like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Wie een basisinkomen wil moet anders leren rekenen

Van: op 2 oktober 2016

touwtrekken om basisinkomenEen rondje Googelen op de term 'basisinkomen' levert telkens meer pagina's op van recente publicaties, zowel voor als tegen. Maar er beweegt iets in de richting van acceptatie, al is het maar als voorzichtig experiment. Zelfs republikeins Amerika begint er over te praten en Europa ziet het niet meer als utopie. Daarover berichtte, jawel, het FD over. Finland experimenteert en in Frankrijk wordt het basisinkomen toenemend als een realistisch alternatief gezien.

Zo niet in parlementair Nederland, waar Norbert Klein zich er sterk voor maakt. Zijn plan werd tijdens de behandeling van zijn initiatiefnota in een kamercommissie door vriend en vijand afgeserveerd.

Zo'n drie maanden geleden kwam in Frankrijk een economisch onderzoeksrapport uit. Dat heeft voorspeld dat de werkgelegenheid de komende jaren flink krimpt als gevolg van de technologisering en robotisering, zo zegt senator Jean-Marie Vanlerenberghe in een gesprek met het FD. Omdat de werkloosheid in Frankrijk nu al 10% bedraagt en die onder jongeren zelfs 20%, kwam na dit rapport meteen de discussie op gang hoe de overheid dan toch haar bevolking inkomenszekerheid kan garanderen.

 

Gemeenten trekken de kar

In Nederland zijn het vooral gemeenten die de kar trekken aan de kant van de overheid. Die vragen zich af of mensen in de bijstand juist beter hun best gaan doen om aan het werk te gaan als je ze meer vrijheid geeft, bijvoorbeeld om bij te verdienen naast hun uitkering, of juist niet? Charlotte Huisman schreef daar uitgebreid in de Volkskrant over de gemeenten Utrecht, Groningen, Tilburg en Wageningen en de universiteiten van deze vier steden. Die gaan binnenkort onderzoeken of er betere resultaten zijn te behalen met bijstandsgerechtigden als gemeenten soepeler met hen omgaan. Hen bijvoorbeeld niet dwingen om te solliciteren of een tegenprestatie van hen verwachten.

Wat kost dat nou, zo'n basisinkomen?

Naast de versleten tegenwerping dat het basisinkomen mensen lui zou maken worden in een adem de kosten genoemd die het onbetaalbaar zouden maken. Maar ook daar verschillen de meningen steeds sterker over en mengen zich onverwachte partijen in het debat.

In Nederland heeft het CPB vorig jaar onderzocht dat de invoering van een basisinkomen in Nederland ten koste gaat van de werkgelegenheid. De belasting zou flink omhoog moeten om iedere Nederland ongeveer € 8200 gratis geld op jaarbasis te kunnen geven. Dit ontmoedigt werken dusdanig dat met name vrouwen ervoor gaan kiezen minder te uren te draaien, aldus het CPB. Hoe hoger het basisinkomen, hoe meer banen er verloren gaan, meent het Planbureau.

De Vrijzinnige Partij van Norbert Klein komt voor Nederland uit op een kleine 130 miljard, als iedereen boven de 18 € 800,- per maand krijgt.

Maar de Amerikaanse republikein Charles Murray berekende dat uitgaande van een vergelijkbaar bedrag, de VS 200 miljard dollar per jaar zou besparen. Zoek de verschillen.

 

Geld is niet alle waarde

Een verschil in perspectief bij de start van het onderzoek lijkt bij voorbaat bepalend te zijn voor de uitkomst. Reken je vanuit een denkbeeldige situatie van een samenleving die is gebouwd rond het basisinkomen? Of kijk je vanuit de werkelijkheid van vandaag en probeer je te berekenen hoe je daar uiteindelijk komt?

Vanuit die laatste positie zal dat waarschijnlijk nooit lukken, omdat onze rekenmodellen alleen uitgaan van geld, en geen andere waarden kennen. Om de waarde van een basisinkomen economisch en maatschappelijk te verantwoorden zul je eerst de beschikking moeten hebben over een inclusief rekenmodel dat de waarde van geluk, gezondheid en zelfbeschikking begrijpt en een plaats geeft. Pas dan kunnen de voordelen van andere dimensies dan geld worden gewaardeerd. De logica lijkt te zijn: hoe meer waarde we kunnen creëren, hoe minder geld er nodig is. Het is misschien een beetje als schieten op een vliegende vogel: wie op het beest zelf mikt, mist altijd.

