KNAW: biobrandstoffen niet effectief

Van: op 13 januari 2015

biomassaHet verbranden van hout in elektriciteitscentrales en van bio-ethanol en biodiesel in auto’s draagt niet of nauwelijks bij aan besparing van CO2-uitstoot. Daarom zijn ze niet geschikt als middel voor de transitie naar een duurzame energievoorziening. Dat stelt de KNAW in haar recente visiedocument, dat werd gepubliceerd voorafgaand aan de bespreking van het Energieakkoord in de tweede kamer.

Het verbranden van olie, kolen en gas produceert CO2 en andere broeikasgassen. Planten nemen tijdens hun groei juist CO2 op. De Nederlandse en EU-wetgeving stimuleren daarom het gebruik van hout voor elektriciteitscentrales en van plantaardige biobrandstoffen (biodiesel en bio-ethanol) voor wegvervoer. Onafhankelijke deskundigen zetten hier vraagtekens bij.

Hout voor elektriciteitscentrales

De EU ziet hout en houtafval als een belangrijke vorm van duurzame brandstof. Dankzij de subsidie hierop neemt in Nederlandse kolencentrales het gebruik toe van hout uit de V.S. en Canada. Naarmate de vraag stijgt zullen meer bossen worden gerooid. Dat produceert veel broeikasgas, want hout produceert minstens evenveel CO2 als steenkool. Nieuw geplante bomen kunnen deze CO2 opnemen, maar ook als voor elke gerooide boom een nieuwe wordt aangeplant duurt het 20 tot 100 jaar tot de uitgestoten CO2 weer is vastgelegd.

Meestook van hout leidt niet tot innovatie en de bijdrage aan de vermindering van CO2-uitstoot is onzeker. Het is geen effectieve manier om de uitstoot van broeikasgas te verlagen.

Biobrandstof voor auto’s

De productie van bio-ethanol en biodiesel voor verkeer en vervoer kent fundamentele problemen:

- Het gebruik van planten voor energie is ineffectief

Aardolie, gas en steenkool zijn ontstaan uit samengeperste planten en diertjes. Het zijn dus biobrandstoffen. Het aanmaken daarvan kostte echter vierhonderd miljoen jaar, want planten zijn heel inefficiënt in het vastleggen van zonne-energie. Planten en bomen leggen wereldwijd slechts 0,03% van de ingestraalde zonne-energie vast. Om 5% van onze benzine en diesel te vervangen door koolzaadolie moeten we heel Nederland ten noorden van de lijn Amsterdam-Enschede met koolzaad beplanten. Zonnecentrales kunnen veel meer zonne-energie vastleggen. Wetenschappelijk en economisch ligt de toekomst bij het directe gebruik van zonne-energie, langs fotovoltaīsche of bio-organische weg.

- Er is niet genoeg goede landbouwgrond

Biobrandstof concurreert met voedsel. Vanwege gebrek aan grond wordt ongerepte grond ontgonnen zodat daar het voedsel kan worden geteeld dat door biobrandstof is verdrongen (‘Indirect Land Use Change’ ofwel ILUC). Dit ontginnen van natuurgebieden produceert veel broeikasgas. Dat maakt de nettowinst bij vervanging van fossiele door biobrandstof beperkt en onzeker.

- Biobrandstof concurreert met hoogwaardiger en urgenter gebruik van biomassa

Zogenaamd ‘afval’ moet in werkelijkheid voor een groot deel teruggegeven worden aan de grond om de bodemvruchtbaarheid te behouden. Verder kan afval, en biomassa in het algemeen, beter worden gebruikt als grondstof voor veevoer en voor hoogwaardige chemie dan als brandstof. Door bioraffinage kunnen er eiwitten, vezels en materialen voor kunststoffen uit worden gehaald. Alleen onbruikbare restanten worden dan verbrand.

Maar als gevolg van het verplichte gebruik van biobrandstof in Europa is bijvoorbeeld gebruikt frituurvet nu duurder dan vers vet. De oleochemische industrie gebruikt daarom als grondstof voor smeermiddelen, verf en zeep geen frituurvet meer, maar palmolie. Zo leidt het gebruik van frituurvet voor biodiesel tot het rooien van oerwoud voor oliepalmen.

- Fabriceren van biobrandstof kost brandstof

Grondbewerking, bestrijdingsmiddelen, kunstmest, transport en het omzetten van planten in vloeistof kosten elektriciteit, aardgas en benzine. Daarbij gaat een deel van de CO2-winst verloren. Als de verdringingseffecten worden meegerekend (Indirect Land Use Change, ILUC) produceren sommige biobrandstoffen meer broeikasgas dan gewone benzine.

Het is twijfelachtig of tweede-generatie biobrandstof uit plantenafval, gras en bomen een oplossing biedt. Het legt beslag op vruchtbare grond en water. Het telen, transporteren en vloeibaar maken van gras en hout kosten zelf brandstof, net als bij biobrandstof uit voedsel. Biobrandstof uit algen biedt wat meer perspectief, maar de uitvoerbaarheid is onzeker.

Lees hier het visiedocument

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Nieuws



 


Reacties: (3)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Geachte heer Joep karskens,

    Het verbranden van hout in elektriciteitscentrales en van bio-ethanol en biodiesel in auto’s draagt niet of nauwelijks bij aan besparing van CO2-uitstoot. Daarom zijn ze niet geschikt als middel voor de transitie naar een duurzame energievoorziening. Dat stelt de KNAW in haar recente visiedocument, dat werd gepubliceerd voorafgaand aan de bespreking van het Energieakkoord in […]

    Doordat de KNAW ongefundeerd een mening ventileerd, plaatst de KNAW weer biobrandstoffen in het verdomhoekje.
    Afgelopen 5 jaar heb ik in opdracht van minister Verburg en Verhagen een nieuwe enzymatische biodiesel technologie voor boeren ontwikkeld. Vroeger verbouwde de boer 10% tot 15% van zijn land met haver om zo met zijn paarden al zijn land te kunnen bewerken. Nu gaan we opnieuw 10% tot 15% in wisselteelt koolzaad verbouwen, wat o.a. tot gevolg heeft dat het nagewas en 25% hogere opbrengst heeft, dus 25% meer food.
    Van de koolzaad opbrengst wordt 4,5 ton gebruikt als stalstro. Van de zaad opbrengst 4,5 ton wordt circa 500 kg gebruikt als spijsolie (veel beter dan de olijfolie) vervolgens halen uit de 3 ton perskoek nutriënten, peptiden voor Food gebruik, fosfaten en kalium voor gebruik op het land en circa 2 ton wordt gebruikt als feed voor de koeien. circa 8% van de opbrengst wordt biologisch middels enzymen omgezet in APPO, Advanced Pure Plant Oil voor toepassing als B100 in de landbouw voertuigen. Als 10% van de NL boeren deze technologie gebruikt reduceren we jaarlijks 5.000.000 ton Co2.

    Hoezo draagt nauwelijks bij???

    Ik vind het zelf wat verrassend dat deze hoogleraar het food versus fuel debate wegwuift met een verhaal over de technologische mogelijkheden om voedingsstoffen van elkaar te scheiden. Er is mondiaal immers een beperkte hoeveelheid landbouw grond, en als je dat gebruikt voor biofuel om te verbranden dan gebruik je het dus niet voor voedsel. Dit drijft de prijs voor voedsel op, en dat brengt de voedselzekerheid onder mensen in armoede in gevaar.

    Afgelopen vrijdag heeft de Commissie Corbey nogmaals aangegeven, dat wij in NL meer dan voldoende voedsel voortbrengen. Dus zijn uw argumenten voor Europa niet van toepassing.

    Een gevolg (direct danwel indirect) van het europese doel om in 2020 in de transport sector 10% biofuel te gebruiken is de snelle expansie van palm olie plantages, dat in bijvoorbeeld indonesie zowel verlies van regenwoud en biodiversiteit als veel sociale gevolgen heeft.

    Dat is onzin, kijk maar hoe wij het aan gaan pakken.

    Om deze redenen denk ik dat het zeer goed is dat het KNAW een kritische noot plaatst bij biofuels, hoe graag we ook zo snel mogelijk van olie af willen. Wat dat betreft, het gebruik van biofuels kan juist ook goed tot gevolg hebben dat we als samenleving langer van olie afhankelijk blijven, omdat het altijd maar een procentueel bijmengen van biofuels is ipv een volledige overstap. Het is in mijn ogen daarom niet zo waarschijnlijk dat het KNAW door Shell gesponsord zou zijn.
    Toch geloof ik dat de KNAW door de wellicht de Shell wordt gesponsord.
    De KNAW is een groepje wetenschappers die middels deskresearch en praat klubjes tot een mening komen. Ik sta met de poten in de klei en weet water echt speelt.

    Meer heil zou ik zien in een switch naar elektrisch transport. Elektrisch transport is het verplaatsen van een probleem. Daarnaast kun je elektrische gezien nooit hoger komen dan 40% rendement. Terwijl wij met nieuwe technologien bestaande verbrandingsmotoren zeker binnen enkele jaren naar 70% gaan krijgen.

    Geachte heer Karskens, ik werk nauw samen met diverse wetenschappers van de RUG en de WUR. Zij allen staan achter onze technologie. De KNAW spreekt dus niet namens hun, namens wie dan wel?

    gr,

    Peter van der Klok

  2. Joep Karskens schreef:

    Dat is niet het geval, Peter. Er zijn zeker technologische en theoretische mogelijkheden om biofuels duurzamer te maken, maar dat is wat anders dan de praktijk.
    Er zijn grote duurzaamheidsuitdagingen verbonden met de huidige vorm van biofuel productie dat geconsumeerd wordt in de EU, als je daar meer over wilt weten kijk bijvoorbeeld in dit rapport:
    http://energy-l.iisd.org/news/fao-report-considers-the-sustainability-of-biofuel-crops/

    Ik vind het zelf wat verrassend dat deze hoogleraar het food versus fuel debate wegwuift met een verhaal over de technologische mogelijkheden om voedingsstoffen van elkaar te scheiden. Er is mondiaal immers een beperkte hoeveelheid landbouw grond, en als je dat gebruikt voor biofuel om te verbranden dan gebruik je het dus niet voor voedsel. Dit drijft de prijs voor voedsel op, en dat brengt de voedselzekerheid onder mensen in armoede in gevaar. Lees, om er eens een te noemen, bijvoorbeeld hier: http://www.ncsu.edu/cenrep/research/documents/food_v_fuel.pdf

    Een gevolg (direct danwel indirect) van het europese doel om in 2020 in de transport sector 10% biofuel te gebruiken is de snelle expansie van palm olie plantages, dat in bijvoorbeeld indonesie zowel verlies van regenwoud en biodiversiteit als veel sociale gevolgen heeft. Lees hier meer over de sociale gevolgen:
    http://www.worldagroforestry.org/downloads/publications/pdfs/rp16385.pdf

    Om deze redenen denk ik dat het zeer goed is dat het KNAW een kritische noot plaatst bij biofuels, hoe graag we ook zo snel mogelijk van olie af willen. Wat dat betreft, het gebruik van biofuels kan juist ook goed tot gevolg hebben dat we als samenleving langer van olie afhankelijk blijven, omdat het altijd maar een procentueel bijmengen van biofuels is ipv een volledige overstap. Het is in mijn ogen daarom niet zo waarschijnlijk dat het KNAW door Shell gesponsord zou zijn.

    Meer heil zou ik zien in een switch naar electrisch transport. (En voor personenvervoer moet natuurlijk in eerste instantie meer gericht worden op publiek transport)

  3. Weer typisch een artikel geschreven door een bureau die niet weet waarde klepel hangt. Ik vraag me af door wie ze betaald worden, shell wellicht?

    Weer die onzinnige food for fuel discussie. Afgelopen decennia heeft de mens heeft veel biomassa ontwikkeld tot voedsel, wat daarvoor niet als voedsel voor mens en dier werd gezien. Als nieuw technologieën onbruikbare biomassa kan omzetten naar food, feed en fuel en dan is daar niets mis mee. KNAW, hou je bij de les en zoek de klepel.

    Bekijk de video van Prof. Sanders en dan wordt het duidelijk.

Laatste nieuws

Nieuwe kamerleden krijgen 200.000 handtekeningen voor CETA referendum

Nieuwe kamerleden krijgen 200.000 handtekeningen voor CETA referendum

Op de eerste echte werkdag voor de leden van de nieuwe Tweede Kamer bood het Platform TTIP CETA Referendum ruim 200.000 handtekeningen aan Tweede Kamerleden aan Emile Roemer en Maarten Hijink (SP), Kees Verhoeven (D66), Gijs van Dijk (PvdA), Marianne Thieme(PvdD) en Isabelle Diks (GL) aan. Hiermee willen de 13 maatschappelijke organisaties achter het Platform […]

| 28 maart 2017 | 0 Comments
Aanleg transportkabel offshore windparken Borssele door Westerschelde kan starten

Aanleg transportkabel offshore windparken Borssele door Westerschelde kan starten

Vlaanderen en Nederland zijn het eens geworden over een veilige inbedding van een onderzeese stroomkabel door de Westerschelde. De kabel moet vanaf 2019 en 2020 windparken voor de kust bij Borssele aansluiten op het net aan land. Het Havenbedrijf Antwerpen zal op basis hiervan haar beroep bij de Raad van State intrekken. Daarmee zijn de […]

| 26 maart 2017 | 0 Comments
VPRO Tegenlicht: ‘Groene Dromen’

VPRO Tegenlicht: ‘Groene Dromen’

Hoe duurzaam onderneemt Nederland? VPRO Tegenlicht heeft een lange traditie in het signaleren van initiatieven die duurzaamheid en ondernemerschap combineren. Maar wat als er, zoals na de mislukte overname van Unilever, kritiek ontstaat dat een bedrijf zich minder moet richten op duurzaamheid en meer op directe winst? Is duurzaamheid leuk zolang het de aandeelhouder niets […]

| 26 maart 2017 | 0 Comments
Vandebron wil kolencentrale Nuon kopen voor sluiting

Vandebron wil kolencentrale Nuon kopen voor sluiting

[update] Energieleverancier Vandebron doet een bod van 1 miljoen euro voor de overname van de Hemweg kolencentrale in Amsterdam, eigendom van Nuon. Dit bod kan worden besteed aan een goede regeling voor de medewerkers van de centrale. Vandebron geeft de centrale een nieuwe bestemming. De kolencentrale aan de ring van de hoofdstad is van de […]

| 23 maart 2017 | 4 Comments
Energiecommissie roept nieuw kabinet op tot structureel klimaatbeleid, teken ook!

Energiecommissie roept nieuw kabinet op tot structureel klimaatbeleid, teken ook!

Wij ondersteunen het initiatief van De Nationale Energiecommissie om samen  versneld over te schakelen op 100% schone energie uit Nederland. Zo kunnen we allemaal meedoen. Allereerst de oproep aan het nieuwe kabinet ondertekenen via www.energiecommissie.nl deze verspreiden via social media. Wij hebben al ondertekend.   Snel naar 100% schone energie uit Nederland De Nationale Energiecommissie […]

| 21 maart 2017 | 6 Comments
Wereldpremière: luisteren naar klimaatmuziek in Rotterdam

Wereldpremière: luisteren naar klimaatmuziek in Rotterdam

De opwarming van de aarde blijft abstract. We weten dat temperaturen stijgen, maar het is moeilijk om dit echt tot ons door te laten dringen. Daarom brengt inspiratieplatform LaatBloeien de temperatuurontwikkeling sinds 1880 ten gehore, in samenwerking met componist Merlijn Twaalfhoven. Tijdens WNF Earth Hour 2017 maken zangers uit heel Nederland bij de Erasmusbrug de […]

| 21 maart 2017 | 0 Comments

Inzicht

Hoe corruptie klimaatverandering aandrijft

Hoe corruptie klimaatverandering aandrijft

Campagnes tegen corruptie hebben in 2016 een reeks cruciale overwinningen behaald. Een belangrijke was de aansprakelijkheid garanderen voor één van de meest slinkse deals van ‘Big Oil’: het verwerven van het Nigeriaanse offshore olieveld OPL 245 door Koninklijke Shell en Eni, het grootste bedrijf van Italië, in 2011. Afgelopen december klaagde de Economic and Financial […]

| 28 maart 2017 | 1 Comment
Nieuwe Europese spelregels voor meten milieuprestaties van producten

Nieuwe Europese spelregels voor meten milieuprestaties van producten

Hoe weet je of de claim over duurzaamheid of milieuprestatie van een product klopt? Dat is niet eenvoudig. Er bestaan in ieder geval honderden duurzaamheidslabels en die gaan over verschillende duurzaamheidaspecten. Een deel van deze labels claimt ook milieuprestaties. Deze claims kunnen kwalitatief en indirect zijn: beter voor het milieu (bedrijfsclaims)of binnen bepaalde milieugrenzen (Milieukeur) […]

| 28 maart 2017 | 0 Comments
Het roer moet snel om in de voedselproductie

Het roer moet snel om in de voedselproductie

Hoe kunnen we de groeiende wereldbevolking voeden? Een prangende vraag met de groei van 7 naar 10 miljard mensen in 2050 in het verschiet en steeds meer signalen dat de huidige productie- en consumptiewijze spaak loopt. De FAO heeft er een nieuw rapport aan gewijd. Door de groeiende druk op de natuur, sociale ongelijkheid en […]

| 26 maart 2017 | 1 Comment
De lokroep van circulaire banen

De lokroep van circulaire banen

Een van de belangrijkste redenen om circulaire economie te omarmen, tenminste voor beleidsmakers, is het feit dat het banen oplevert. Getallen noemen met veel nullen werkt dan indrukwekkend. We hebben ook nog een naam voor deze banen: Circulaire banen, volgens een recent rapport. Mooi, denk ik dan. Banen, altijd fijn. Wie wil dat nou niet? […]

| 26 maart 2017 | 1 Comment

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: