Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Turkmenistan begint eindelijk met het dichten van zijn enorme methaanlekken. Dat blijkt uit nieuwe data van de Verenigde Naties. Het land gold jarenlang als de grootste methaanvervuiler ter wereld. Nu zijn acht lekken gerepareerd. Experts noemen dit een doorbraak, al is er nog veel werk te doen.
Een groot methaanlek in Turkmenistan. Foto: Dreamstime – Mya Be
Een geheim land onder druk
Turkmenistan staat bekend als een gesloten en autoritair land. Toch begint het nu open te staan voor buitenlandse hulp bij het aanpakken van methaanlekken. Bronnen in de hoofdstad Ashgabat zeggen dat internationale aandacht de doorslaggevende factor was. The Guardian onthulde in 2023 al dat Turkmenistan wereldwijd de meeste zogeheten mega-lekken had.
Methaan is een sterk broeikasgas. Het houdt tachtig keer meer warmte vast dan CO2. Ongeveer een kwart van de huidige opwarming van de aarde komt door methaan. Het goede nieuws is dat lekken vaak snel en goedkoop te repareren zijn. Omdat methaan ook sneller afbreekt in de atmosfeer dan CO2, werkt zo’n reparatie meteen. Sommige experts noemen dit daarom de “noodrem” voor het klimaat.
Acht lekken gedicht
Turkmenistan heeft de afgelopen tijd acht lekken gestopt. Het ging om gecorrodeerde pijpleidingen, defecte putten en kapotte affakkelinstallaties. De Verenigde Naties noemen dit een “ongelooflijke eerste stap”. Toch is er nog veel meer te doen.
Het Methane Alert and Response System van de VN, kortweg Mars, stuurde het afgelopen jaar 192 meldingen van methaanwolken naar Turkmenistan. Het land had drie van de zes ergste lekken die wereldwijd zijn gemeten in de afgelopen zes maanden. Ook stonden negen Turkmeense lekken in de wereldwijde top vijftig.
Turkmenistan reageerde op ongeveer twintig procent van de meldingen met informatie over de lekken en mogelijke reparaties. Meghan Demeter, programmamanager van Mars, is positief. Ze noemt het bewijs dat satellietdata daadwerkelijk tot actie kan leiden. Tegelijk benadrukt ze dat de totale hoeveelheid uitstoot nog niet noemenswaardig is gedaald. Acht gevallen zijn een goed begin, maar er zijn nog veel meer bronnen in het land.
Andere landen doen het slechter
Ter vergelijking, de Verenigde Staten ontvingen het afgelopen jaar 138 meldingen. Daar werd op geen enkele gereageerd, en er werd ook geen enkel lek gedicht. Ook Iran, Rusland en China reageerden op geen enkele melding.
Het ergste lek dat ooit is gedetecteerd, zat in de Mexicaanse offshore olie en gasindustrie. Dat lek stootte 37 ton methaan per uur uit. Dat komt overeen met de uitstoot van meer dan zeven miljoen SUV’s. Mexico reageerde wel op alle 23 meldingen die het land ontving, maar heeft het lek nog niet gerepareerd.
Mexico, Brazilië en Argentinië reageren op alle Mars-meldingen die ze krijgen. Ook Libië en Azerbeidzjan scoren goed. Kazachstan, eveneens een voormalige Sovjetrepubliek met verouderde olie- en gasinfrastructuur, dichtte inmiddels ook acht lekken. Daar waren wel veel minder meldingen, namelijk 38 in het afgelopen jaar.
Politieke context
De vorige Amerikaanse regering onder president Joe Biden werkte nog wel samen met Mars. In 2024 werd zo een klein lek in New Mexico gerepareerd. Die samenwerking stopte toen Donald Trump voor de tweede keer president werd. Vorig jaar noemde Trump klimaatverandering tijdens de algemene vergadering van de VN nog “de grootste oplichterij ooit gepleegd tegen de wereld”.
Turkmenistan sloot zich in december 2023 aan bij de wereldwijde methaanbelofte. Dat gebeurde twee jaar nadat die belofte was gelanceerd. Het land heeft enorme gasreserves en is een belangrijke leverancier aan China. Lange tijd werden lekken genegeerd, simpelweg omdat er zoveel gas beschikbaar was. Pas in november 2024 werd het eerste lek gerepareerd, na herstel van een defecte put. De meest recente reparatie, in maart, betrof een gecorrodeerde pijpleiding.
Turkmenistan heeft overigens ook een eigen geschiedenis met deze problematiek. Al in 2019 ontdekten onderzoekers van het Nederlandse ruimte-instituut SRON, met behulp van het Nederlandse satellietinstrument TROPOMI, een enorm gaslek in het land. In één jaar tijd ontsnapte daar 153.000 ton methaan. Dat lek werd destijds na de ontdekking gedicht.
Hoe Mars werkt
Het Mars-systeem gebruikt kunstmatige intelligentie om data van meer dan een dozijn satellieten te analyseren. Mogelijke lekken worden vervolgens door twee lagen analisten gecontroleerd. Pas daarna krijgt de verantwoordelijke overheid of het bedrijf een melding. Een reactie telt alleen mee als er concrete informatie wordt gegeven, samen met een intentie om het lek te dichten. Wordt een lek gemeld als gerepareerd, dan blijft Mars de locatie monitoren totdat de data ook echt laat zien dat de uitstoot is gestopt.
In totaal hebben Mars-meldingen inmiddels tot 43 gedichte lekken geleid wereldwijd. Sommige waren simpele reparaties die ter plekke konden worden uitgevoerd. Andere vergden meer planning en geld. Zo werd in Algerije een lek gedicht dat al bijna veertig jaar liep, veroorzaakt door een defecte affakkelinstallatie. Affakkelinstallaties verbranden overtollig methaan en zetten het om in CO2, een veel minder krachtig broeikasgas.
Reacties uit het veld
Dan Grossman, vicevoorzitter van de Environmental Defense Fund, noemt de ontwikkeling in Turkmenistan en Kazachstan goed nieuws dat we hard nodig hebben. Beide landen behoren namelijk tot de grootste methaanbronnen ter wereld. Grossman waarschuwt wel dat meldingen alleen zin hebben als ze ook echt tot actie leiden. Overheden en de industrie moeten volgens hem beter hun best doen.
VN-secretaris-generaal António Guterres heeft alle landen opgeroepen om op minstens tachtig procent van de meldingen te reageren. Daar is de wereld dus nog ver van verwijderd. Demeter van Mars zegt dat haar organisatie de ondersteuning wil opschalen. Denk aan kennisoverdracht en technische hulp. Ook zijn er veel verzoeken voor financiering van directe reparaties.
