Zoeken naar de circulaire economie: een reisverslag

Van: op 14 mei 2017 | 0 reacties | categorie: Inzicht

circulaire economieDe afgelopen achttien maanden zijn we met een heel team van mensen bezig geweest een pilot en een landelijk onderzoek naar de stand van het land rond de circulaire economie uit te voeren. We naderen het einde van deze reis. Hier willen we even terugblikken op wat we hebben gedaan en wat dat nu heeft opgeleverd. Wat weten we inmiddels van de circulaire economie? Weten we echt wat de stand van het land is? Wat kunnen we met de kennis die we hebben verzameld? En onvermijdelijk, hoe nu verder? Nieuw onderzoek? Klussen aan nieuwe praktijken? En wat nog meer?

 

Wat hebben we allemaal gedaan

Terugkijkend op de afgelopen anderhalf jaar werk zien we een aaneenschakeling van steeds weer nieuwe plannen en activiteiten. Het idee om te onderzoeken wat de feitelijke stand van het land is in Nederland als het over de circulaire economie gaat, is ontstaan ergens in het voorjaar van 2015. Dit begon met een eerste column over de CE die in mei van dat jaar verscheen onder de titel Circulair Organiseren: Principes, Processen en Praktijken. Directe aanleiding waren de rapporten van de McArthur Foundation (UK) en meer in het bijzonder gebrek aan fundering op allerlei plekken in die rapporten.

Wat vervolgens startte met één column werd een reeks die inmiddels de zestigste aflevering is gepasseerd. Het debat is ondertussen zeker nog niet voltooid; eerder het tegenovergestelde. Maar het staat wel steeds beter op de rails. Al schrijvend kwam niet geheel onlogisch de vraag op wat de CE in de praktijk eigenlijk voorstelt. Dus zijn we begonnen met een onderzoek naar die praktijk in de vorm van een pilot in twee provincies, te weten Gelderland en Overijssel. En de uitkomsten daarvan vormden weer de basis voor een landelijk onderzoek. Op dat onderzoek hebben we ruim 2.800 reacties gekregen, hebben 900 mensen een enquête ingevuld, hebben we alles bij elkaar zo’n 80 interviews gehouden en hebben we alle databases met ‘duurzame’ bedrijven samengevoegd tot een lijst van ruim 4.800 en deze vergeleken op circulaire beginselen.

 

Wat heeft dit allemaal opgeleverd?

Met dat alles hebben wij meer inzicht gekregen in de stand van het land voor wat betreft de CE en meer in het bijzonder de bijbehorende business modellen. We weten nu dat er heel veel belangstelling is voor de CE, maar dat de praktijk daarop achterloopt. Er is een levendig debat, zowel in het bedrijfsleven als bij de overheid kamerbreed, maar van routineus circulair organiseren is nog geen sprake. Bedrijven worstelen met hoe ze kringlopen moeten organiseren en sluiten, vinden het lastig om passende verdienmodellen te kiezen en hebben er moeite mee om voorbij hun eigen bedrijfsgrenzen en -belangen te kijken. Dit laatste is met name nodig, willen partijen op een bestendige manier kringlopen sluiten.

En ook hebben we geleerd om een scherp onderscheid te maken tussen bedrijven die in een transitie zitten van conventioneel naar circulair én nieuwe bedrijvigheid gebaseerd op circulaire principes. Tegelijkertijd hebben we inzicht gekregen in de vijf belangrijkste bouwstenen van business modellen voor de CE en hebben we met zorg een overzicht kunnen opbouwen van koploper-bedrijven waar andere bedrijven door geïnspireerd kunnen worden om hun eigen transitie naar een circulaire economie te kunnen vormgeven. Het vergaren van die inzichten is zoals altijd heel veel werk, maar het is dan ook mooi dat er echt nieuwe inzichten uitkomen. Dat dat het geval is, daar zijn we best trots op.

 

Nieuwe reisplannen

Maar hoe nu verder? Zijn we nu klaar als we een boekje hebben gepubliceerd over dit onderzoek, aangevuld met zo hier en daar nog een artikel? Helpen we daarmee de transitie naar de CE te versnellen? De vraag stellen is die ook al een beetje beantwoorden. Ondanks dat een groeiende groep mensen zich over de CE druk maakt, is het nog steeds vooral een ‘praatonderwerp’. Het hoeft geen betoog dat dat onvoldoende is willen we zaak maken met een transitie richting circulair organiseren. Daarom is het nodig om de inzichten die wij hebben opgedaan te vertalen naar praktisch instrumentarium.

Dat betekent dat we de bouwstenen van circulaire business modellen die we nu geïdentificeerd hebben eerst een slag verder uitwerken, zodanig dat bedrijven een lego-doos met business model onderdelen in hun handen krijgen. Daarmee kunnen ze zelf een business model ontwerpen, helemaal op maat en aansluitend op de tak van sport waarin ze al werken. Natuurlijk willen we deze inzichten ook in academische zin verspreiden in de vorm van artikelen en mogelijk op termijn ook een boek.

Maar aan het eind van deze periode gekomen is de meest eerlijke constatering dat we nog steeds een heleboel vragen over hebben. Zo hebben we nog geen inzicht gekregen in de wijze waarop de transitie naar een circulair business model zich binnen en voornamelijk tussen organisaties ontvouwt. Ook ontbreekt helderheid over de randvoorwaarden waarbinnen circulaire business modellen kunnen opereren binnen de verschillende bedrijfstakken. Tenslotte is nog niet scherp of de transitie naar een circulair business model ook daadwerkelijk zal leiden tot de verwachte verbetering van duurzaamheid.

Terwijl deze en andere vragen door ons hoofd gaan, nodigen we u voor een laatste keer en met heel veel plezier uit om op donderdag 18 mei naar de Landelijke Conferentie Business Modellen voor de Circulaire Economie te komen in de Eusebius-kerk in Arnhem. Aanmelden kan hier.  En als u coupon-code: duurzaamnieuws gebruikt, krijgt u bovendien 40% korting van Duurzaamnieuws.nl. We hopen u met plezier te mogen begroeten.

Jan Jonker en Niels Faber

Jan Jonker is hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Zijn werk concentreert zich op nieuwe business modellen in een veranderende economie. Niels Faber is onderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen en docent aan de Hanzehogeschool Groningen. Zijn onderzoek concentreert zich op de organisatorische aspecten van duurzame ontwikkeling. Samen met Hans Stegeman (Triodos Bank en promovendus Radboud Universiteit) en Ivo Kothman (Radboud Universiteit) hebben zij in 2016-2017 een onderzoek uitgevoerd naar de stand van het land rond de Circulaire Economie en Business Modellen in het bijzonder. In mei vindt een landelijk slotcongres van dat onderzoek plaats.

 

Lees meer over:

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Let op: alle reacties worden gemodereerd door de redactie en zijn derhalve niet direct zichtbaar. Reacties met een niet bestaand e-mail adres als afzender worden in geen geval geplaatst. Lees verder de huisregels.

*

code

Laatste nieuws

Corendon start met scheiden van afval tijdens vluchten

Corendon start met scheiden van afval tijdens vluchten

Recentelijk is vliegtuigmaatschappij Corendon gestart met het scheiden van het afval aan boord. Door plastic, blik, papier en glas apart in te zamelen tijdens de vlucht wil de luchtvaartmaatschappij de impact op het milieu verkleinen. SUEZ (specialist in afval en grondstoffen) zorgt op Schiphol weer voor verwerking van recyclebaar afval. Passagiers worden op de vlucht […]

| 24 mei 2017 | 0 Comments
Kolencentrales en biomassa bijstook: wat zijn de gevolgen van een nieuw kabinet

Kolencentrales en biomassa bijstook: wat zijn de gevolgen van een nieuw kabinet

Het CBS maakte onlangs bekend dat het energieverbruik in Nederland in 2016 in totaal 3131 petajoule bedroeg. Ruim 90 procent van deze energie werd opgewekt met fossiele brandstoffen als aardgas, aardolie en steenkool. Het gebruik van steenkool zorgde voor de opwekking van 430 petajoule, bijna 14 procent van het totaal. Hoewel aardgas en aardolie een […]

| 24 mei 2017 | 0 Comments
Duurzame startup Eccentrade wint belangrijke MVO-prijs

Duurzame startup Eccentrade wint belangrijke MVO-prijs

Eccentrade heeft een van de vier prestigieuze startup-awards gewonnen tijdens The Next Web Conference. De duurzame Nederlandse startup ging naar huis als winnaar van het IMPACT-program. Dit programma deelt een prijs uit aan de internationale startup die met concrete tools of oplossingen een bijdrage levert aan een betere wereld. Koppelt bedrijfsinformatie aan duurzaamheidsdata Eccentrade, opgericht […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Met een modulaire hoofdtelefoon de afvalberg te lijf

Met een modulaire hoofdtelefoon de afvalberg te lijf

Koptelefoons zijn zo’n typisch voorbeeld van lastige producten om te repareren. Als er iets stuk aan gaat, kun je meestal het hele ding weggooien. Dat wil de startup Gerrard Street anders doen. Gaat er iets aan hun hoofdtelefoon stuk, dan wordt het onderdeel gratis vervangen en gerecycled. Met dit concept wil het bedrijf de groeiende […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Voedselverspilling in Nederland neemt nauwelijks af

Voedselverspilling in Nederland neemt nauwelijks af

Een derde van het voedsel in Nederland belandt regelrecht in de afvalbak. Ondanks de doelstelling van de overheid om twintig procent minder te verspillen tussen 2009 en 2015, wordt er geen vooruitgang geboekt. Nog geen procent van deze doelstelling is waargemaakt. Dat meldt De Monitor (KRO-NCRV) zondagavond in de uitzending. Het onderzoeksprogramma onderzocht onder supermarkten, […]

| 21 mei 2017 | 1 Comment
Amsterdam krijgt elektrische-fietsenplan

Amsterdam krijgt elektrische-fietsenplan

Als eerste stad in Nederland krijgt Amsterdam een eigen elektrische deelfietsenplan. Vanuit een onverwoestbare container kan iedereen voortaan een deel-e-bike van E-bike to go pakken die simpel en snel met een smartphone kan worden geopend en gebruikt. De eerste container met deel-e-bikes is geplaatst in het Westerpark, maar de ambitie is om al volgend jaar […]

| 21 mei 2017 | 0 Comments

Inzicht

Gemene-Goed-Economie is wereldwijd een succes – 3

Gemene-Goed-Economie is wereldwijd een succes – 3

In deel 1 en 2 van dit drieluik kon je lezen over de uitgangspunten van de Gemene-Goed-Economie, en over de praktische verankering in de economische realiteit. In dit derde en laatste deel gaan we in op de beweging die achter het succes van dit alternatieve economische systeem staat, en hoe ze zich verhoudt tot andere […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Gaat de blockchain ook voor sociale innovatie zorgen?

Gaat de blockchain ook voor sociale innovatie zorgen?

Het nieuwe internet, of alleen het nieuwe Google? De blockchain is een digitale technologie met gigantische mogelijkheden voor sociale innovatie. Het eerste product van de blokchain is de bitcoin. Door de cryptografische veilige techniek is het mogelijk waarde toe te kennen aan data. Daardoor was een enkele bitcoin bijna niets waard toen hij werd gecreëerd. […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Monitor Duurzaam Nederland: het gaat goed, maar wel ‘ten koste van’

Monitor Duurzaam Nederland: het gaat goed, maar wel ‘ten koste van’

Op Verantwoordingsdag, 17 mei, verscheen de laatste Monitor Duurzaam Nederland (MDN). De monitor geeft via een reeks van indicatoren weer hoe het er voor staat met onze kwaliteit van leven, en ook of het bereiken van die kwaliteit ten koste gaat van mensen elders en/of van toekomstige generaties. Vanaf volgend jaar zal op Verantwoordingsdag jaarlijks […]

| 23 mei 2017 | 0 Comments
Hoe Shell stiekem betaalde voor onderzoek van Rotterdam School of Management

Hoe Shell stiekem betaalde voor onderzoek van Rotterdam School of Management

De Rotterdam School of Management RSM, onderdeel van de Erasmus Universiteit, ontving meer dan 3 ton van Shell voor een onderzoek naar het vestigingsklimaat voor multinationals in Nederland en verzweeg dat. Later werden met dat rapport belastingsregelingen in elkaar gezet waar vooral multinationals voordeel van ondervonden. Dat concluderen onderzoekers van Changerism in een recent rapport. […]

| 16 mei 2017 | 3 Comments

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: