Over Peter van Vliet

Peter van Vliet is oprichter van stichting iNSnet en founder / hoofdredacteur van Duurzaamnieuws.nl

Artikelen door Peter van Vliet

Het is niet jouw schuld: klimaatverandering, verslaving aan sociale media en de gevaren van AI

/in /door

Grote problemen krijgen vaak een simpele schuldige: de burger. Bij klimaatverandering hoor je al jaren dat jouw auto, jouw vlucht of jouw vlees de aarde opwarmt. Bij sociale media hoor je dat kinderen zelf maar van het scherm moeten blijven. Nu klinkt bij AI een vergelijkbaar geluid, niet de techniek is het probleem, maar de mens die hem misbruikt. Dit artikel laat zien waar die framing vandaan komt, en wie er echt aan de knoppen zit.

Duurzaamheid als verbindend verhaal en als levensbeschouwing

/in /door

Het verbindende verhaal waar de duurzame gemeenschap naar zoekt bestaat, al heel lang en in verschillende vormen. Het ligt verscholen in de andere, niet-wetenschappelijke kennis en ethische uitgangspunten van religies en wereldbeschouwingen en is een basis voor het denken van veel filosofen en, ja, zelfs wetenschappers. In de islam en het humanisme, bij Aristoteles en Haraway en bij economen als Kate Raworth en Tim Jackson.

Wat als AI geen bubbel is, maar een zwart gat?

/in /door

Eind vorig jaar schreef ik over de risico’s dat AI, kunstmatige intelligentie, een bubbel wordt. Maar wat als we niets doen? Want stel je voor dat AI geen bubbel is. Maar naast een bubbel kan AI net zo goed een zwart gat worden. Zeker wanneer je vanuit een duurzaam perspectief kijkt.

Wat is de wereld nog waard?

/in , /door

In mijn vorige stukjes probeerde ik vooruit te kijken, naar wat we van duurzaamheid kunnen verwachten de komende tijd. Onder die zoektocht ligt eigenlijk een andere vraag: “Wat is een waardige toekomst?” Duurzaamheid gaat in de kern over behoud van waarde. Behoud van kwaliteit van leven in elke vorm. De vraag die we ons daar zelden bij stellen is: “Wat betekent dat eigenlijk, en voor wie?”

2026: de realistische toekomst, er zijn kansen maar de tegenkrachten zijn enorm

/in , , /door

Lieverkoekjes bakken we niet, is een oud gezegde. Dat is meer dan wat ook van toepassing op 2026, ons begin van de toekomst. Die gaat haar eigen gang, los van wat we zouden willen. Maar los van wensdenken hebben we allemaal op deze planeet een gezamenlijk belang: overleven. Liefst met behoud van waarde en waardigheid. Daar is een veilig klimaat voor nodig en een duurzaam functioneren van de samenleving. Hoe kunnen we daar zelf aan bijdragen? Wanneer we de omstandigheden te rozig inschatten, missen we de risico’s die zo’n toekomst in de weg staan. En doemdenken staat de vitaliteit in de weg die we nodig hebben om tegenwind te keren. Kortom, waar liggen de reële mogelijkheden om de huidige ecologische, economische en maatschappelijke ramkoers bij te sturen? 

2026: de optimistische toekomst, het komt allemaal goed

/in , /door

Doemdenkers staan een klimaatveilige toekomst juist in de weg. Doemdenken verlamt mensen en weerhoudt ze om creatieve en positieve oplossingen te vinden. Alleen met een positief verhaal krijg je mensen in beweging, de goede kant op. Er is ook helemaal geen reden om doem te denken, zoveel positieve ontwikkelingen zijn er. In 2026 begint de optimistische toekomst.

2026: de pessimistische toekomst, we gaan naar de knoppen

/in , , /door

Oorlogen nemen toe. De Verenigde Staten zijn plots bijna ieders vijand, van mensen, landen en ecosysteem Aarde. Moraal en ethiek lijken niet meer te tellen en afspraken om het klimaat te beschermen lijken collectief uit het geheugen verdwenen. AI zorgt voor wereldwijde desinformatie, slurpt steeds meer energie en jaagt de temperatuur in de broeikas en in de (social) media verder op. Overwaardering van AI bedrijven zorgt voor een economische bubbel. En een opeenstapeling van kantelpunten versnelt de toename van extreem weer en klimaatschade. Hoe kan het nog anders dan fout gaan met de wereld.

3 manieren om in 2026 naar de toekomst te kijken

/in , , /door

Met elk nieuw jaar wordt het lastiger om de toekomst in te schatten. Vooruitzichten veranderen terwijl je ernaar kijkt. Bovendien maakt het verschil hoe je er naar kijkt. Niet alleen je politieke of maatschappelijke bril geeft een andere blik, ook je gemoed doet dat. Ben je positief, zie je vooral bedreigingen of wik en weeg je alles mee? Voor 2026 neem ik 3 invalshoeken: een positieve, een pessimistische en een realistische. Laat het je helpen om je eigen toekomstbeeld aan te scherpen. Want wat 2026 ook gaat brengen, hoe beter zicht je hebt op wat er kán gebeuren, hoe beter je bent voorbereid om duurzaamheid, het klimaat en jezelf te beschermen.

Een duurzame toekomst maken: lessen uit twaalf visies

/in /door

Gedurende 2025 lieten verschillende auteurs op Duurzaamnieuws.nl zien hoe we concrete stappen kunnen zetten naar een samenleving waarin duurzaamheid écht centraal staat. Elk deel draagt bij aan één groot verhaal, met een methode om richting te geven, een politiek die het sociale weefsel herstelt, een economie die opnieuw wordt ingericht rond planetaire grenzen en rechtvaardigheid, en een voedselsysteem dat wordt verankerd in lokale gemeenschappen. We zetten de bijdragen nog eens op een rij en groeperen de clusters in de aanpak. Daar laten we vervolgens een backcast op los, als voorbeeld.

De onstuitbare opmars van ontmenselijking

/in /door

Een paar jaar geleden schreef ik dat de ontmenselijking van onze samenleving niet meer te stoppen was. Sindsdien is ze alleen maar verder geklommen in de hitlijsten van ellende. In de steeds schaarser wordende media en forums van de vrije delen van de wereld wordt er volop over gespeculeerd. Maar dat is een achterhoedegevecht geworden. Een steeds groter deel van die media is inmiddels in handen van partijen die geen enkele affiniteit hebben met het vrije woord. En soms zelfs niet eens met de waarheid.

Door de polycrisis, naar een duurzame wereld

/in , /door

Michael J. Albert gebruikt planetair toekomstdenken om uit de polycrisis te komen: een transdisciplinaire benadering die complexiteitswetenschap, systeemdynamica en kritische theorie verbindt. Daarmee kan hij decennia vooruitblikken, 10, 20, zelfs 30 jaar. Zijn analyse vertrekt vanuit de wisselwerking tussen klimaat, energie, voedsel en kapitalisme, en breidt die steeds verder uit met factoren als geopolitieke spanningen, nationalisme, extreemrechts populisme, terrorisme en technologische risico’s.

Groene groei is een sprookje, trap er niet in

/in /door

Groene groei is een populair idee om de dreiging van ecologische ineenstorting tegen te gaan. Het sust de gemoederen en suggereert dat er een gemakkelijke uitweg is. Maar het is gebaseerd op de verkeerde aannames. Sterker nog, het is niet meer dan een frame om de economie in stand te houden die onze huidige problemen juist heeft veroorzaakt en die gedoemd is te mislukken.

Machtsmisbruik door de Duistere Drie, een onderschatte epidemie?

/in /door

De duistere trekken van politieke en zakelijke leiders staan de laatste decennia regelmatig in de belangstelling van zowel zielonderzoekers als journalisten. Dat is niet verwonderlijk. Te vaak vertonen ze kenmerken van de Duistere Drie en berokkenen de samenleving schade. Tot aan de rand van instorting toe. Tijd om ze opnieuw voor het voetlicht te halen.

Hoe vinden we een uitweg en maken we de toekomst weer groen?

/in /door

Ooit hadden we hooggespannen groene verwachtingen van de toekomst. Toen kwam covid. De oorlog in Oekraine. En in Gaza. De desinformatie en het nepnieuws. Vastlopende conferenties over klimaat en biodiversiteit. En politieke bondgenoten die de nieuwe vijand blijken. In een nieuwe rubriek en nieuwsbrief pakken we de groene toekomst terug.

Hoe de winst van klimaatverandering destructieve politiek helpt

/in /door

Terwijl de gevolgen van klimaatverandering de aankomende president van de Verenigde Staten vol in het gezicht slaan blijft hij die ontkennen. Ondertussen is de opwarming de kritische grens van 1,5 graad voor het eerste volle jaar gepasseerd en nemen de politieke ontwikkelingen gevaarlijke vormen aan, mede gedreven door de winst van klimaatverandering.

In 2025 wordt afbraak tot beleid verheven

/in , /door

Hoe gaat de wereld eruit zien in de donkere jaren voor 2030? Dat valt lastig te voorspellen in een tijd waarin vooruitzichten van een maand, zelfs een week geleden alweer achterhaald zijn door de werkelijkheid. Maar dat de nieuwe politiek een zware wissel trekt op leefbaarheid, duurzaamheid en klimaat en de grenzen van menselijkheid verder oprekt is wel duidelijk.

Willen we wel democratie?

/in /door

De schok van de Amerikaanse verkiezingen zal nog lang nadreunen. Behalve de verklaringen over de uitslag die nu over elkaar heen rollen kunnen we ons een veel fundamentelere vraag stellen, namelijk: Willen we wel democratie?

Mislukken als strategie, met winst voor Wilders?

/in /door

Terwijl de kritikasters over elkaar heen rollen met het benoemen van de onmogelijkheden in de voornemens van het aanstaande extreem rechtse (jazeker, Martin Bosma) kabinet missen ze een belangrijke strategische mogelijkheid: is dit regeerakkoord bedoeld om te mislukken?

Er dreigt een kernramp in Nederland

/in /door

Nederland praat weer volop over kernenergie. Als al dat gepraat ook wordt omgezet in daadwerkelijke bouw, nu van vier in plaats van de al onzalige twee centrales, stevent het land rechtstreeks af op een kernramp. Niet dat die centrales meteen ontploffen, maar de samenleving en de economie wel.

Beginnen in 2024 de digitale middeleeuwen?

/in /door

Je zou 2023 het liefst willen vergeten en 2024 met een schone lei beginnen. Klimaatextremen, ramprecords, oorlogen, gruwel en disruptie vulden de voorpagina’s. Is het begin van de digitale middeleeuwen, en daarmee de ontmenselijking nog te stoppen?

De klimaatdoelen deugen niet

/in /door

Er is iets mis met de klimaatdoelen. Iedereen heeft het erover, maar we halen ze steeds maar niet. Het klimaat trekt zich namelijk helemaal niets aan van onze doelen, dat reageert alleen maar op wat we er zelf in stoppen. En dat houdt maar niet op, omdat we niet op de doelen reageren.