Peter van Vliet

 

Lees ook:

Op weg naar het basisinkomen, een tussenstand
Burgerinitiatief Basisinkomen 2018
Basisinkomen op Duurzaamnieuws

 

Lees meer over:

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht, maex



 

Reacties: (12)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Luc Weide schreef:

    … Als Nederland VER voor gaat lopen in baisinkomen, dan vertrekt het internationale bedrijfsleven uit NL en neemt de toegevoegde waarde hier dus af …

    Precies.
    Daarom bepleit ik om een basisinkomen STAPJE VOOR STAPJE in te voeren.
    En de kosten daarvan zo snel mogelijk terug te verdienen
    door besparingen op de ‘sociale’ (maar zeer oneconomische) regelingen.

  2. AVE schreef:

    @ Luc Weide – Zoals gezegd, moet de financiering van het basisinkomen ergens vandaan komen. De bron van de hele economie is de toegevoegde waarde die door het bedrijfsleven wordt gecreëerd.
    Op dit moment is het streven van het bedrijfsleven om zoveel mogelijk toegevoegde waarde naar vermogensverschaffers te leiden. Vandaar de toenemende arbeidsbesparing. Dat kan door technologisering.

    Als Nederland ver voor gaat lopen in baisinkomen, dan vertrekt het internationale bedrijfsleven uit NL en neemt de toegevoegde waarde hier dus af. Vergeet niet dat wereldwijde overproductie zal leiden tot meer bedrijfssluitingen.

    De toegevoegde waarde is in mijn visie juist de bron om het basis inkomen te financieren. Dus ja, voor basisinkomen, maar je kunt het alleen invoeren als de geesten en de tijd er rijp voor is.

  3. Luc Weide schreef:

    Toch vraag ik me af of Nederland hier echt moet wachten op (de rest van) de EU.

    Want we zijn wel een open economie. Maar de kosten van het vastlopen van die economie (de uitkeringen + de uitvoeringskosten (!!!) van allerlei ‘sociale’ regelingen)
    moeten we gewoon ZELF dragen.

    Bovendien hebben ze in Zweden (toch ook een open economie) gemerkt dat althans in de gezondheidszorg een werkweek van 5 x 6 uur een hogere productie oplevert dan 5 x 8.
    En tegelijkertijd bespaart het veel uitval door burn-out etc.

    Ik heb dan ook goede hoop dat een GELEIDELIJKE invoering (in Nederland) kan helpen om te voorkomen dat onze (Nederlandse) economie (nog verder) in het slop raakt.

  4. Luc Weide schreef:

    Ik vrees met grote vreze dat u helemaal gelijk hebt.

    Hebben die VVD’ers dan alleen maar optellen en aftrekken geleerd,
    en NIET begrijpend lezen ???

  5. AVE schreef:

    De beoordeling van de invoering van een basisinkomen vraagt om een maatschappij visie t.a.v. de werking van de economie. De gangbare visie is dat kapitaalverschaffers via winstgevende investeringen werkgelegenheid verschaffen, die werknemers een inkomen opleveren. Dat inkomen stelt de werknemer in staat om in zijn levensonderhoud te voorzien en andere zaken te kopen. Althans voor zover hij voldoende koopkracht heeft. Deze koopkracht leidt weer tot omzet en winst van het bedrijfsleven. Uitgangspunt is dat vraag en aanbod min of meer met elkaar in evenwicht is.
    Voorbeeld: Het kabinet Rutte 2 heeft met haar bezuinigingsbeleid de koopkracht eerst verlaagt, waardoor de economische groei verdween. Nadat het kabinet de koopkracht in 2015 herstelde, verbeterde de economische groei en daarmee de belastinginkomsten.
    De huidige economische trend is een toenemende technologisering van productie en dienstverlening, die leidt tot afnemende werkgelegenheid en overaanbod van producten en diensten met als gevolg dalende kostprijzen en druk op de verkoopprijzen. De afnemende werkgelegenheid verlaagt weer de koopkracht van grote groepen in de samenleving en daarmee de belasting inkomsten.
    Daling van de werkgelegenheid a.g.v. technologisering leidt weer tot een toenemend beroep op de sociale voorzieningen. Die kunnen niet meer worden opgebracht door het afnemende aantal werkenden. Dit versterkt een neerwaartse spiraal van de economie, tenzij uit de toegevoegde waarde van het bedrijfsleven de koopkracht wordt gesteund.
    Het is duidelijk dat het collectieve bedrijfsleven belang heeft bij het in stand houden van de koopkracht. Immers als de koopkracht daalt, dalen haar winsten voor de aandeelhouders. Mogelijk zelfs zoveel dat het voortbestaan van veel bedrijven bedreigd wordt.
    Een geleidelijke invoering van basis inkomen uit de toegevoegde waarde van bedrijven zou mogelijk een instrument kunnen zijn om de koopkracht in stand te houden.
    Voor kapitaalverschaffers – en dus voor de VVD – is dit een visie die (nog) niet gedeeld wordt. Hun huidige denken is gebiologeerd door jaarlijks stijgende winsten.
    Aangezien Nederland een open economie heeft, kan alleen een gezamenlijke EU regeling voor een basis inkomen tot een beleidswijziging leiden. De ervaringen met EU besluitvorming biedt daarvoor echter weinig gunstige vooruitzichten. Het betekent gewoon dat niet tijdig de nodige maatregelen worden getroffen en dus de economie eerst in het slop moet raken voordat de juiste maatregelen zullen worden genomen. Mogelijk pas na 2025.

  6. Luc Weide schreef:

    Bouw het basisinkomen LANGZAAM op.
    Doe dat als AANVULLING op een steeds korter wordende NORMALE werkweek.

    Zie: http://www.ergoyou.info/econ_en_werkgel/normaal.html

  7. Luc Weide schreef:

    Bouw dat basisinkomen LANGZAAM op.
    Doe dat als AANVULLING op een steeds korter wordende NORMALE werkweek.

    Zie: http://www.ergoyou.info/econ_en_werkgel/normaal.html

  8. Marcel van Marrewijk schreef:

    Betaalbaarheid is GEEN issue. Iedereen die bereid is eerlijk te rekenen, zelfs alleen in termen van euro’s, zal erkennen dat het ‘uit kan’. Mits we bereid zijn de belastinggrondslag tegelijk willen aanpassen waardoor de effecten ingezet met de basisloon worden versterkt. En inderdaad het heeft weinig zin om te rekenen met de coefficienten gebaseerd op de huidige gang van zaken.

    Vergelijk het met de crisesjaren in de VS, toen Roosenvelt een doorbraak bepleitte met zijn New Deal: hier is visie voor nodig en lef
    Het helpt als je factoren benadrukt in de sociale welzijns sfeer want het basisloon genereert vrijheid die een uiterst louterend effect zal geven op de wijze waarop wij nu de maatschappij en de economie hebben georganiseerd

  9. Duurzame Fred schreef:

    Een basisinkomen is geen oplossing. Een goed onderzoek in alle gemeenten doen wel.

    In mijn gemeent hebben ze al een keer onderzoek gedaan. Er werd aan 26 miljoen Euro aan uitkeringen verstrekt. De controle ambtenaren kosten een slordige 3 miljoen aan salariskosten. Zeg maar ruim 10 procent overhaed.

    Waneer iedereen een basisinkomen heeft daalt de controle kosten voor de gemeente. Dat is ongeveer 2,5 miljoen Euro. Voor het onderzoek van 5 jaar geleden kreeg alle bijstandgerechtigden een uniek nummer (geen bsn of sofi nummer) leeftijd en het een man of vrouw is met of zonder kinderen heeft. Na 5 jaar werd hetzelfde onderzoek herhaald. De nieuwe bijstandgerechtigden kregen een nieuw nummer. Toen bleek ongeveer de helft verdwenen te zijn. Een kwart van de groep van 5 jaar geleden waren senioren. Omdat de leeftijd ook te zien was, kon men de conclusie trekken, dat ze nu van de AOW genieten of waren overleden. Wanneer je een getal van 102 mensen ziet, die voor hun 65e levensjaar overleden, dan slik je wel even. Uit hetzelfde onderzoek kwamen ook veel jonge moeders, waarvan de biologische vader de verwekker van de kinderen, de moeders in de steek laten wat financien betreft. Daar ging de gemeente archteraan, maar jonge moeders worden bedreigd door hun ex-partners. Daarom zou de belastingdienst deze taak van inning op zich moeten zemen, zodat de biologische vaders ook meebetalen aan de zorg van kinderen. Deze jonge moeders was 10 procent van alle bijstandgerechtigden.

    Ambtenaren weten veel, maar willen niet alles zeggen, omdat ze vrezen voor hun goedbetaalde baan. Wat ook wel begrijpelijk is. Het probleem is alleen, wanneer de overhead wordt wegbezuinigd wordt, dit ook werkgelegenheid in hun eigen gemeente kost.

    Waarom zou een gemeenteraadsleden dit willne doen, wanneer voor de gemeente gezien, dan maar 10 procent bespaard/verdiend wordt?

  10. Baukelien Franken schreef:

    Heren, ik adviseer jullie om niet over geld te communiceren maar inderdaad over de andere waarden: geluk, gezondheid en zelfbeschikking.
    Hierbij een poging van mijn kant:

    Voor wie is het Basisinkomen een zegen?

    Eerst, waar hebben we het over:
    Het basisinkomen is een vast inkomen, dat de overheid aan iedere burger boven de 18 verstrekt zonder voorwaarden aan de verkrijger te stellen. Het doel is dat men zich kan ontplooien en ontwikkelen. Eigenlijk is het basisinkomen het beste te vergelijken met een springplank die men kan benutten om het gewenste doel te bereiken. Het voorstel van de Vrijzinnige Partij is om het maandelijkse bedrag € 800,- te laten zijn. De verwachting is dat geldstress afneemt en ontspanning toeneemt in onze samenleving.

    Mensen met een uitkering – Voor mensen met een uitkering loont het in de huidige situatie vaak niet om te werken. Soms gaan zij er zelfs op achteruit als zij gaan werken door het verlies van allerlei toeslagen. Met het basisinkomen kunnen deze mensen weer (deels) aan de slag en deel uitmaken van de maatschappij. Dit geeft voldoening en men wordt gelukkiger.

    Mensen in loondienst – Mensen in loondienst blijven niet zelden ‘hangen’ in een niet uitdagende baan alleen maar omdat zij financieel afhankelijk zijn van deze baan. Het werk geeft niet de voldoening die ze uit het werk willen krijgen en mensen worden hier ongelukkig van, vaak met depressies tot gevolg. Mensen kunnen zich zo niet ontplooien omdat ze de financiële middelen niet hebben of omdat ze geen grote financiële risico’s durven te nemen. Het basisinkomen biedt dan het zetje om die stap te kunnen zetten naar een leven dat wél voldoening geeft.

    Werkgevers – Werkgevers krijgen gemotiveerde medewerkers en oprechte sollicitatiebrieven en geen mensen die alleen werken om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien en verplichte sollicitatiebrieven.

    ZZP’ers – Mensen zullen eerder als ZZP’er aan de slag kunnen. Doordat zij het basisinkomen als zekerheid hebben, zullen mensen sneller de stap aandurven om ZZP’er te worden. Op deze manier kunnen mensen zich ontplooien in de richting die zij zelf op willen. Zelfstandige zonder personeel kunnen juist economisch sterker worden en groei kan leiden tot extra nieuwe arbeidsplaatsen als de ZZP-er zelfstandige met personeel wordt.

    Vrijwilligers en mantelzorgers – Mensen zullen vanwege de vrijheid die ontstaat door het basisinkomen meer kiezen voor een invulling waar zij voldoening uit halen. Het basisinkomen biedt ook een oplossing voor mantelzorgers en andere vrijwilligers. Dit werk geeft vaak de veel voldoening, echter kan men dit niet doen omdat het financieel niet haalbaar is. Ook zaken als de mantelzorgboete zullen niet meer aan de orde zijn, aangezien samenwonen niet langer wordt ‘beboet’.

    Studenten – Ook studenten ontvangen een basisinkomen. Dit betekent dat zij volop de mogelijkheid krijgen om te gaan studeren en zich te ontplooien zonder zich in de schulden te steken.

  11. Santana schreef:

    Als wij de gulden terug zouden krijgen met de waarde die het ooit had, is er geen basisinkomen nodig, dat is ons ontnomen nml dankzij de euro.

  12. Norbert Klein schreef:

    Mooi artikel. Maar als ik het goed zie in het artikel van Murray gaat hij uit van een besparing tov wat de USA nu aan kosten heeft. Ik weet zo snel niet hoeveel dat nu is. Wat ik wel zie is dat hij ongeveer hetzelfde bedrag per persoon als uitgangspunt neemt. Ook CPB gaat uit van verkeerde aannames, nl basisinkomen naast de huidige loonkosten. Dat maakt Nl duur en kost banen. Berekening zie verkiezingsprogramma website Vrijzinnige Partij