Op woensdag 12 augustus 2026 schuift de maan precies voor de zon en krijgt Reykjavik een totale zonsverduistering van iets meer dan een minuut. Voor wie op het juiste moment goed staat, is dat een zeldzame kans om de zonnecorona te zien.
Op woensdag 12 augustus 2026 trekt de kernschaduw van de maan met meer dan 3.400 km/u over Europa, van Rusland via de Arctische Oceaan richting Groenland en IJsland, om net voor 20:30 lokale tijd te verdwijnen bij Noord Spanje. Voor IJsland is het de eerste totale zonsverduistering sinds 1954; de volgende komt pas in 2196. Buiten het smalle pad van totaliteit blijft het in grote delen van de wereld bij een gedeeltelijke verduistering. De inzet is een zeldzame waarnemingskans voor liefhebbers van de zonnecorona, waarbij veilig observeren cruciaal is om oogschade te voorkomen.
Groenland krijgt de langste totaliteit
Wie het maximale uit deze eclips wil halen, kijkt naar de lege kaart. Terwijl de totaliteit in Reykjavik kort is, duurt het moment waarop de zon volledig wordt afgedekt boven Groenland ongeveer 2 minuten en 18 seconden.
De kernschaduw schuift daar eerst over het noordoosten van Groenland, kort na 16:00 lokale tijd, en volgt vervolgens de oostkust. Het pad loopt net ten zuiden van de Noordpool, waardoor een groot deel van de beste eclipsgeografie samenvalt met onderzoeksstations en dunbevolkte gebieden.
“Ze bereikt daarna IJsland, waar de eclips zichtbaar zal zijn vanuit dichter bevolkte gebieden. Tot dan toe is ze alleen zichtbaar vanuit kleine dorpen, onderzoeksstations en een paar mensen die speciaal komen kijken.”
New Scientist
Een smalle strook totaliteit, een brede wereld van partialiteit
De totale verduistering is voorbehouden aan een smalle corridor. Daarbuiten blijft het bij een gedeeltelijke eclips die volgens waar, wanneer en hoe te kijken ongeveer een kwart van de planeet bestrijkt.
Voor kijkers in Europa betekent dit dat veel locaties wel een hap uit de zon zien, maar niet de zwarte schijf met de corona eromheen. Het zichtbare effect op daglicht en temperatuur is bij een gedeeltelijke verduistering ook kleiner dan bij totaliteit.
Goed om te weten
Wereldwijd kunnen er per jaar maximaal 7 eclipsen plaatsvinden, verdeeld over zonne- en maansverduisteringen. De meeste zijn vanaf één specifieke plek niet zichtbaar, omdat de schaduwbanen smal zijn en de aarde doordraait.
Veilig kijken is geen bijzaak
Bij direct naar de zon kijken is bescherming noodzakelijk, ook wanneer er maar een deel wordt afgedekt. Voor veilig waarnemen zijn speciale eclipsbrillen nodig, of een zonnefilter als je met een instrument werkt; zonder filter kan geconcentreerd zonlicht in seconden schade veroorzaken.
- Gebruik alleen eclipsbrillen die bedoeld zijn voor zonobservatie, niet een zonnebril.
- Gebruik bij verrekijker of telescoop een zonnefilter vóór op het instrument, niet achter het oculair.
- Wil je zonder direct kijken toch het verloop volgen, maak een stenopeprojectie (pinhole) of gebruik natuurlijke schaduwprojectie, bijvoorbeeld via bladeren.
Die indirecte methoden werken ook als de gedeeltelijke verduistering op jouw locatie het enige is dat te zien is. Ze laten de vormverandering van de zon duidelijk zien, zonder dat je ogen risico lopen.
De corona: zichtbaar, maar alleen tijdens totaliteit
Het wetenschappelijke en visuele hoogtepunt zit in de corona, de ijle buitenlaag van de zon die normaal wegvalt tegen het felle zonlicht. Tijdens totaliteit wordt die structuur korte tijd zichtbaar als een fijne, bleke gloed, met stralen en lussen die samenhangen met het magnetische veld van de zon.
Bij een gedeeltelijke eclips blijft de zon zo fel dat de corona niet te zien is. Zonder volledige afdekking krijg je het corona-beeld niet te zien.
Laatste landcontact vlak voor zonsondergang
Na het stuk langs Groenland en de passage langs IJsland schuift de schaduw verder over de Atlantische Oceaan richting het zuiden. Het laatste Europese landcontact komt in zicht in het noorden van Spanje, waarna de verduistering richting zonsondergang uitloopt.
Op die zuidelijke route raakt de kernschaduw ook nog het noordoosten van Portugal en loopt ze over de Balearen, vlak voor de zon ondergaat op 12 augustus 2026 en de eclips definitief eindigt.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
