrijzinnige Partij hebben het PBL gevraagd hun maatregelenpakketten te analyseren. Partijen verschillen duidelijk in de mate waarin ze willen afwijken van het huidige beleid. In totaal […]

| 18 februari 2017 | 0 Comments
1,8 miljoen voor meer innovatieve plantaardige voedselproducten

1,8 miljoen voor meer innovatieve plantaardige voedselproducten

De New Food Challenge daagt (startende) bedrijven uit om aantrekkelijke nieuwe voedselproducten op basis van plantaardige eiwitten te ontwikkelen. Bedrijven die een innovatief idee hebben voor voedsel gemaakt van bijvoorbeeld peulvruchten, noten, paddenstoelen of zeewier kunnen een bedrag van maximaal 30.000 euro winnen om hun plannen verder uit te werken. De beste ideeën komen vervolgens […]

| 17 februari 2017 | 4 Comments
Verkiezingsprogramma’s rechtse partijen blind voor duurzaam en milieu

Verkiezingsprogramma’s rechtse partijen blind voor duurzaam en milieu

Milieu is een ondergeschoven kindje in veel verkiezingsprogramma’s. Dat concludeert Natuur & Milieu op basis van de doorrekeningen van het PBL. “Van alle grote rechtse partijen durft alleen de VVD de milieu-impact van haar verkiezingsprogramma door te laten rekenen,” aldus Geertje van Hooijdonk, hoofd programma’s bij Natuur & Milieu, “De klimaatimpact van het VVD-programma is […]

| 16 februari 2017 | 1 Comment

Inzicht

Duurzaam gewassen telen met gratis warmte diep uit de bodem

Duurzaam gewassen telen met gratis warmte diep uit de bodem

Wanneer het gaat over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen wordt al snel gedacht aan windmolens en zonnepanelen die elektriciteit opwekken. Toch wordt het overgrote deel van onze energie gebruikt om warmte mee te produceren, niet stroom. Voor de opwek van warmte wordt voornamelijk aardgas, dat schaars en duur wordt, gebruikt. Tuinbouwbedrijven weten daar […]

| 21 februari 2017 | 1 Comment
Zei de klimaatmaffioos tegen de islamofoob

Zei de klimaatmaffioos tegen de islamofoob

Beste mensen in de andere bubble, deze brief is eigenlijk bedoeld als antwoord op de recente reactie van Tilasmi Frigge op mijn stuk over schulpdieren en het reptielenbrein. Ik denk echter dat zijn reactie niet op zichzelf staat en door een bredere beweging wordt gedragen. Daarom mijn antwoord aan allen die zich voelen aangesproken. Bedankt […]

| 21 februari 2017 | 0 Comments
Wei Wu Wei: een Nieuw Businessmodel voor de politiek

Wei Wu Wei: een Nieuw Businessmodel voor de politiek

Binnenkort zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer. De kloof tussen de kiezer en de politici lijkt groter dan ooit. En meer politieke partijen dan ooit strijden om de gunst van de kiezer. De partijen zetten alles op alles om zichzelf te profileren. Van nepaccounts tot doorrekeningen van het Centraal Planbureau. Het is tijd voor […]

| 18 februari 2017 | 1 Comment
De samenwerking van links (deel 2)

De samenwerking van links (deel 2)

De belangrijkste opdracht van links is in de nationale en Europese politiek weer een factor van betekenis worden en zo een tegenwicht aan neoliberaal en populistisch rechts te bieden. Dat kan door vergaande samenwerking, en op den duur samengaan, op een wervend programma waarvan bestaanszekerheid het kernpunt is. En door economische bestaanszekerheid te verbinden met […]

| 18 februari 2017 | 1 Comment

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: