Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op 10 oktober was het noorderlicht opnieuw te zien boven het midden en zuiden van Nederland. De kans op zo’n avond wordt de komende jaren kleiner, maar een melding op je telefoon kan je helpen om op tijd naar buiten te kijken.
Noorderlicht is vaker te zien dan je denkt. Foto: iStaock – fr brinks
In de nacht van 19 op 20 januari 2026 kon je in Zeist omhoogkijken en noorderlicht zien. Een uitbarsting op de zon had een sterke geomagnetische storm veroorzaakt in een periode waarin het verschijnsel vaker boven Nederland opduikt. Dat hangt samen met zonnecyclus 25, die inmiddels over zijn piek heen is. Maar wat zegt de Kp-index eigenlijk over je kansen om noorderlicht te zien en hoeveel heb je aan een noorderlichtapp?
Zelfs boven Amsterdam was het te zien
Het poollicht van januari bleef niet beperkt tot donkere plekken ver van de stad. Mensen zagen het ook in Nuenen, Apeldoorn en Groningen. Zelfs vanuit een vliegtuig boven Amsterdam was het zichtbaar. Dat laat zien hoe ver het verschijnsel tijdens een krachtige zonnestorm kan reiken.
De uitbarsting die aan die avond voorafging, slingerde plasma met hoge snelheid richting de aarde. Voor een mooie hemel hier is meer nodig dan zo’n uitbarsting. Het KNMI schat dat het noorderlicht ongeveer 1 tot 2 keer per jaar zo goed zichtbaar is als toen.
Goed om te weten Die avond hielp de heldere lucht mee. De storm viel bovendien op een tijdstip waarop veel mensen nog wakker waren.
De zon heeft goede en rustige jaren
Ruimteweerwetenschapper Eelco Doornbos van het KNMI vergelijkt de activiteit van de zon met een cyclus van ongeveer 11 jaar. In actieve jaren ontstaan er meer zonnevlammen, waarbij geladen deeltjes de ruimte in worden geslingerd. Onder de juiste omstandigheden kunnen die deeltjes uiteindelijk poollicht veroorzaken. De hoeveelheid activiteit verschilt dus flink van jaar tot jaar.
De huidige cyclus begon in december 2019 en bereikte volgens het KNMI rond 2024/2025 zijn hoogtepunt. Dat verklaart waarom er de afgelopen jaren geregeld waarnemingen uit Nederland kwamen, terwijl het verschijnsel hier normaal gesproken zeldzaam is. Doornbos vat de stand van de zon zo samen: “We zijn nu net voorbij het maximum.”
Een hoge Kp-index geeft je een seintje, geen garantie
Wie het noorderlicht wil zien, komt al snel de Kp-index tegen. Dat is een cijfer voor de verstoring van het aardmagnetisch veld; de schaal loopt van 0 tot 9. Bij Kp 6 kan het poollicht ook vanuit Nederland zichtbaar worden. Bij die waarde loont het om op de lucht te letten.
De lucht boven je hoofd telt namelijk ook mee. Wolken kunnen het zicht bederven, en een donkere plek zonder veel licht van gebouwen of straatlampen helpt juist. Vooral in het noorden en oosten van Nederland kun je daarvoor een geschikte plek zoeken. Ook het tijdstip doet ertoe: een gunstige stand van de index heb je weinig aan als de activiteit alweer voorbij is wanneer je naar buiten gaat.
Een melding helpt je op tijd te kijken
Je hoeft de Kp-index niet de hele avond zelf te volgen. Deze apps geven elk op hun eigen manier een seintje:
- My Aurora Forecast & Alerts laat de actuele Kp-index zien en kan gratis pushmeldingen sturen als verhoogde poollichtactiviteit wordt verwacht.
- De Noorderlicht-app voor iOS toont per bestemming hoe groot de kans is dat het poollicht in de komende uren of dagen zichtbaar wordt.
Zo’n melding is vooral een aanleiding om ook naar de lucht te kijken. Het KNMI houdt intussen namens de overheid 24 uur per dag het ruimteweer in de gaten. Bij mogelijke gevolgen van zonnestormen waarschuwt het instituut vitale sectoren, waaronder de luchtvaart.
De kans wordt de komende jaren kleiner
De zon blijft voorlopig actief, maar de piek ligt achter ons. Daarmee neemt ook de kans op Nederlandse poollichtavonden geleidelijk af. Dat gebeurt niet van de ene dag op de andere: na het hoogtepunt was de uitbarsting van januari nog krachtig genoeg om op grote delen van het noordelijk halfrond poollicht te veroorzaken.
Een hoge Kp-index blijft de komende tijd dus de moeite van het checken waard, zeker als de lucht helder is. De gunstige periode voor kijkers in Nederland loopt af. Volgens het KNMI wordt de kans rond 2030, wanneer de zon in een rustige fase zit, weer erg klein.
