Publiek debat duurzaam leven hoogst nodig

Van: op 31 januari 2017 | 2 reacties | categorie: Inzicht

duurzaam gelukWe leven in een van de welvarendste landen ter wereld. Maar er is een probleem: de ecologische voetafdruk van Nederland is ongeveer drieënhalf keer van wat de aarde kan opbrengen (Living Planet Report, 2012). Tevens is het geluk in Nederland de laatste 40 jaar nauwelijks toegenomen (Veenhoven, 2012), ondanks een nooit eerder vertoonde welvaartsgroei. Blijkbaar is er een grens van genoeg welvaart. Waarom blijven we ons dan richten op meer welvaart en kiezen we niet bewust voor meer geluk? Kun je bescheidener en duurzamer leven en toch gelukkig zijn?  Duurzaam Geluk probeert hierop antwoorden te vinden.

 

Groene toekomst: zowel techniek als gedrag belangrijk

Wanneer aan mensen wordt gevraagd hoe 'het duurzaamheidsprobleem' het beste kan worden opgelost, dan is een vaak gehoord antwoord dat de techniek zal moeten worden verbeterd. Het veranderen van het gedrag van mensen wordt dan vaak als problematisch gezien. Maar kunnen we duurzaamheidsproblemen oplossen als we ons alleen op de techniek richten? Volgens Tim Jackson (2009) heeft iedere groei van de economie nog steeds geleid tot meer vervuiling en daardoor lijkt het onmogelijk om groene groei van de economie te kunnen bewerkstelligen. Vele technische ingrepen om onze samenleving duurzamer te maken worden gedwarsboomd door directe en indirecte reboundeffecten (Herring en Sorrell, 2008). Een voorbeeld van een directe rebound effect is de steeds zuiniger wordende auto. In de loop der jaren zijn auto’s steeds zuiniger geworden en daardoor per gereden kilometer minder milieubelastend. Door deze technische vooruitgang werden auto’s goedkoper in gebruik, waardoor meer mensen meer zijn gaan rijden en meer mensen in staat waren om een auto aan te schaffen (Van der Vinne, 2007). Per saldo heeft de zuinige auto meer vervuiling opgeleverd.

 

Zelf duurzaam willen gedragen

Dit voorbeeld laat zien dat duurzame ontwikkeling niet haalbaar is wanneer men zich alleen richt op technische vooruitgang. Ook een verandering van het gedrag is noodzakelijk. Deze gedragsverandering kan collectief worden afgedwongen of door individuele verandering van onderop. Collectief afdwingen is vaak problematisch, want dit staat de vrijheid van het individu in de weg. Autonomie wordt gezien als één van de grootste factoren van geluk (Marks et al., 2006). Daarom moet gedragsverandering samen gaan met autonomie, mensen moeten zelf willen veranderen (Zidansek, 2007). Maar waarom zouden mensen zich duurzaam willen gedragen? Vaak wordt duurzaam gedrag gezien als een opoffering aan het algemeen belang en dat duurzaam gedrag ten kosten gaat van het individuele geluk (Karen Scott, 2012).

 

Voor- en nadelen duurzaam gedrag

Karen Scott somt een aantal voor en nadelen op van duurzaam gedrag ten opzichten van geluk. Voordelen zouden kunnen zijn: a) verminderd autogebruik leidt tot meer beweging en daardoor een betere lichamelijke en geestelijke gezondheid, b) consumptiegroei heeft geleid tot een achteruitgang van sociale structuren, c) geluk hangt positief samen met duurzaamheidswaarden en negatief met materialistische waarden. Nadelen van duurzaam gedrag op het geluk van mensen zouden kunnen zijn: a) autogebruik verhoogt vrijheid, autonomie en is voor sommigen noodzakelijk voor toegang tot essentiële diensten, b) beperkte economische groei, waardoor meer werkloosheid en afname van het niveau van luxe en comfort. Dat het mogelijk is om duurzaam en gelukkig te leven laat Costa Rica zien: Daar leven mensen op een hoog geluksniveau, met een hoge levensverwachting en toch met een lage ecologische voetafdruk (Happy Planet Index, 2016). Het lijkt dus mogelijk duurzaam en gelukkig te leven. Van belang is mensen de voordelen van duurzaam gedrag te laten inzien. Hoe kunnen we mensen stimuleren om zich over de mogelijke nadelen heen te zetten?

 

Sociaal dilemma: als jij niks doet, doe ik ook niks

Om een mogelijk antwoord op deze vraag te vinden kunnen we ons richten tot het begrip 'het sociale dilemma'. Het proberen te verkleinen van de grote ecologische voetafdruk van Nederland, kan worden gezien als een sociaal dilemma. Een sociaal dilemma is in de wetenschap gedefinieerd als situaties waarin collectieve consequenties van redelijke individuele keuzes een ramp zijn. De impact van ieder individuele voetafdruk op de totale ecologische voetafdruk van Nederland is minimaal. In het geval van niet duurzaam gedrag dat mogelijk positief uitpakt voor het individuele geluk (zoals bijvoorbeeld het rijden van een auto), is het voordeliger voor het individu om dit gedrag niet te veranderen, aangezien de individuele vervuiling van autorijden geen significant effect heeft op de totale vervuiling. Echter als alle individuen zo denken, dan zullen we steeds meer last krijgen van de gevolgen van onze te grote ecologische voetafdruk. We zullen met zijn allen moeten veranderen. Uit een onderzoeksoverzicht van Balliet (2009) blijkt dat mensen meer bijdragen aan het algemeen belang als ze met elkaar kunnen communiceren, dan wanneer er geen communicatie mogelijk is. Het is dus van belang om mensen met elkaar te laten communiceren over duurzaamheidsvraagstukken, om zo meer coöperatie te bewerkstelligen.

 

Vergroting van draagvlak

Bijeenkomsten Duurzaam Geluk dragen bij aan het vergroten van het draagvlak voor duurzaamheid. Dit komt omdat het onderwerp geluk ons kan helpen om met elkaar erachter te komen wat belangrijk is (Karen Scott, 2012). Een bijkomend voordeel van participatie is dat als mensen het idee hebben significant bijgedragen te hebben aan een beslissing, dan zijn ze meer bereid om mee te werken aan de genomen beslissingen. Een voordeel van het onderwerp geluk is dat geluk voor iedereen wel een bepaalde betekenis heeft en daardoor is het een ideaal onderwerp voor een debat.

 

Waarom bijeenkomsten Duurzaam Geluk?

Tijdens bijeenkomsten van Duurzaam Geluk komt de complexiteit van wat geluk is aan de orde en de relatie met duurzaamheid wordt blootgelegd. Binnen de lokale overheid is vaak te weinig capaciteit om deze complexiteit bespreekbaar te maken. Dit is één van de belangrijkste redenen waarom er zo weinig vooruitgang wordt geboekt op het gebied van duurzaamheid (Evans et al., 2003). De voordelen van duurzaam gedrag worden duidelijk en de bereidheid om zich over de nadelen heen te zetten kan door communicatie worden vergroot. Een bijkomend voordeel is dat een publiek debat de lokale democratie kan versterken. Tijdens bijeenkomsten van Duurzaam Geluk wordt erop toegezien dat niemand aanspraak kan maken op wat geluk is voor een individu, ook wetenschappelijke kennis niet.

 

Publiek debat Duurzaam Geluk heeft vele voordelen

Een publiek debat over de relatie tussen duurzaamheid en geluk heeft dus verschillende voordelen. De voordelen van duurzaam gedrag komen aan het licht. Door middel van communicatie is de kans groter dat mensen een bijdrage willen leveren aan het algemene belang door zich over de nadelen van duurzaam gedrag heen te zetten. De lokale democratie wordt versterkt. Meer democratie maakt mensen gelukkiger (Dolan et al., 2007). Verder blijkt uit onderzoek dat de kwaliteit van de overheid een sterke invloed heeft op het geluk van mensen (Derek Bok, 2010). De overheid is dus wel degelijk een geluksmachine.

Michiel Hobbelt

Michiel Hobbelt is sociaal psycholoog en geluksexpert. Hij zet zich in voor het bevorderen van het geluk van mensen nu en in de toekomst. Gelukkige mensen zijn productiever, minder vaak ziek, werken beter samen, zijn creatiever en staan meer open voor verandering. Een focus op geluk kan ervoor zorgen dat organisaties effectiever worden, maar ook kan een focus op geluk ervoor zorgen dat een samenleving bestendiger is voor de toekomst (duurzaamheid).

