Is de mening van biljonairs zinnig omdat het biljonairs zijn? Een onderzoek van We Don’t Have Time onthult hoe ’s werelds invloedrijkste filantroop in stilte zijn klimaatstrategie veranderde, een denktank financierde die klimaatvertraging bevordert, en zijn publieke boodschap precies timede om de dringendste waarschuwing van de VN-Secretaris-Generaal tot nu toe te overschaduwen.
Ruim een week voordat wereldleiders bijeenkwamen in Belém voor COP30, publiceerde Bill Gates een open brief die de klimaatwereld schokte en het mondiale gesprek van richting deed veranderen.
In A New Approach for the World’s Climate Strategy stelde de Microsoft-oprichter dat de wereld klimaatsucces niet langer moet meten aan de hand van emissies of temperatuurstijgingen, maar aan de mate waarin beleid “levens verbetert”. Hij riep op om de focus te verleggen naar aanpassing, gezondheid en betaalbare energie.
Weinigen zullen dat betwisten, want armoedebestrijding en veerkracht zijn onmisbare onderdelen van klimaatactie. Toch waarschuwen wetenschappers dat de mensheid geen keuze meer heeft tussen emissiereductie en aanpassing: beide moeten tegelijk, en snel. Precies daarom baart Gates’ nieuwe framing zoveel zorgen. Het verandert een “en-en”-crisis in een “of-of”-debat.
Hoewel Gates nog altijd investeert in schone-energie-innovaties via zijn Breakthrough Energy-ondernemingen, wijzen critici erop dat zijn nieuwe toon de klassieke argumenten van klimaatvertraging legitimeert: erkennen dat het probleem bestaat, maar stellen dat snelle actie te duur of onpraktisch is.
Op 12 maart verklaarde zijn woordvoerder nog aan The New York Times dat Gates “zich even sterk als altijd inzet voor de noodzakelijke innovaties om klimaatverandering aan te pakken”. Toch bleek acht maanden later het tegenovergestelde:
– Geen nieuw miljardenfonds na het Breakthrough Energy Fund III van 2024
– Alle beurzen tijdelijk stilgezet
– De Amerikaanse en Europese beleidsteams opgeheven omdat ze “toch weinig invloed zouden hebben in Washington” onder Trump.
Wetenschappers noemen dit inmiddels de stilste “inzet” in de klimaatgeschiedenis.
De boodschap die de VN overschaduwde
Op 28 oktober 2025, dezelfde dag dat VN-secretaris-generaal António Guterres verklaarde dat de wereld “heeft gefaald om onder 1,5 graad te blijven” en “verwoestende gevolgen” tegemoet gaat, publiceerde Gates zijn eigen klimaatbrief vol “praktisch optimisme”.
Tegen zonsondergang domineerden de kranten niet Guterres’ wetenschappelijke waarschuwing, maar Gates’ optimistische verhaal. De roep van de VN naar urgentie verdween in het rumoer rond de miljardair.
De Amerikaanse klimaatactivist Bill McKibben schreef cynisch:
“Misschien hebben we niet over alles de mening van miljardairs nodig.”
De link met Lomborg
Veel van Gates’ taalgebruik lijkt op dat van de Deense auteur Bjørn Lomborg, een oude criticus van klimaaturgentie die pleit voor een trager tempo van emissiereductie. Lomborg prees Gates’ brief onmiddellijk: “Hij slaat de spijker op de kop.” Zelfs Donald Trump juichte het toe op zijn platform Truth Social.
Kort daarna ontdekte DeSmog dat de Bill & Melinda Gates Foundation al meer dan tien jaar het Copenhagen Consensus Center van Lomborg financiert, met giften boven de 3,5 miljoen dollar. Officieel voor “onderzoek naar ontwikkelingsprioriteiten”, maar het centrum bracht herhaaldelijk rapporten uit die klimaatrisico’s bagatelliseren en emissiereductie afraden. Gates nam dus niet alleen Lomborgs boodschap over, hij hielp ze ook financieren.
De prijs van vertraging
Nieuw onderzoek van de Universiteit van Exeter en het Britse Institute and Faculty of Actuaries toont aan dat uitstel van klimaatactie rampzalig is: huidige beleidslijnen kunnen kettingreacties veroorzaken zoals het instorten van ijskappen en het afsterven van het Amazonewoud, met economische verliezen tot 50 procent van het wereld-bbp tegen het einde van de eeuw.
In dat licht zien veel wetenschappers Gates’ oproep om minder te focussen op emissies als een gevaarlijke afleiding.
De symbolische dineravond
Op 4 september 2025 woonde Gates in New York een diner bij dat door Donald Trump werd georganiseerd voor topmensen uit de techwereld, onder wie Sam Altman, Mark Zuckerberg en Tim Cook. In de video van het evenement bespreken de aanwezigen “samenwerking rond innovatie en energie”, terwijl ze Trump prijzen. Voor critici was het een symbolisch moment: Silicon Valley dat zich nestelt aan de macht, en afstand neemt van de wetenschappelijke urgentie die ooit het klimaatdebat dreef.
De vraag die overblijft
Bill Gates zegt dat hij zich blijft baseren op wetenschap. Maar zijn boodschap werd omarmd door Lomborg, versterkt door Trump en toegejuicht door de tech-elite, de groep die zich het meest comfortabel voelt bij vertraging.
De vraag is dus:
Willen we dat een handvol techmiljardairs bepaalt wanneer en hoe de mensheid reageert op de klimaatcrisis?
Of laten we wetenschappers de koers bepalen, zolang er nog tijd is om te handelen?
Tijdens COP30 zal de wereld moeten kiezen. En We Don’t Have Time zegt de eigen mediakracht te gebruiken om ervoor te zorgen dat wetenschap centraal blijft staan in die keuze.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
