Publiek debat duurzaam leven hoogst nodig

Van: op 31 januari 2017

duurzaam gelukWe leven in een van de welvarendste landen ter wereld. Maar er is een probleem: de ecologische voetafdruk van Nederland is ongeveer drieënhalf keer van wat de aarde kan opbrengen (Living Planet Report, 2012). Tevens is het geluk in Nederland de laatste 40 jaar nauwelijks toegenomen (Veenhoven, 2012), ondanks een nooit eerder vertoonde welvaartsgroei. Blijkbaar is er een grens van genoeg welvaart. Waarom blijven we ons dan richten op meer welvaart en kiezen we niet bewust voor meer geluk? Kun je bescheidener en duurzamer leven en toch gelukkig zijn?  Duurzaam Geluk probeert hierop antwoorden te vinden.

 

Groene toekomst: zowel techniek als gedrag belangrijk

Wanneer aan mensen wordt gevraagd hoe 'het duurzaamheidsprobleem' het beste kan worden opgelost, dan is een vaak gehoord antwoord dat de techniek zal moeten worden verbeterd. Het veranderen van het gedrag van mensen wordt dan vaak als problematisch gezien. Maar kunnen we duurzaamheidsproblemen oplossen als we ons alleen op de techniek richten? Volgens Tim Jackson (2009) heeft iedere groei van de economie nog steeds geleid tot meer vervuiling en daardoor lijkt het onmogelijk om groene groei van de economie te kunnen bewerkstelligen. Vele technische ingrepen om onze samenleving duurzamer te maken worden gedwarsboomd door directe en indirecte reboundeffecten (Herring en Sorrell, 2008). Een voorbeeld van een directe rebound effect is de steeds zuiniger wordende auto. In de loop der jaren zijn auto’s steeds zuiniger geworden en daardoor per gereden kilometer minder milieubelastend. Door deze technische vooruitgang werden auto’s goedkoper in gebruik, waardoor meer mensen meer zijn gaan rijden en meer mensen in staat waren om een auto aan te schaffen (Van der Vinne, 2007). Per saldo heeft de zuinige auto meer vervuiling opgeleverd.

 

Zelf duurzaam willen gedragen

Dit voorbeeld laat zien dat duurzame ontwikkeling niet haalbaar is wanneer men zich alleen richt op technische vooruitgang. Ook een verandering van het gedrag is noodzakelijk. Deze gedragsverandering kan collectief worden afgedwongen of door individuele verandering van onderop. Collectief afdwingen is vaak problematisch, want dit staat de vrijheid van het individu in de weg. Autonomie wordt gezien als één van de grootste factoren van geluk (Marks et al., 2006). Daarom moet gedragsverandering samen gaan met autonomie, mensen moeten zelf willen veranderen (Zidansek, 2007). Maar waarom zouden mensen zich duurzaam willen gedragen? Vaak wordt duurzaam gedrag gezien als een opoffering aan het algemeen belang en dat duurzaam gedrag ten kosten gaat van het individuele geluk (Karen Scott, 2012).

 

Voor- en nadelen duurzaam gedrag

Karen Scott somt een aantal voor en nadelen op van duurzaam gedrag ten opzichten van geluk. Voordelen zouden kunnen zijn: a) verminderd autogebruik leidt tot meer beweging en daardoor een betere lichamelijke en geestelijke gezondheid, b) consumptiegroei heeft geleid tot een achteruitgang van sociale structuren, c) geluk hangt positief samen met duurzaamheidswaarden en negatief met materialistische waarden. Nadelen van duurzaam gedrag op het geluk van mensen zouden kunnen zijn: a) autogebruik verhoogt vrijheid, autonomie en is voor sommigen noodzakelijk voor toegang tot essentiële diensten, b) beperkte economische groei, waardoor meer werkloosheid en afname van het niveau van luxe en comfort. Dat het mogelijk is om duurzaam en gelukkig te leven laat Costa Rica zien: Daar leven mensen op een hoog geluksniveau, met een hoge levensverwachting en toch met een lage ecologische voetafdruk (Happy Planet Index, 2016). Het lijkt dus mogelijk duurzaam en gelukkig te leven. Van belang is mensen de voordelen van duurzaam gedrag te laten inzien. Hoe kunnen we mensen stimuleren om zich over de mogelijke nadelen heen te zetten?

 

Sociaal dilemma: als jij niks doet, doe ik ook niks

Om een mogelijk antwoord op deze vraag te vinden kunnen we ons richten tot het begrip 'het sociale dilemma'. Het proberen te verkleinen van de grote ecologische voetafdruk van Nederland, kan worden gezien als een sociaal dilemma. Een sociaal dilemma is in de wetenschap gedefinieerd als situaties waarin collectieve consequenties van redelijke individuele keuzes een ramp zijn. De impact van ieder individuele voetafdruk op de totale ecologische voetafdruk van Nederland is minimaal. In het geval van niet duurzaam gedrag dat mogelijk positief uitpakt voor het individuele geluk (zoals bijvoorbeeld het rijden van een auto), is het voordeliger voor het individu om dit gedrag niet te veranderen, aangezien de individuele vervuiling van autorijden geen significant effect heeft op de totale vervuiling. Echter als alle individuen zo denken, dan zullen we steeds meer last krijgen van de gevolgen van onze te grote ecologische voetafdruk. We zullen met zijn allen moeten veranderen. Uit een onderzoeksoverzicht van Balliet (2009) blijkt dat mensen meer bijdragen aan het algemeen belang als ze met elkaar kunnen communiceren, dan wanneer er geen communicatie mogelijk is. Het is dus van belang om mensen met elkaar te laten communiceren over duurzaamheidsvraagstukken, om zo meer coöperatie te bewerkstelligen.

 

Vergroting van draagvlak

Bijeenkomsten Duurzaam Geluk dragen bij aan het vergroten van het draagvlak voor duurzaamheid. Dit komt omdat het onderwerp geluk ons kan helpen om met elkaar erachter te komen wat belangrijk is (Karen Scott, 2012). Een bijkomend voordeel van participatie is dat als mensen het idee hebben significant bijgedragen te hebben aan een beslissing, dan zijn ze meer bereid om mee te werken aan de genomen beslissingen. Een voordeel van het onderwerp geluk is dat geluk voor iedereen wel een bepaalde betekenis heeft en daardoor is het een ideaal onderwerp voor een debat.

 

Waarom bijeenkomsten Duurzaam Geluk?

Tijdens bijeenkomsten van Duurzaam Geluk komt de complexiteit van wat geluk is aan de orde en de relatie met duurzaamheid wordt blootgelegd. Binnen de lokale overheid is vaak te weinig capaciteit om deze complexiteit bespreekbaar te maken. Dit is één van de belangrijkste redenen waarom er zo weinig vooruitgang wordt geboekt op het gebied van duurzaamheid (Evans et al., 2003). De voordelen van duurzaam gedrag worden duidelijk en de bereidheid om zich over de nadelen heen te zetten kan door communicatie worden vergroot. Een bijkomend voordeel is dat een publiek debat de lokale democratie kan versterken. Tijdens bijeenkomsten van Duurzaam Geluk wordt erop toegezien dat niemand aanspraak kan maken op wat geluk is voor een individu, ook wetenschappelijke kennis niet.

 

Publiek debat Duurzaam Geluk heeft vele voordelen

Een publiek debat over de relatie tussen duurzaamheid en geluk heeft dus verschillende voordelen. De voordelen van duurzaam gedrag komen aan het licht. Door middel van communicatie is de kans groter dat mensen een bijdrage willen leveren aan het algemene belang door zich over de nadelen van duurzaam gedrag heen te zetten. De lokale democratie wordt versterkt. Meer democratie maakt mensen gelukkiger (Dolan et al., 2007). Verder blijkt uit onderzoek dat de kwaliteit van de overheid een sterke invloed heeft op het geluk van mensen (Derek Bok, 2010). De overheid is dus wel degelijk een geluksmachine.

Michiel Hobbelt

Michiel Hobbelt is sociaal psycholoog en geluksexpert. Hij zet zich in voor het bevorderen van het geluk van mensen nu en in de toekomst. Gelukkige mensen zijn productiever, minder vaak ziek, werken beter samen, zijn creatiever en staan meer open voor verandering. Een focus op geluk kan ervoor zorgen dat organisaties effectiever worden, maar ook kan een focus op geluk ervoor zorgen dat een samenleving bestendiger is voor de toekomst (duurzaamheid).

 

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Tjara schreef:

    Ha Michiel…we hebben een paar jaar geleden wat afgetwittert..

    In het begin van mijn studie vroeg een van de groep aan Prof. Hoetink…’hoeveel culturen op de wereld zijn er eigenlijk?’…
    De prof. antwoordde..’net zo veel als dat er zandkorrels op het strand liggen’..en liet ons in verbijstering achter…
    Wat deden we hier dan eigenlijk?!
    Wat later zou Prof. vd Wetering ons ook van wat jeugdige naïviteit afhelpen bij een discussie over het nut van de aankomende Wereldconferentie over Armoede.
    Wij als jonge sociaal bewogen mensen..wij zagen dat nut volkomen… niemand verdiende het in armoede te leven immers!
    V.d. Wetering legde ons uit dat het onmogelijk is om concensus te krijgen over wat ‘Armoede’ eigenlijk betekent voor de verschillende culuren over de wereld.
    Tel deze 2 lessen op..en je snapt het punt.

    Ik heb in veel landen gewoond..gewerkt.. en in de loop van mijn leven moeten ontdekken dat beide professoren me een kostbare les geleerd hebben.
    Geluk Armoede…kun je niet écht meten. Jouw geluk hoeft het mijne niet te zijn..
    Ik wordt helemaal blij als ik vlinders zie…maar voel geen enkele emotie bij het zien van een rolex of sportwagen. Ik wordt helemaal blij van een bos met mooie bomen..van vogelgeluiden…als ik zeil.
    Een dierbare vriend van me…wordt helemaal gelukkig als hij met zijn benzineverslaafde bolide van het Noorden naar Aken kan rijden voor…. een kopje koffie op een terras en naar alle stinkende stadsdrukte kijken..gewoon in 1 middagje..
    Zijn redenering is dat hij daar recht op heeft, werkt hard en ach joh…hij voert én de km’s én de koffie op als bedrijfskosten..
    De fiscus (dus jij en ik ook…) betalen daar toch voor…?!

    De discussie…het debat moet inderdaad bijzonder snel en hard gevoerd worden. Dit echter m.i. met tegelijk een zeer gedegen ‘wake-up bewustwordings strategie’. Ook lokale, regionale overheden kunnen hier een bijdrage aan leveren!

  2. Jo Van Assche schreef:

    Zou je willen opletten met Costa Rica als gidsland?
    Zie https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=286128105102405&id=100011156536438

Laatste nieuws

Corendon start met scheiden van afval tijdens vluchten

Corendon start met scheiden van afval tijdens vluchten

Recentelijk is vliegtuigmaatschappij Corendon gestart met het scheiden van het afval aan boord. Door plastic, blik, papier en glas apart in te zamelen tijdens de vlucht wil de luchtvaartmaatschappij de impact op het milieu verkleinen. SUEZ (specialist in afval en grondstoffen) zorgt op Schiphol weer voor verwerking van recyclebaar afval. Passagiers worden op de vlucht […]

| 24 mei 2017 | 0 Comments
Kolencentrales en biomassa bijstook: wat zijn de gevolgen van een nieuw kabinet

Kolencentrales en biomassa bijstook: wat zijn de gevolgen van een nieuw kabinet

Het CBS maakte onlangs bekend dat het energieverbruik in Nederland in 2016 in totaal 3131 petajoule bedroeg. Ruim 90 procent van deze energie werd opgewekt met fossiele brandstoffen als aardgas, aardolie en steenkool. Het gebruik van steenkool zorgde voor de opwekking van 430 petajoule, bijna 14 procent van het totaal. Hoewel aardgas en aardolie een […]

| 24 mei 2017 | 0 Comments
Duurzame startup Eccentrade wint belangrijke MVO-prijs