 

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Tjara schreef:

    Ha Michiel…we hebben een paar jaar geleden wat afgetwittert..

    In het begin van mijn studie vroeg een van de groep aan Prof. Hoetink…’hoeveel culturen op de wereld zijn er eigenlijk?’…
    De prof. antwoordde..’net zo veel als dat er zandkorrels op het strand liggen’..en liet ons in verbijstering achter…
    Wat deden we hier dan eigenlijk?!
    Wat later zou Prof. vd Wetering ons ook van wat jeugdige naïviteit afhelpen bij een discussie over het nut van de aankomende Wereldconferentie over Armoede.
    Wij als jonge sociaal bewogen mensen..wij zagen dat nut volkomen… niemand verdiende het in armoede te leven immers!
    V.d. Wetering legde ons uit dat het onmogelijk is om concensus te krijgen over wat ‘Armoede’ eigenlijk betekent voor de verschillende culuren over de wereld.
    Tel deze 2 lessen op..en je snapt het punt.

    Ik heb in veel landen gewoond..gewerkt.. en in de loop van mijn leven moeten ontdekken dat beide professoren me een kostbare les geleerd hebben.
    Geluk Armoede…kun je niet écht meten. Jouw geluk hoeft het mijne niet te zijn..
    Ik wordt helemaal blij als ik vlinders zie…maar voel geen enkele emotie bij het zien van een rolex of sportwagen. Ik wordt helemaal blij van een bos met mooie bomen..van vogelgeluiden…als ik zeil.
    Een dierbare vriend van me…wordt helemaal gelukkig als hij met zijn benzineverslaafde bolide van het Noorden naar Aken kan rijden voor…. een kopje koffie op een terras en naar alle stinkende stadsdrukte kijken..gewoon in 1 middagje..
    Zijn redenering is dat hij daar recht op heeft, werkt hard en ach joh…hij voert én de km’s én de koffie op als bedrijfskosten..
    De fiscus (dus jij en ik ook…) betalen daar toch voor…?!

    De discussie…het debat moet inderdaad bijzonder snel en hard gevoerd worden. Dit echter m.i. met tegelijk een zeer gedegen ‘wake-up bewustwordings strategie’. Ook lokale, regionale overheden kunnen hier een bijdrage aan leveren!

  2. Jo Van Assche schreef:

    Zou je willen opletten met Costa Rica als gidsland?
    Zie https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=286128105102405&id=100011156536438

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Let op: alle reacties worden gemodereerd door de redactie en zijn derhalve niet direct zichtbaar. Reacties met een niet bestaand e-mail adres als afzender worden in geen geval geplaatst. Lees verder de huisregels.

*

code

Laatste nieuws

Nieuwe kamerleden krijgen 200.000 handtekeningen voor CETA referendum

Nieuwe kamerleden krijgen 200.000 handtekeningen voor CETA referendum

Op de eerste echte werkdag voor de leden van de nieuwe Tweede Kamer bood het Platform TTIP CETA Referendum ruim 200.000 handtekeningen aan Tweede Kamerleden aan Emile Roemer en Maarten Hijink (SP), Kees Verhoeven (D66), Gijs van Dijk (PvdA), Marianne Thieme(PvdD) en Isabelle Diks (GL) aan. Hiermee willen de 13 maatschappelijke organisaties achter het Platform […]

| 28 maart 2017 | 0 Comments
Aanleg transportkabel offshore windparken Borssele door Westerschelde kan starten

Aanleg transportkabel offshore windparken Borssele door Westerschelde kan starten

Vlaanderen en Nederland zijn het eens geworden over een veilige inbedding van een onderzeese stroomkabel door de Westerschelde. De kabel moet vanaf 2019 en 2020 windparken voor de kust bij Borssele aansluiten op het net aan land. Het Havenbedrijf Antwerpen zal op basis hiervan haar beroep bij de Raad van State intrekken. Daarmee zijn de […]

| 26 maart 2017 | 0 Comments
VPRO Tegenlicht: ‘Groene Dromen’

VPRO Tegenlicht: ‘Groene Dromen’

Hoe duurzaam onderneemt Nederland? VPRO Tegenlicht heeft een lange traditie in het signaleren van initiatieven die duurzaamheid en ondernemerschap combineren. Maar wat als er, zoals na de mislukte overname van Unilever, kritiek ontstaat dat een bedrijf zich minder moet richten op duurzaamheid en meer op directe winst? Is duurzaamheid leuk zolang het de aandeelhouder niets […]

| 26 maart 2017 | 0 Comments
Vandebron wil kolencentrale Nuon kopen voor sluiting

Vandebron wil kolencentrale Nuon kopen voor sluiting

[update] Energieleverancier Vandebron doet een bod van 1 miljoen euro voor de overname van de Hemweg kolencentrale in Amsterdam, eigendom van Nuon. Dit bod kan worden besteed aan een goede regeling voor de medewerkers van de centrale. Vandebron geeft de centrale een nieuwe bestemming. De kolencentrale aan de ring van de hoofdstad is van de […]

| 23 maart 2017 | 4 Comments
Energiecommissie roept nieuw kabinet op tot structureel klimaatbeleid, teken ook!

Energiecommissie roept nieuw kabinet op tot structureel klimaatbeleid, teken ook!

Wij ondersteunen het initiatief van De Nationale Energiecommissie om samen  versneld over te schakelen op 100% schone energie uit Nederland. Zo kunnen we allemaal meedoen. Allereerst de oproep aan het nieuwe kabinet ondertekenen via www.energiecommissie.nl deze verspreiden via social media. Wij hebben al ondertekend.   Snel naar 100% schone energie uit Nederland De Nationale Energiecommissie […]

| 21 maart 2017 | 6 Comments
Wereldpremière: luisteren naar klimaatmuziek in Rotterdam

Wereldpremière: luisteren naar klimaatmuziek in Rotterdam

De opwarming van de aarde blijft abstract. We weten dat temperaturen stijgen, maar het is moeilijk om dit echt tot ons door te laten dringen. Daarom brengt inspiratieplatform LaatBloeien de temperatuurontwikkeling sinds 1880 ten gehore, in samenwerking met componist Merlijn Twaalfhoven. Tijdens WNF Earth Hour 2017 maken zangers uit heel Nederland bij de Erasmusbrug de […]

| 21 maart 2017 | 0 Comments

Inzicht

Hoe corruptie klimaatverandering aandrijft

Hoe corruptie klimaatverandering aandrijft

Campagnes tegen corruptie hebben in 2016 een reeks cruciale overwinningen behaald. Een belangrijke was de aansprakelijkheid garanderen voor één van de meest slinkse deals van ‘Big Oil’: het verwerven van het Nigeriaanse offshore olieveld OPL 245 door Koninklijke Shell en Eni, het grootste bedrijf van Italië, in 2011. Afgelopen december klaagde de Economic and Financial […]

| 28 maart 2017 | 1 Comment
Nieuwe Europese spelregels voor meten milieuprestaties van producten

Nieuwe Europese spelregels voor meten milieuprestaties van producten

Hoe weet je of de claim over duurzaamheid of milieuprestatie van een product klopt? Dat is niet eenvoudig. Er bestaan in ieder geval honderden duurzaamheidslabels en die gaan over verschillende duurzaamheidaspecten. Een deel van deze labels claimt ook milieuprestaties. Deze claims kunnen kwalitatief en indirect zijn: beter voor het milieu (bedrijfsclaims)of binnen bepaalde milieugrenzen (Milieukeur) […]

| 28 maart 2017 | 0 Comments
Het roer moet snel om in de voedselproductie

Het roer moet snel om in de voedselproductie

Hoe kunnen we de groeiende wereldbevolking voeden? Een prangende vraag met de groei van 7 naar 10 miljard mensen in 2050 in het verschiet en steeds meer signalen dat de huidige productie- en consumptiewijze spaak loopt. De FAO heeft er een nieuw rapport aan gewijd. Door de groeiende druk op de natuur, sociale ongelijkheid en […]

| 26 maart 2017 | 1 Comment
De lokroep van circulaire banen

De lokroep van circulaire banen

Een van de belangrijkste redenen om circulaire economie te omarmen, tenminste voor beleidsmakers, is het feit dat het banen oplevert. Getallen noemen met veel nullen werkt dan indrukwekkend. We hebben ook nog een naam voor deze banen: Circulaire banen, volgens een recent rapport. Mooi, denk ik dan. Banen, altijd fijn. Wie wil dat nou niet? […]

| 26 maart 2017 | 1 Comment

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: