Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Eind 2020 lag bij Orano in La Hague 74 ton plutonium opgeslagen. De Franse nucleaire veiligheidsautoriteit constateerde dat de opslagruimtes hun maximale capaciteit bereikten. De groeiende voorraad zet de opslag onder druk.
De opwerkingsfabriek van La Hague aan de Normandische kust. Beeld: Truzguiladh, CC BY-SA 2.5, via Wikimedia Commons.
Gebruikte kernbrandstof kun je niet in een vuilniszak langs de straat zetten. Op het Normandische schiereiland Cotentin haalt Orano in La Hague uranium en plutonium uit de afgewerkte brandstof, ook van Nederlandse kerncentrales. Het plutonium is bestemd voor hergebruik als MOX-brandstof, maar in 2019 en 2020 groeide de voorraad die nog niet tot MOX was verwerkt met ongeveer vier ton per jaar. Dat maakt de opslag in La Hague tot meer dan een tussenstap in het recyclingproces. Op nog geen kilometer van de strandgasten.
Achter de hekken ligt 300 hectare industrie
Wie vanaf Cherbourg naar het westen rijdt, komt na zo’n 20 km bij het terrein van La Hague. De fabriek beslaat ongeveer 300 hectare. Er werken zo’n 6.000 mensen, onder wie 1.500 medewerkers van onderaannemers. La Hague is een groot industrieel complex.
De opwerkingsfabriek draait sinds 1976. Orano nam de exploitatie in 2018 over van Areva. In werkplaatsen met de namen R4 en T4 wordt het afgescheiden plutonium verwerkt tot stabiel plutoniumoxidepoeder. In die vorm kan het worden opgeslagen terwijl het wacht op verdere verwerking. Dat het poeder stabiel is, neemt de eisen aan beveiliging en opslag niet weg.
Naast het plutonium koelt nog veel meer brandstof af
Het poeder is maar een deel van wat er in La Hague ligt. Greenpeace schatte de hoeveelheid gebruikte splijtstof in de opslagbassins op circa 10.000 ton, vergelijkbaar met de inhoud van meer dan 110 reactorkernen. Die brandstof ligt daar te koelen voordat ze verder kan worden verwerkt. Plutonium dat al uit brandstof is gehaald, vraagt om een andere vorm van opslag.
De berg splijtstof in de bassins kun je niet optellen bij de voorraad afgescheiden plutonium: het gaat om materiaal in verschillende stappen van hetzelfde proces. Orano verwerkt jaarlijks ongeveer 1.600 ton gebruikte kernbrandstof. Ook met die verwerkingscapaciteit kan materiaal zich op het terrein ophopen als een volgende stap achterblijft.
De route naar nieuwe brandstof loopt via Marcoule
Opwerken begint met een eenvoudig klinkend idee: haal bruikbaar materiaal uit oude kernbrandstof. La Hague wint daarvoor uranium en plutonium terug. Het plutonium gaat vervolgens naar de Melox-fabriek in Marcoule. Daar wordt het met uranium verwerkt tot MOX-brandstof, die opnieuw in kernreactoren kan worden gebruikt.
Het hoogradioactieve afval dat na de verwerking overblijft, wordt in glas vastgelegd voor langdurige opslag. En het tempo waarmee plutonium wordt afgescheiden, hoeft niet gelijk te lopen met het tempo waarin Melox er nieuwe brandstof van maakt. Juist dat verschil zie je terug in de groei van de voorraad.
- La Hague haalt bruikbaar materiaal uit gebruikte splijtstof.
- Melox maakt van teruggewonnen plutonium en uranium MOX-brandstof.
- Het resterende hoogradioactieve afval wordt verglaasd.
Ook Borssele zit in deze keten
Ook Nederlandse gebruikte splijtstof komt in La Hague terecht. De gebruikte splijtstof van de kerncentrale in Borssele wordt er verwerkt. Orano ontvangt daarnaast brandstof uit onder meer Duitsland, België en Japan. Wat op het terrein in Normandië gebeurt, hangt dus samen met keuzes die ook Nederlandse en andere Europese kerncentrales maken.
Hergebruik lost bovendien niet iedere opslagvraag op. De verwerking levert opnieuw brandstof op, terwijl het overgebleven hoogradioactieve materiaal voor de lange termijn moet worden opgeborgen. En zolang afgescheiden plutonium op verwerking tot MOX wacht, is daar in La Hague eveneens ruimte voor nodig.
De voorraad groeit sneller dan voorheen
De toename van plutonium dat nog niet in MOX is verwerkt, lag in 2019 en 2020 volgens cijfers gemeld aan het IAEA op ongeveer acht keer het gemiddelde van vóór 2016. De waarschuwing van de nucleaire toezichthouder over volle opslagruimtes ging over die concrete voorraad, niet over alle splijtstof in de bassins.
Een recenter voorraadcijfer en de maximale opslagcapaciteit in tonnen zijn niet bekend. Voor het bredere beeld schat het International Panel on Fissile Materials de totale voorraad afgescheiden plutonium in Frankrijk op 106 ton. Daarvan is 99,25 ton in La Hague afgescheiden.
