Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Rond de Dode Zee zijn sinds de jaren tachtig duizenden sinkholes ontstaan, vooral bij Ein Gedi. Ze bedreigen wegen, toerisme en bedrijvigheid, terwijl de dalende waterspiegel het gebied steeds onvoorspelbaarder maakt.
Uitzicht op de Dode Zee in Israel die steeds verder wegzakt. Foto: iStock – svarshik
Een rit langs de Dode Zee kan ineens eindigen waar het asfalt ophoudt en de bodem is verdwenen. In november 2018 zakte de grond naast Route 90 zonder waarschuwing in en verdwenen meerdere auto’s in een gat. Terwijl het waterpeil jaarlijks met meer dan een meter daalt, lost zoet water ondergronds zoutlagen op, waarna de bodem kan bezwijken. Dat zet wegen rond Ein Gedi, landbouw, industrie en toeristische voorzieningen onder druk.
Een weg die steeds moet wijken
Bij Ein Gedi is Route 90 op sommige plekken al afgesloten of verlegd omdat de ondergrond het niet meer houdt. Het wegdek lag er op delen gebarsten en hobbelig bij, nadat zand en grond onder het asfalt waren weggezakt.
De instorting in november 2018 liep zonder zwaargewonden af, maar maakte pijnlijk duidelijk hoe plotseling zo’n gat kan ontstaan. Auto’s, campers en toeristen hebben langs deze oever vaak weinig tijd om nog weg te komen.
De zee kreeg in 50 jaar een val van 40 meter
Een diepe zinkgat in zoutterreinen nabij de Dode Zee, omgeven door witte zoutafzettingen en bruine grond. Beeld: Wikimedia Commons.
De Dode Zee beslaat nog ongeveer 667 km², maar heeft in een halve eeuw zo’n 40 meter aan hoogte verloren. Er komt veel minder water binnen uit de Jordaan, terwijl wateronttrekking in het stroomgebied, verdampingsbassins voor mineraalwinning en hogere temperaturen de daling aanjagen.
- USGS EROS registreerde tussen 1994 en 2001 een daling van 100 cm per jaar.
- Sinds 2001 ligt het gemiddelde rond 0,9 meter per jaar, met jaren waarin de daling boven 1 meter uitkwam.
- Een milieurapport uit 2018 kwam uit op 1,2 meter per jaar.
Wat ooit één doorlopend wateroppervlak was, trekt zich steeds verder terug en laat een strook kwetsbare bodem achter.
Onder de oever verdwijnt letterlijk de fundering
De zinkgaten ontstaan wanneer zout grondwater bij de terugtrekkende kustlijn verdwijnt. Zoet water neemt die plek over, lost het ondergrondse zout op en laat holtes achter waar zandlagen uiteindelijk in wegzakken.
Sinds 1980 zijn rond de Dode Zee meer dan 7.000 zinkgaten ontstaan. De meeste liggen langs de westelijke oever, van het noordelijke bassin tot Neve Zohar, met Ein Gedi als zwaarst getroffen gebied.
Een studie van de Ben-Gurion University of the Negev telde in 2017 al duizenden gaten in de regio. De vorming versnelt mee met het dalende waterpeil, waardoor oude kaarten of veilige routes al snel achterhaald kunnen zijn.
Watergebruik werkt hier door tot in de bodem
Een zinkgat kun je niet simpelweg dichtgooien en vergeten. Geologen waarschuwen dat bestaande gaten onherstelbaar zijn en dat verdere verzakkingen mensen, gebouwen en toekomstige economische ontwikkeling bedreigen.
Rond de Dode Zee raken watergebruik, grondstoffenwinning en een droger klimaat elkaar op één plek, met schade aan landbouwgrond, industriegebieden en voorzieningen voor bezoekers als gevolg.
Goed om te weten
De zwaarst getroffen oever ligt bij Ein Gedi, waar Route 90 langs de Dode Zee loopt. Juist daar liggen veel zinkgaten vlak bij bestaande wegen en bebouwing.
Zolang de toevoer uit de Jordaan laag blijft en verdamping doorgaat, schuift het risico verder mee met de terugtrekkende kustlijn. Routes en terreinen rond de oever moeten daardoor telkens opnieuw beoordeeld worden.
Over het onderzoek
De cijfers komen uit langjarige waterpeilmetingen en veldonderzoek naar de zinkgaten. De Ben-Gurion University of the Negev bracht de verspreiding in 2017 in kaart, terwijl een rapport uit 2018 de jaarlijkse daling op 1,2 meter zette.
De precieze telling verschilt per meetjaar en onderzoeksgebied: studies kwamen uit op aantallen van ruim 3.000 tot meer dan 6.000 zinkgaten, naast de bredere schatting van meer dan 7.000 gaten sinds de jaren tachtig.
