De wereldredactie verzamelt wetenswaardige informatie uit de hele wereld op gebied van wetenschap, natuur en techniek.
De basis Roi-Baudouin diende in de jaren zestig als Belgisch onderzoeksstation op Antarctica, met labs en slaapvertrekken. Terwijl het ijs op sommige plekken terugwijkt, groeit de vraag wat er gebeurt met achtergelaten materiaal dat decennialang buiten beeld bleef.
Eeuwenlang bewaarden Iraanse yakhchals tot 5.000 m³ ijs, ook wanneer de woestijnzomer toesloeg. De koepels bleven nog tot in de jaren zestig in gebruik, zonder elektriciteit of koelmachines.
Op het Braziliaanse eiland Itamaracá, in de deelstaat Pernambuco, bouwden Edna Dantas en haar dochter Maria Gabrielly Casa de Sal. Hun huis is woonplek en atelier, en zet afval en de woningnood in Brazilië op scherp.
Al sinds de jaren 1950 ligt er radioactief afval op de bodem van de Noord-Atlantische Oceaan. CNRS onderzocht het gebied in mei 2026 om beter te begrijpen wat de gevolgen voor het zeeleven kunnen zijn.
Onder Parijs liggen stations als Haxo al sinds 1921 ongebruikt achter gesloten deuren. In Berlijn reden treinen tijdens de Koude Oorlog langs vergelijkbare spookstations, zonder ooit te stoppen.
El Niño is sinds juni actief en de WMO ziet een reële kans dat de opwarming in de Niño 3.4-zone records breekt. Voor Europa zetten seizoensmodellen in op een zachte, natte winter, maar voor Nederlandse sneeuw is de uitkomst minder rechtlijnig.
De oostelijke hoornaar is opgedoken in de groene ruimtes van Sevilla. Een ontmoeting vraagt om rust, zeker voor mensen met een insectengifallergie: Daniel Gómez adviseert de hoornaar zelf te laten wegvliegen en nesten bij de gemeente te melden.
Al sinds 1915 verschijnen op Racetrack Playa in Death Valley lange sporen achter stenen die soms driehonderd kilo wegen. Onderzoekers zagen pas in 2014 hoe de rotsen daadwerkelijk in beweging komen.
Op Davis-Monthan Air Force Base in Arizona beheert AMARG zo’n 4.400 afgedankte militaire toestellen. De kurkdroge woestijn houdt ze paraat voor een tweede leven.
37,5 miljoen ton Sargassum dreef vorig jaar door de Atlantische Oceaan, van West-Afrika tot de Golf van Mexico. De algengordel kan kusten en koraalriffen hard raken, terwijl onderzoekers zoeken naar manieren om de groei beter te voorspellen.
Meer dan 99 procent van het internetverkeer tussen continenten loopt via kabels op de zeebodem. Jaarlijks raken er zo’n 150 tot 200 beschadigd, vaak door scheepsankers. Hoe blijft onze digitale verbinding dan toch overeind?
Anderson Dam bij Morgan Hill wordt na jaren van zorgen over aardbevingen grotendeels opnieuw gebouwd. Het 76 meter hoge bouwwerk ligt vlak bij de Calaverasbreuk, terwijl het stuwmeer sinds 2020 bijna leeg is gehouden.
Op 90 meter diepte in de Botnische Golf kreeg het Ocean X Team naar eigen zeggen te maken met uitvallende camera’s en satelliettelefoons. Geoloog Volker Brüchert ziet in het raadselachtige sonarobject waarschijnlijk vooral een afzetting uit de ijstijd.
In Wenen staat de Flakturm in Arenbergpark, een nazibouwwerk dat in oktober 1943 werd voltooid. De betonnen kolos bleef na de oorlog staan vanwege het risico voor de omgeving en is nu beschermd erfgoed.
De Mir-mijn in Oost-Siberië is ruim 525 meter diep en 1,2 kilometer breed. Boven deze voormalige open diamantgroeve geldt een vliegverbod voor helikopters vanwege het risico op gevaarlijke luchtstromen.
Op Java ligt Kawah Ijen, met een kratermeer waarvan de pH onder 0,3 kan zakken. Rond de krater winnen meer dan tweehonderd mijnwerkers al sinds 1968 zwavel, terwijl giftige dampen en steile paden het werk gevaarlijk maken.
In het Alaskaanse Whittier woont vrijwel de hele stad in Begich Towers, een woontoren die in 1957 werd voltooid. De 272 inwoners uit de laatste volkstelling delen er meer dan alleen een dak boven hun hoofd.
Slechts een klein deel van de Parijse catacomben is toegankelijk voor bezoekers. In de overige gangen patrouilleert de politiebrigade die bekendstaat als de cataflics, terwijl cataphiles er ondanks het verbod sinds 1955 blijven afdalen.
Op de flanken van Sakurajima wonen zo’n 3.500 tot 4.500 mensen, terwijl de vulkaan bij Kagoshima vaak meerdere keren per dag uitbarst. Rond de kraters geldt een uitsluitingszone van ongeveer twee kilometer.
Tien kilometer ten zuiden van de kerncentrale rijst de Doega-radar 150 meter boven het bos uit. Achter de naam Tsjernobyl-2 ging tijdens de Koude Oorlog een installatie schuil waarvan het werkelijke doel geheim moest blijven.
De FSO Safer lag sinds 2015 zonder onderhoud voor de kust van Jemen, met ruim 1,1 miljoen vaten olie aan boord. In augustus 2023 werd die lading weggepompt, maar hoe dicht de regio bij een milieuramp kwam, is een verhaal op zich.
In 1942 testte de Britse overheid miltvuur op Gruinard Island, waardoor het Schotse eiland 48 jaar lang verboden terrein bleef. Hoe die besmetting uiteindelijk verdween, vertelt ook een verhaal over oorlog, bodem en verantwoordelijkheid.
Ozersk begon in 1945 als een geheime Sovjetstad rond de nucleaire Mayak-faciliteit. Onder de namen Chelyabinsk-40 en Chelyabinsk-65 leefde de stad decennialang buiten het zicht van de buitenwereld.
Het KNMI ziet tussen 10 en 17 september nog licht wisselvallig weer, met temperaturen rond of net onder normaal. Langetermijnmodellen van ECMWF houden juist rekening met een warmer en droger slot van september.
In het estuarium van de Theems ligt de SS Richard Montgomery al sinds 1944 op de zeebodem, met zo’n 1.400 ton explosieven aan boord. Begin september start het verwijderen van de drie masten, terwijl de romp verder achteruitgaat.
Tijdens de Koude Oorlog werd Cheyenne Mountain bij Colorado Springs ingericht als bescherming tegen een mogelijke kernoorlog. Achter de hoofdingang wacht een bunkercomplex dat nog altijd operationeel is onder de United States Space Force.
Op 21 januari 1968 stortte bij Thule Air Base een Amerikaanse B-52G met vier waterstofbommen neer op het Groenlandse zee-ijs. De opruiming werd enorm, maar één cruciaal onderdeel bleef spoorloos.
Tijdens een NASA-vlucht in april 2024 kwam Camp Century onverwacht weer in beeld, decennia nadat de Amerikaanse basis was verlaten. De vondst roept ook vragen op over wat er onder het Groenlandse ijs is achtergebleven.
China plantte sinds 1978 miljarden bomen langs de oprukkende Gobi-woestijn. Het Three-North Shelter Forest Program moest zandstormen indammen en dwong Peking tot een andere aanpak.
In de Krkonoše-bergen in Tsjechië stuitten twee wandelaars op een verborgen verzameling die op 330.000 dollar wordt geschat. De herkomst van de schat is nog een raadsel, wat ook de juridische afhandeling ingewikkeld maakt.
In Kiruna schuift het stadsleven al jaren op voor de groeiende ijzermijn van staatsbedrijf LKAB. Zo’n 23.000 inwoners krijgen een nieuwe plek, terwijl een van de bekendste gebouwen van de stad meeverhuisde.
In een park in Minnesota splitst de Brule River zich bij Devil’s Kettle: één stroom verdwijnt in een gat in de rots. Hydrologen van de DNR maten in 2016 de waterafvoer boven en onder de waterval, en maakten zo een eind aan een decennialang mysterie.
In september 1994 daalde canyoner David Noble af in een afgelegen kloof van Wollemi National Park, zo’n 150 tot 200 kilometer van Sydney. Daar stond een boom die wetenschappers alleen uit fossielen kenden.
De Duga-radar in de uitsluitingszone van Tsjernobyl torent 150 meter boven het bos uit. Decennialang was deze Sovjetinstallatie zo geheim dat ze op kaarten doorging voor een verlaten kinderkamp.
In de krater van de Indonesische vulkaan Kawah Ijen ligt het grootste sterk zure meer ter wereld, met een pH die onder 0,5 kan zakken. Na zonsondergang kleuren vlammen bij de krater elektrisch blauw, terwijl zwavelmijnwerkers er aan het werk gaan.
Op 20 november 1980 liep Lake Peigneur in Louisiana binnen drie uur leeg nadat een Texaco-boorinstallatie een zoutmijn had geraakt. De ramp veranderde een ondiep zoetwatermeer voorgoed.
Rond de Dode Zee zijn sinds de jaren tachtig duizenden sinkholes ontstaan, vooral bij Ein Gedi. Ze bedreigen wegen, toerisme en bedrijvigheid, terwijl de dalende waterspiegel het gebied steeds onvoorspelbaarder maakt.
DNA-onderzoek heeft inmiddels zes mannen van de Franklin-expeditie een naam teruggegeven, onder wie Harry Peglar van de HMS Terror. Wat hun resten nog kunnen vertellen over de laatste tocht van de 129 opvarenden, blijft een van de grote Arctische raadsels.
Een jaar nadat Griekse sponsduikers het wrak bij Antikythera hadden gevonden, haalden zij er roestige brokstukken uit boven. Op 17 mei 1902 zag archeoloog Valerios Stais een tandwiel in een ervan, en begon het mysterie pas echt.
In 1942 strandde een eskader Amerikaanse oorlogsvliegtuigen op de Groenlandse ijskap, maar alle 25 bemanningsleden werden gered. Vijftig jaar later kwam één P-38, Glacier Girl, na een uitzonderlijke bergingsoperatie weer uit het ijs tevoorschijn.
In Balaklava op de Krim bouwde de Sovjet-Unie vanaf 1954 een geheime basis in een berg aan de Zwarte Zee. Object 825 GTS kon tot zeven onderzeeërs verbergen, maar hoe die ondergrondse vesting was ingericht, bleef decennialang geheim.
Het Russische Perimeter-systeem kan zonder menselijk ingrijpen een kernaanval in gang zetten. Generaal Sergej Karakajev bevestigde in 2011 dat het op strijddienst stond, maar of het vandaag nog is ingeschakeld, is de vraag.
In Singapore is een biologisch serverrack met 16 miljoen menselijke neuronen in gebruik genomen. De technologie belooft rekenwerk met opvallend weinig stroom, maar roept ook lastige vragen op over de grenzen van levende computers.
Voor 2 miljard dollar werd in Texas gegraven aan de grootste deeltjesversneller ter wereld, maar het Congres trok in 1993 de stekker eruit. Terwijl de Superconducting Super Collider onvoltooid achterbleef, kreeg Europa de kans om de wetenschappelijke race alsnog te winnen.
Zo’n 1.200 satellieten bieden onderzoekers van Kyoto University een nieuwe blik op de ijle lucht rond de aarde. Dat kan helpen om satellietbanen nauwkeuriger te voorspellen, nu de kans op botsingen in volle omloopbanen groeit.
22.413 duiken en elf jaar werk brachten bij Kaş een Bronstijdlading aan het licht die de handelsroutes rond 1320 v.Chr. in een nieuw licht zet. Wat de duikers precies uit het wrak haalden, blijkt cruciaal voor het verhaal van brons in het Middellandse Zeegebied.
Een onverwachte boring bij de IJslandse vulkaan Krafla leverde in 2009 de eerste geothermische put op die door magma werd verhit. De opbrengst was groot, maar het project strandde op een hardnekkig technisch probleem.
Onderzoekers van UC San Diego lieten AI los op zo’n 500.000 DNA-sequenties. Het model herkende een cruciaal regelmechanisme bij ongeveer 60 procent van de menselijke genen, wat zicht kan geven op de gevolgen van mutaties.
Op 19 januari 2038 bereikt Unix-tijd in veel oude 32-bitsystemen een harde grens. Moderne software is al voorbereid, maar voor ingebouwde apparatuur die jarenlang blijft draaien kan de overstap naar 64-bit nog een lastige klus worden.
North Sentinel Island is al sinds 1956 verboden terrein, met een maritieme buffer van vijf zeemijl rond het eiland. Toch bereikte de Amerikaanse missionaris John Allen Chau de Sentinelese in 2018, een ontmoeting die hij niet overleefde.