Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een restje rijst kan je ziek maken als het te lang en niet koud genoeg wordt bewaard. Het Voedingscentrum waarschuwt voor Bacillus cereus. Waarom helpt opnieuw verhitten dan niet altijd?
Voedselresten opwarmen kan vervelende gevolgen hebben als ze te warm zijn bewaard. Foto: iStock – Ratana21
Het bakje rijst van gisteren staat klaar voor het avondeten, maar online lees je dat opwarmen gevaarlijk kan zijn. Op TikTok ging de term ‘reheated rice syndrome’ rond, met de claim dat je van opnieuw opgewarmde rijst ernstig ziek kunt worden. Sommige bacteriesporen kunnen zelfs het koken overleven. Bij één variant van de bacterie kunnen buikpijn en diarree pas 8 tot 16 uur na het eten beginnen.
De rijst wordt riskant terwijl hij staat te wachten
Je kookt rijst, schept op en houdt een portie over. Vanaf dat moment telt vooral hoe je die rest bewaart. In gekookte rijst die te lang op een te hoge temperatuur wordt bewaard, kan zich Bacillus cereus ontwikkelen. Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid en etikettering bij het Voedingscentrum, besprak het risico bij rijst.
Verhalen over opgewarmde rijst kunnen verwarrend zijn. Je merkt het mogelijke probleem pas wanneer je het restje weer wilt eten, terwijl het al tijdens het bewaren is ontstaan. Ook rijst die na het koken gewoon in een bakje staat, vraagt dus aandacht: de temperatuur van dat bakje is belangrijker dan het feit dat je het later nog eens warm maakt. Hou het dus koel.
Opwarmen kan de schade niet altijd herstellen
Bacillus cereus kan hittebestendige sporen vormen. Die overleven het koken en kunnen dus nog aanwezig zijn als de rijst van het vuur komt. Wordt het gerecht daarna verkeerd bewaard, dan kan de bacterie schadelijke stoffen maken. Dat is de stap die bij het avondeten van de volgende dag verschil kan maken.
Sommige van die gifstoffen, ook wel toxinen genoemd, zijn bestand tegen verhitting. Goed opwarmen is daarom belangrijk, maar het maakt een slecht bewaard restje niet vanzelf weer veilig. Een hete pan kan niet altijd ongedaan maken wat er eerder, tijdens het bewaren, is gebeurd.
Goed om te weten Bacillus cereus is een bekende oorzaak van voedselvergiftiging. De bacterie kan ook voorkomen in gerechten zonder rijst die onvoldoende gekoeld en te lang zijn bewaard.
De klachten hangen af van de variant
Bacillus cereus kan op twee manieren klachten veroorzaken. Bij de variant die vooral op de maag slaat, gaat het om misselijkheid en braken. De andere variant geeft vooral darmklachten. Dat onderscheid verklaart waarom mensen na besmet voedsel niet allemaal dezelfde klachten krijgen.
Rijst heeft online de meeste aandacht gekregen, maar de bacterie houdt zich daar niet aan. Ook pastagerechten, eiwitrijk voedsel, sausjes en pudding kunnen een risico worden als ze te lang op een te warme plek worden bewaard. Kijk dus niet alleen naar het bakje rijst wanneer je restjes opruimt; voor die andere gerechten telt de bewaartemperatuur net zo goed.
Zo geef je restjes minder kans om mis te gaan
Het Voedingscentrum geeft voor restjes drie concrete adviezen. Ze beginnen meteen na de maaltijd, ruim voordat je besluit wat je morgen wilt eten:
- Koel restjes snel af tot 4 graden Celsius en bewaar ze in de koelkast.
- Laat ze daar maximaal 2 dagen staan.
- Verhit ze goed voordat je ze opeet.
Heb je rijst over, dan hoef je het bakje voor de volgende dag dus niet bij voorbaat weg te doen. Wel loont het om meteen na het eten op de bewaring te letten. Staat de rijst eenmaal in de koelkast en blijft hij binnen de bewaartermijn, dan kun je hem voor gebruik goed verhitten, bijvoorbeeld in een pan of in de magnetron.
