Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Bij Belgoprocess in Dessel staan al meer dan 50.000 vaten kernafval tijdelijk opgeslagen. NIRAS bouwt een definitieve berging voor dit laag- en middelactieve, kortlevende afval. Maar hoe houd je zo’n plek veilig voor generaties die nog niet geboren zijn?
In deze omgeving wordt straks radioactief afval opgeslagen. Foto: iStock – bjorn999
Een betonnen muur van tachtig centimeter dik is er in Dessel nodig als onderdeel van een berging voor radioactief afval die eeuwen mee moet gaan. De keuze voor deze plek viel al in 2006; na de eerste steen in september 2025 bouwt NIRAS nu aan de eerste twintig modules. De hele installatie moet uiteindelijk plaats bieden aan zo’n 70.000 vaten radioactief afval. De bouw is nu een opgave; het toezicht op de berging en het bewaren van de kennis erover blijven dat nog lang nadat de bouwers zijn vertrokken.
Het afval moet nog eeuwen veilig blijven
De nieuwe berging ligt in de Belgische Kempen, in de provincie Antwerpen. NIRAS bouwt er aan een bovengrondse installatie voor afval dat in België categorie A-afval heet: laag- en middelactief radioactief afval waarvan de radioactiviteit relatief snel afneemt. Dat maakt een berging aan de oppervlakte mogelijk. Hoogradioactief afval uit kerncentrales hoort hier niet thuis.
“Na 300 jaar is de radioactiviteit zo laag dat er geen verschil meer is met de natuurlijke achtergrondstraling.”
Sigrid Eeckhout, woordvoerster van NIRAS
Die termijn bepaalt hoe lang de berging haar werk moet doen. Het afval moet er minstens 300 jaar veilig blijven, terwijl de radioactiviteit verder afneemt. Bij de eerste steenlegging op 18 september 2025 was ook de Belgische premier Bart De Wever aanwezig. Voor de bouwers begint het werk nu; het einde van die veiligheidstermijn zal niemand van hen meemaken.
De voorraad groeit nog altijd
Bij Belgoprocess begon de tijdelijke opslag in 1983. Sindsdien komen er jaarlijks zo’n 1.000 vaten bij. Ze staan in vier betonnen bunkers, in afwachting van een definitieve plek. Het gaat om dezelfde categorie afval waarvoor NIRAS nu de berging bouwt.
Voor Nederlandse lezers is het onderscheid tussen die twee plekken belangrijk. De bunkers zijn tijdelijke opslag; de nieuwe installatie is bedoeld als eindbestemming voor dit kortlevende afval. Andere soorten radioactief afval vallen buiten het project in Dessel.
De eerste bouwfase wordt 300 meter lang
De modules worden elk 25 bij 27 meter en 11 meter hoog. De eerste reeks vormt samen straks een bouwwerk van ongeveer 300 meter lang, 60 meter breed en 20 meter hoog.
Goed om te weten Projectdocumenten gaan uit van 34 modules voor de volledige installatie. De geplande maximale hoeveelheid bedraagt ongeveer 70.500 kubieke meter categorie A-afval.
Het consortium NucleusSafe verzorgt het bouwkundige werk. Daarin werken Besix, Vanhout, Deckx en Stadsbader samen; Denys neemt de elektromechanische onderdelen voor zijn rekening. De bouw van de eerste reeks modules duurt naar verwachting ongeveer 5 jaar. Daarna kan het afval er stap voor stap in worden geplaatst.
Dessel kreeg niet zomaar groen licht
De Belgische regering koos de locatie op 23 juni 2006. Daarna volgde een afzonderlijke vergunning voor de bouw en het gebruik van de installatie: NIRAS kreeg die op 23 april 2023 bij koninklijk besluit. Het besluit verscheen op 16 mei 2023 in het Belgisch Staatsblad. Tussen de locatiekeuze en de vergunning zat bijna 17 jaar.
Ook als het bergen klaar is, stopt het toezicht niet meteen. Na afloop van de verplichte controlefase blijft het volgens NIRAS technisch mogelijk om de vaten veilig terug te nemen. Dat wordt wel lastiger naarmate de installatie haar definitieve vorm krijgt.
Hoe laat je toekomstige generaties weten wat hier ligt?
In bezoekerscentrum Tabloo in Dessel besteedde NIRAS ook aandacht aan een minder tastbaar onderdeel van de berging: de kennis erover bewaren. De tijdelijke tentoonstelling Dear Time liep van 19 september 2025 tot 4 januari 2026. Bezoekers zagen er creaties over de vraag hoe je de herinnering aan zo’n plek eeuwenlang levend houdt.
Terwijl die tentoonstelling alweer voorbij is, loopt het bouw- en bergingswerk nog lang door. De eerste reeks modules moet eerst worden afgebouwd. Daarna duurt het vullen ervan naar verwachting nog ongeveer 20 jaar.
