In deel 2 van de serie praktische toekomstvisies ziet Jac Nijssen twee scenario's aankomen. In het ene gaan we het redden, in het andere niet. Wat kunnen we dus doen? Een eerste hoofdpunt waaraan we volgens Jac Nijssen zouden moeten werken is ons weer terugwenden naar elkaar. Samen kunnen we productie en consumptie beperken. Een tweede hoofdpunt is ons concentreren op grijpbare praktijk om ons heen. Nee zeggen tegen onnodige troep, en genoegen vinden in op eigen kracht een sobere leefstijl uitvinden en beleven. Door lokaal sociaal weefsel op te bouwen in de richting van een lokalere economische organisatie bouw je wat op.

Ongelijkheid was altijd al een typisch verschijnsel in steden. Een recente studie, gepubliceerd in Nature, laat zien dat ongelijkheid al sinds de Romeinse tijd diep geworteld is in het stadsleven. Dit betekent dat de verdeling van rijkdom in moderne steden niet zomaar een toevallig probleem is, maar iets dat al eeuwenlang onderdeel is van stedelijke groei. Dit inzicht is belangrijk voor hoe we steden vandaag de dag ontwikkelen en plannen.

De relatie tussen stagflatie en klimaatverandering is complex, waarbij klimaatverandering eerder stagflatie veroorzaakt dan andersom. Toch kan, zoals de VS momenteel ervaart, stagflatie die wordt veroorzaakt door beleidsveranderingen op verschillende manieren de ontwikkeling van klimaatverandering beïnvloeden. Door economische impact, uitdagingen bij de energietransitie, consumentengedrag en door beleid.

In deel 1 van de serie Duurzaamnieuws voor de toekomst neemt Niko Roorda ons mee op de weg van aangekleefde naar intrinsieke duurzaamheid. Hoe we daar belanden legt hij uit aan de hand van backcasting.
Op het eerste gezicht lijkt het zo eenvoudig. Om een duurzame samenleving tot stand te brengen, werken we aan de zeventien SDG’s, de wereldwijd aanvaarde sustainable development goals, totdat ze allemaal bereikt zijn, en dan zijn we er. Veel mensen geloven dan ook: duurzaamheid = SDG’s.

Het weer voor morgen komt niet uit de lucht vallen. Het lijkt willekeurig, maar niets in het weer gebeurt zonder een oorzaak. Zo heeft het klimaat van gisteren direct invloed op het weer van morgen en in de verdere toekomst. Dat verandert steeds sneller en heviger. En het heeft invloed op de weersvoorspellingen. We bespreken de nieuwste ontwikkelingen.

Ooit hadden we hooggespannen groene verwachtingen van de toekomst. Toen kwam covid. De oorlog in Oekraine. En in Gaza. De desinformatie en het nepnieuws. Vastlopende conferenties over klimaat en biodiversiteit. En politieke bondgenoten die de nieuwe vijand blijken. In een nieuwe rubriek en nieuwsbrief pakken we de groene toekomst terug.

Eigenlijk wilde ik niet meezingen in het antitrumpkoor van de laatste weken. Maar ik kom er niet omheen om zijn naam te noemen. Niet omdat hij, of wat hij wel en niet doet, zo belangrijk is, maar juist omdat het dat niet is.

Politici vervangen door AI, zou ons dat sneller aan een regering kunnen helpen of op wereldschaal oplossingen brengen waar leiders tekort schieten? Filosoof Ted Lechterman ziet kansen, maar ook valkuilen.

Activisten en sympathisanten noemen sociale kantelpunten vaak als instrumenten voor sociale verandering en klimaatbescherming. Het idee dat 25% van de aanhangers van een plan verandering kan bewerkstelligen, is populair. Maar blijft deze conclusie overeind onder de druk van sociale media?

Terwijl de gevolgen van klimaatverandering de aankomende president van de Verenigde Staten vol in het gezicht slaan blijft hij die ontkennen. Ondertussen is de opwarming de kritische grens van 1,5 graad voor het eerste volle jaar gepasseerd en nemen de politieke ontwikkelingen gevaarlijke vormen aan, mede gedreven door de winst van klimaatverandering.

Sinds de snelle toename van klimaatprotesten in 2018 is een opvallende reactie ontstaan, schrijven wetenschappers Oscar Berglund en Tie Franco Brotto. Overheden proberen steeds vaker via de wet de protesten te beperken en te criminaliseren, en dat overal ter wereld.

Ook Tata Steel Nederland worstelt met de staalmarkt en het klimaatprobleem, en daarnaast ook nog met de gezondheid van haar buren. Er wordt onvoldoende geld verdiend om te kunnen investeren.

Hoe gaat de wereld eruit zien in de donkere jaren voor 2030? Dat valt lastig te voorspellen in een tijd waarin vooruitzichten van een maand, zelfs een week geleden alweer achterhaald zijn door de werkelijkheid. Maar dat de nieuwe politiek een zware wissel trekt op leefbaarheid, duurzaamheid en klimaat en de grenzen van menselijkheid verder oprekt is wel duidelijk.

De voedseltransitie is door de hoogste instanties ingezet: de WHO en de FAO, de Green Deal van de EU, wetenschappelijk ondersteund door universiteiten en researchcentra zoals de WUR. De doelen zijn helder: minder dierlijke producten, minder voedselverspilling. Duurzamere teelt, productie en transport. Vooral meer plantaardige eiwitten. Respect voor mens en dier. 

We hebben klimaatverandering zo ver uit de hand laten lopen dat drastisch ingrijpen onvermijdelijk is, betoogt Jac Nijssen. Een grote en groeiende groep klimaatintellectuelen staat klaar om het stuur te grijpen. Maar de haalbaarheid van de noodzakelijke transitie wordt zwaar overschat. De huidige onmachtige governance handhaven en de samenleving in hoog tempo uitstootloos maken zijn niet te combineren. De keuze die overblijft is die tussen revolutie of rantsoen.