Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Sargassum is een bruin zeewier dat de laatste jaren in recordhoeveelheden in de Atlantische Oceaan groeit. Wat begon als een lokaal fenomeen, is uitgegroeid tot een stinkende gordel van miljoenen tonnen drijvend zeewier. Wetenschappers en bedrijven onderzoeken nu of dit zeewier ook een oplossing kan zijn. Kan sargassum CO2 vastleggen en langdurig opslaan, en zo bijdragen aan het klimaat?
Sargassum zeewier kan co2 opslaan en zo het klimaat helpen verbeteren. Foto: iStock – Stephan Kogelman
Wat is sargassum?
Sargassum is een geslacht van bruinwieren. De twee bekendste soorten, Sargassum natans en Sargassum fluitans, leven drijvend op het wateroppervlak. Ze vormen geen wortels en groeien in grote, losse matten. Van oudsher komt sargassum vooral voor in de Sargassozee, een rustig deel van de Atlantische Oceaan bij Bermuda.
Sinds 2011 is er een nieuwe, veel grotere massa ontstaan. Onderzoekers noemen deze de Great Atlantic Sargassum Belt. Deze gordel strekt zich uit van West Afrika tot aan de Golf van Mexico, een afstand van bijna achtduizend kilometer.
Een groeiend probleem wordt een kans
De omvang van de sargassumgordel groeit al jaren explosief. In 2025 werd een record gemeten van 37,5 miljoen ton. In 2026 kwam de gordel daar met een piek in juni net onder uit, en werd het het op een na grootste jaar ooit gemeten. In delen van de Golf van Mexico en de Caribische Zee werden zelfs nieuwe records genoteerd. Op sommige dagen spoelt er meer dan zeventigduizend ton zeewier per dag aan op de kust.
Voor kustgemeenschappen is dit een groot probleem. Rottend sargassum stinkt, stoot waterstofsulfide uit en jaagt toeristen weg. Voor het klimaat ligt er misschien juist een kans. Al die biomassa bevat namelijk een enorme hoeveelheid koolstof.
Zeewier als natuurlijke koolstofopslag
Sargassum groeit door fotosynthese. Daarbij neemt het CO2 op uit het water en de lucht, en zet het dit om in biomassa. Onderzoekers van de universiteit van Southampton berekenden dat de wereldwijde sargassumpopulatie samen zo’n 13,1 miljard ton koolstof bevat. Dat is vergelijkbaar met de koolstofvoorraad van mangrovebossen, een van de belangrijkste natuurlijke koolstofopslagsystemen op aarde.
Groeiend sargassum heeft nog een tweede effect. Het haalt CO2 uit het zeewater, waardoor de zuurgraad van de oceaan lokaal afneemt. Dat helpt tegen oceaanverzuring, een van de gevolgen van klimaatverandering.
Zeewier laten zinken in de diepzee
De grootste vraag is wat er met al die koolstof gebeurt nadat het zeewier is gegroeid. Als sargassum aanspoelt en verrot, komt de opgeslagen CO2 gewoon weer vrij. Zinkt het zeewier echter naar de diepzee, dan kan de koolstof daar voor eeuwen of langer opgesloten blijven.
Verschillende bedrijven proberen dit proces te versnellen. Het Britse bedrijf Seaweed Generation ontwikkelde de AlgaRay, een op zonne energie werkende robot. Deze vaart door een sargassummat, vult zich met zeewier, en duikt vervolgens naar tweehonderd meter diepte. Op die diepte klappen de luchtzakjes in het zeewier in, waarna het zeewier vanzelf verder naar de zeebodem zinkt. Het bedrijf haalde inmiddels een miljoen dollar op bij investeerders om de techniek op te schalen.
Ook de Nederlandse organisatie Climate Cleanup werkt aan een vergelijkbaar idee. Samen met partners als Oceanus International en de Climate Foundation onderzoekt de organisatie hoe sargassum gecontroleerd kan worden gezonken. Climate Cleanup wijst erop dat vijfennegentig procent van al het sargassum toch al vanzelf naar de bodem zinkt. De vraag is of dit proces veilig versneld en opgeschaald kan worden, en hoeveel koolstof daarmee echt wordt vastgelegd.
Zeewier verwerken tot biochar en andere producten
Naast zinken wordt er ook geëxperimenteerd met verwerking aan land. Op Antigua zet het bedrijf SwissX aangespoeld sargassum om in biochar, meststof en grondstoffen voor brandstof. Het zeewier wordt eerst gedroogd, en daarna via pyrolyse en andere technieken omgezet. Biochar geldt als een relatief stabiele vorm van koolstofopslag, en kan onder bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor erkende koolstofcertificaten.
Kritiek: is het wel zo simpel?
Niet alle wetenschappers zijn overtuigd. In een veelbesproken artikel in het tijdschrift One Earth riep een groep onderzoekers in 2024 op tot een moratorium op het zinken van zeewier in de diepzee. Ze wijzen op grote onzekerheden. Grote hoeveelheden zeewier op de zeebodem kunnen leefgebieden verstikken, zuurstofgebrek veroorzaken, en de voedselketen in de diepzee verstoren.
Er is ook twijfel over hoeveel CO2 er daadwerkelijk uit de atmosfeer wordt gehaald. Het duurt gemiddeld ongeveer een jaar voordat de atmosfeer en het zeewateroppervlak weer met elkaar in evenwicht komen. Pas dan wordt de CO2 die het zeewier opnam, echt aangevuld vanuit de lucht. Zolang dat proces niet goed te meten en te controleren is, blijft het lastig om harde uitspraken te doen over de klimaatwinst. Een Amerikaanse wetenschapscommissie adviseerde daarom in 2022 om eerst zo’n tweehonderdvijfendertig miljoen dollar te investeren in onderzoek, voordat er op grote schaal wordt opgeschaald.
Potentie
Sargassum heeft potentie als natuurlijke koolstofopslag. De hoeveelheden zijn groot, de technologie is in ontwikkeling, en het zeewier ligt letterlijk al voor het oprapen langs de kusten van de Caribische Zee en de Golf van Mexico. Tegelijk is de wetenschap nog niet ver genoeg om met zekerheid te zeggen hoeveel klimaatwinst het echt oplevert, en welke schade het aan diepzee-ecosystemen kan toebrengen. De komende jaren moeten pilots en onderzoek uitwijzen of sargassum uitgroeit tot een serieus klimaatinstrument, of vooral een hardnekkig kustprobleem blijft.
