Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Orano haalt in La Hague plutonium uit gebruikte splijtstof. Eind 2013 lag er 41 ton op het terrein opgeslagen, maar hoeveel het nu is, heeft het bedrijf niet bekendgemaakt.
De omstreden nucleaire verwerkingsfaciliteit in La Hague, Normandië. Foto: iStock – lilly3
Aan de Normandische kust denk je eerder aan zee en wind dan aan bassins vol bestraalde splijtstof. Volgens Greenpeace France ligt in die bassins bij La Hague circa 10.000 ton van dat materiaal. Op het terrein wordt ook plutonium bewaard, een andere voorraad dan de splijtstof in de bassins. De fabriek heeft bovendien gebruikte splijtstof uit Nederland verwerkt, dus wat er in La Hague gebeurt, raakt ook Nederland.
Vlak bij de fabriek wonen ruim 11.000 mensen
De fabriek ligt op het Cotentin-schiereiland, in de gemeente La Hague. Die gemeente telde in 2023 11.484 inwoners. Orano is een staatsbedrijf; de installatie heette vroeger Cogema en later Areva. De bassins en opslaggebouwen liggen dus bij een bestaande woonomgeving.
Goed om te weten De gemeente La Hague ligt in het departement Manche, bij Beaumont-Hague.
Het ene voorraadcijfer is het andere niet
Van de voorraad die eind 2013 was geregistreerd, was 16 ton eigendom van buitenlandse klanten. Waar plutonium ligt, zegt nog niet van wie het is. Ook het jaar waarin je telt, maakt verschil als je de omvang van de opslag wilt begrijpen.
Eind 2015 meldde een journalistiek onderzoek een veel hogere hoeveelheid op het terrein: 211 ton plutonium. Dat is een melding uit een ander jaar en van een andere bron. Je kunt die uitkomst daarom niet behandelen als een recente, officiële opgave van Orano.
Het International Panel on Fissile Materials, kortweg IPFM, schat de Franse voorraad gescheiden civiel plutonium op 106 ton. Een groot deel daarvan wordt als oxide bij La Hague bewaard. Maar dit is een cijfer voor Frankrijk als geheel, geen telling van alles wat op dit ene terrein ligt, inclusief materiaal van buitenlandse klanten.
Van gebruikte splijtstof naar nieuwe brandstof
La Hague verwerkte in 2005 1.100 ton gebruikte splijtstof. Dat materiaal kwam door de jaren heen onder meer uit België, Duitsland, Japan en Zwitserland. Ook Italië en Spanje lieten er splijtstof verwerken. De fabriek maakt daarmee deel uit van een keten die over landsgrenzen loopt.
Na het scheiden van de gebruikte splijtstof gaat het teruggewonnen plutonium naar de locatie Marcoule. Daar wordt het verwerkt tot MOX, een mengsel dat opnieuw als brandstof in kerncentrales kan dienen. Het terugwinnen van plutonium in La Hague is dus één stap; het maken van nieuwe brandstof gebeurt ergens anders.
Een drone maakte de zorgen zichtbaar
Activisten van Greenpeace voerden met een drone actie op het dak van een gebouw op het Orano-terrein. Volgens de organisatie bevat juist dat gebouw de grootste hoeveelheid radioactief materiaal ter wereld. Met de actie wilde Greenpeace aandacht vragen voor de veiligheid van de opslag. De claim over de omvang komt van de organisatie zelf.
Greenpeace vergelijkt de hoeveelheid bestraalde splijtstof in de bassins met de inhoud van meer dan 110 reactorkernen. Dat is een vergelijking om de schaal duidelijk te maken, geen opgave van het aantal reactoren op het terrein. De splijtstof in die bassins en het afgescheiden plutonium in opslag blijven verschillende voorraden.
Voor Nederland zit de verbinding in die grensoverschrijdende verwerking. De opslag bij La Hague omvat ook materiaal dat aan buitenlandse klanten toebehoort, terwijl de verwerking en het gebruik van de nieuwe MOX-brandstof op verschillende locaties plaatsvinden. De huidige plutoniumvoorraad is onbekend; eind 2013 ging het om 41 ton.
Over het onderzoek
Het IPFM analyseert opgaven aan het Internationaal Atoomenergieagentschap. Volgens die analyse bedroeg de wereldwijd gedeclareerde civiele plutoniumvoorraad eind 2024 ongeveer 379 ton, circa 5 ton meer dan eind 2023.