Duurzame startup Eccentrade wint belangrijke MVO-prijs

Eccentrade heeft een van de vier prestigieuze startup-awards gewonnen tijdens The Next Web Conference. De duurzame Nederlandse startup ging naar huis als winnaar van het IMPACT-program. Dit programma deelt een prijs uit aan de internationale startup die met concrete tools of oplossingen een bijdrage levert aan een betere wereld. Koppelt bedrijfsinformatie aan duurzaamheidsdata Eccentrade, opgericht […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Met een modulaire hoofdtelefoon de afvalberg te lijf

Met een modulaire hoofdtelefoon de afvalberg te lijf

Koptelefoons zijn zo’n typisch voorbeeld van lastige producten om te repareren. Als er iets stuk aan gaat, kun je meestal het hele ding weggooien. Dat wil de startup Gerrard Street anders doen. Gaat er iets aan hun hoofdtelefoon stuk, dan wordt het onderdeel gratis vervangen en gerecycled. Met dit concept wil het bedrijf de groeiende […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Voedselverspilling in Nederland neemt nauwelijks af

Voedselverspilling in Nederland neemt nauwelijks af

Een derde van het voedsel in Nederland belandt regelrecht in de afvalbak. Ondanks de doelstelling van de overheid om twintig procent minder te verspillen tussen 2009 en 2015, wordt er geen vooruitgang geboekt. Nog geen procent van deze doelstelling is waargemaakt. Dat meldt De Monitor (KRO-NCRV) zondagavond in de uitzending. Het onderzoeksprogramma onderzocht onder supermarkten, […]

| 21 mei 2017 | 1 Comment
Amsterdam krijgt elektrische-fietsenplan

Amsterdam krijgt elektrische-fietsenplan

Als eerste stad in Nederland krijgt Amsterdam een eigen elektrische deelfietsenplan. Vanuit een onverwoestbare container kan iedereen voortaan een deel-e-bike van E-bike to go pakken die simpel en snel met een smartphone kan worden geopend en gebruikt. De eerste container met deel-e-bikes is geplaatst in het Westerpark, maar de ambitie is om al volgend jaar […]

| 21 mei 2017 | 0 Comments

Inzicht

Gemene-Goed-Economie is wereldwijd een succes – 3

Gemene-Goed-Economie is wereldwijd een succes – 3

In deel 1 en 2 van dit drieluik kon je lezen over de uitgangspunten van de Gemene-Goed-Economie, en over de praktische verankering in de economische realiteit. In dit derde en laatste deel gaan we in op de beweging die achter het succes van dit alternatieve economische systeem staat, en hoe ze zich verhoudt tot andere […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Gaat de blockchain ook voor sociale innovatie zorgen?

Gaat de blockchain ook voor sociale innovatie zorgen?

Het nieuwe internet, of alleen het nieuwe Google? De blockchain is een digitale technologie met gigantische mogelijkheden voor sociale innovatie. Het eerste product van de blokchain is de bitcoin. Door de cryptografische veilige techniek is het mogelijk waarde toe te kennen aan data. Daardoor was een enkele bitcoin bijna niets waard toen hij werd gecreëerd. […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Monitor Duurzaam Nederland: het gaat goed, maar wel ‘ten koste van’

Monitor Duurzaam Nederland: het gaat goed, maar wel ‘ten koste van’

Op Verantwoordingsdag, 17 mei, verscheen de laatste Monitor Duurzaam Nederland (MDN). De monitor geeft via een reeks van indicatoren weer hoe het er voor staat met onze kwaliteit van leven, en ook of het bereiken van die kwaliteit ten koste gaat van mensen elders en/of van toekomstige generaties. Vanaf volgend jaar zal op Verantwoordingsdag jaarlijks […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Hoe Shell stiekem betaalde voor onderzoek van Rotterdam School of Management

Hoe Shell stiekem betaalde voor onderzoek van Rotterdam School of Management

De Rotterdam School of Management RSM, onderdeel van de Erasmus Universiteit, ontving meer dan 3 ton van Shell voor een onderzoek naar het vestigingsklimaat voor multinationals in Nederland en verzweeg dat. Later werden met dat rapport belastingsregelingen in elkaar gezet waar vooral multinationals voordeel van ondervonden. Dat concluderen onderzoekers van Changerism in een recent rapport. […]

| 16 mei 2017 | 3 Comments

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: