Thuisbatterij zonder saldering: slimme stap of dure hype?

Met het einde van de salderingsregeling op 1 januari 2027 verandert de rekensom voor iedereen met zonnepanelen. Teruggeleverde stroom mag je niet meer wegstrepen tegen stroom die je op een ander moment afneemt. Voor stroom die je ’s avonds inkoopt, betaal je de volle prijs, inclusief energiebelasting en btw. Voor stroom die je overdag teruglevert, krijg je alleen een lage vergoeding. Zelf je zonnestroom gebruiken wordt zo een stuk waardevoller. Een thuisbatterij kan daarbij helpen. Is het ook een verstandige investering?

In dit artikel lees je:

• wat er verandert zonder saldering;
• wat een thuisbatterij oplevert, met en zonder dynamisch energiecontract;
• vier punten om op te letten: de maat, handelswinst, slijtage en keuzevrijheid;
• hoe je de juiste capaciteit bepaalt;
• voor wie een thuisbatterij interessant is.

Wat verandert er zonder saldering?

Zolang de saldering bestond, kon je de stroom die je aan het net leverde verrekenen met de stroom die je afnam. Zonder saldering krijg je voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je energieleverancier. Tot 2030 moet die minimaal 50 procent zijn van het kale leveringstarief, dus zonder energiebelasting en btw. Leveranciers mogen daarnaast terugleverkosten rekenen, meldt de Rijksoverheid. Bij de meeste vaste contracten liggen vergoeding en kosten zo dicht bij elkaar dat er per teruggeleverde kWh nauwelijks iets overblijft, blijkt uit een vergelijking van Energievergelijk. Bij een paar leveranciers betaal je zelfs geld om terug te leveren.

De waarde van zonnestroom hangt zonder salderen sterk af van het moment waarop je hem gebruikt. Ook wie overdag thuis is, gebruikt maar een deel van de zonnestroom direct. Op een zonnige dag wekken de panelen meestal veel meer op dan het huishouden op dat moment verbruikt, en het grootste deel gaat het net op. Ben je overdag weg, dan lever je nog meer terug. Hoe groter het deel dat je teruglevert, hoe meer een slimme thuisbatterij kan opleveren.

Wat levert een thuisbatterij op?

Een thuisbatterij slaat overdag zonnestroom op die je op dat moment niet nodig hebt. ’s Avonds gebruik je die energie zelf en koop je minder stroom in.

Hoeveel dat scheelt, blijkt uit een praktijkonderzoek van CE Delft voor Vereniging Eigen Huis. Een huishouden met 12 zonnepanelen en een batterij van 5 kWh ging van 35 naar 68 procent eigen gebruik van zonnestroom. In het algemeen stijgt het eigen gebruik met een thuisbatterij van zo’n 30 à 35 procent naar 60 à 70 procent. Maak je gebruik van alle slimme functies en een dynamisch energiecontract, dan kan dit 80% worden. Hoeveel het bij jou wordt, hangt af van de capaciteit van de batterij, je verbruik en hoeveel zonnestroom er overblijft. Dit kun je samen met een onafhankelijk adviseur in kaart brengen.

Vier punten om op te letten

Een thuisbatterij geeft je meer grip op je energierekening. Vooraf zijn er vier zaken om goed te bekijken.

1. Groter is niet automatisch beter

Een grote batterij kan veel opslaan. Houden je zonnepanelen op een gemiddelde dag weinig stroom over, dan blijft een deel van die ruimte onbenut voor eigen gebruik. Wat je groter koopt dan je eigen verbruik nodig heeft, verdien je vooral terug met handel op prijsverschillen en met laden en ontladen op de balanceringsmarkt. Die opbrengst is onzeker. Is de batterij te klein, dan zit hij op zonnige dagen snel vol en lever je alsnog stroom terug.

2. Reken niet op gegarandeerde handelswinst

Sommige aanbieders nemen opbrengsten uit handel op energiemarkten mee in hun terugverdienberekening. De batterij laadt en ontlaadt dan op momenten dat de marktprijzen gunstig zijn.

Die inkomsten zijn onzeker. Prijsverschillen veranderen, en als er meer batterijen bijkomen, worden ze kleiner. De uitkomst hangt ook af van de software, de voorwaarden van de energieleverancier en de vergoeding die de aansturende partij vraagt. Laad- en ontlaadverliezen gaan van het voordeel af.

Een investering die alleen rendabel is dankzij verwachte handelsopbrengsten, is een gok. Reken eerst uit wat je bespaart door je eigen zonnestroom te gebruiken. Tel daarbij op wat het oplevert om met een dynamisch energiecontract stroom in te kopen als die goedkoop is. Ook overtollige stroom terugleveren als de tarieven hoog zijn, levert iets op. Houdt de batterij daarna nog ruimte over, dan is arbitragehandel en handel op de onbalansmarkt een extra. Reken er wel op dat die opbrengsten in de loop der jaren kunnen afnemen. Hoe je het rendement van een thuisbatterij berekent, lees je in een uitleg van Domogo.

3. Houd rekening met slijtage

Met goed beheer kan een thuisbatterij zo’n twintig jaar meegaan. CE Delft rekent in het onderzoek voorzichtiger, met 10 tot 15 jaar. Hoe lang het in de praktijk wordt, hangt sterk af van hoe de batterij wordt gebruikt en aangestuurd. De capaciteit neemt in die tijd langzaam af. Reken op ongeveer 15 procent minder capaciteit na tien jaar. Hoe snel het gaat, hangt met name af van het aantal laadcycli dat de batterij maakt.

Elke keer laden en ontladen telt mee. Een batterij die de hele dag handelt, slijt sneller dan een batterij die vooral zonnestroom opslaat voor de avond. Meer handelen levert dus niet vanzelf meer op. Goed beheer houdt rekening met de levensduur van de batterij.

Vraag bij aanschaf naar de garantievoorwaarden en de gegarandeerde restcapaciteit.

4. Houd de vrijheid om te wisselen

Bij sommige systemen bepaalt één leverancier of platform hoe de batterij wordt aangestuurd, zolang je de batterij hebt. Stap je over, dan vallen slimme functies soms weg. Vraag vooraf of de batterij werkt met verschillende energieleveranciers en energiemanagementsystemen, of je zelf invloed hebt op de instellingen en wat er gebeurt als een aanbieder stopt.

Met een open systeem kies je later zelf wie je batterij aanstuurt. Een batterij gaat twintig jaar mee, en in die tijd verandert de energiemarkt flink.

Hoe bepaal je de juiste capaciteit van een thuisbatterij?

Begin met drie getallen: je jaarverbruik, de opbrengst van je zonnepanelen en hoeveel stroom je teruglevert. Daarmee bekijk je twee situaties:

• Zomer: hoeveel zonnestroom blijft er op een zonnige dag over na je eigen verbruik?
• Winter: je panelen leveren weinig op. Hoeveel moet de batterij bufferen om je dagelijkse verbruik te dekken met goedkoop ingekochte stroom?

Het gemiddelde van die twee is vaak een goed startpunt. Daar komen reserves bij: een deel dat altijd in de batterij blijft om hem te beschermen, eventueel een noodstroomreserve, en ruimte voor slijtage. De meeste huishoudens komen uit tussen de 10 en 25 kWh. Voor meer achtergrondinformatie kun je lezen hoe Domogo de capaciteit van een thuisbatterij berekent.

Een thuisbatterij overbrugt verschillen binnen een dag of een paar dagen. Zomerse zonnestroom bewaren voor de winter kan hij niet.

Let ook op het vermogen. De capaciteit in kilowattuur (kWh) is hoeveel energie de batterij kan opslaan. Het vermogen in kilowatt (kW) bepaalt hoe snel hij laadt en ontlaadt. Met te weinig vermogen benut je een goede capaciteit maar half.

Voor wie is een thuisbatterij interessant?

Een thuisbatterij past bij je als je meer dan vijf zonnepanelen hebt, een gemiddeld stroomverbruik hebt en regelmatig stroom overhoudt.

Heb je weinig panelen, of heb je een heel laag verbruik? Dan zijn er soms goedkopere eerste stappen. Laat de wasmachine en vaatwasser draaien als de zon schijnt, of stuur apparaten slim aan. Moet je nog isoleren, of je gasketel vervangen door een warmtepomp of je gasfornuis door een inductiekookplaat? Neem die kosten en besparingen dan mee in de afweging.

Slimme stap of dure hype?

Zonder saldering wordt het aantrekkelijker om eigen zonnestroom direct te gebruiken of op te slaan. Of een thuisbatterij voor jou een goede investering is, hangt af van je verbruik, je zonnepanelen, de capaciteit, de aansturing en de totale kosten. Handelsopbrengsten zijn een mogelijke extra, maar reken een voorzichtig scenario door.

Kies je een batterij die past bij je energieprofiel, met realistische verwachtingen en een open systeem, dan is het een slimme stap. Wie koopt op basis van beloftes over handelswinst, loopt het risico op een dure hype.

Over de auteur

Meint Schepers is verduurzamingsadviseur bij Domogo, specialist in slimme thuisbatterijen. Hij helpt huiseigenaren bij het kiezen van een batterij die past bij hun woning, van het eerste advies tot actief beheer. Hij vindt het belangrijk dat mensen betrouwbare en onafhankelijke informatie krijgen, zodat ze zelf een goede keuze kunnen maken.