like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Hoe duurzaam is een warmtepomp op grijze stroom?

Van: op 5 januari 2016

warmtepompWarmtepompen zijn in de woningbouw een veel gekozen oplossing als duurzame installatie. Maar hoe behulpzaam zijn ze bij het bestrijden van klimaatverandering?

Het achterliggende idee van een warmtepomp is om gratis omgevingswarmte te verpompen naar 35 à 40 °C voor ruimteverwarming en 55°C voor warm tapwater. Dat zou moeten leiden tot een lage CO2-emissies en dat is belangrijk in het licht van het Parijse klimaatakkoord. Het meest toegepast in Nederland is de lucht-water warmtepomp die warmte uit de buitenlucht haalt. In hoeverre zo’n warmtepomp met duurzame elektriciteit wordt aangedreven wordt doorgaans niet bekeken.

Is een warmtepomp inherent duurzaam?

Op de vraag of een warmtepomp inherent duurzaam is staat ons een verrassing te wachten. Laat ik dat met een voorbeeld verhelderen. Ik neem een 118 m2 nieuwbouw hoekwoning, ontworpen volgens de minimum eisen van het huidige bouwbesluit 2015. De woning is voorzien van 3-voudig glas en mechanische ventilatie met CO2-besturing. Ik reken met een bezetting van 2,5 personen volgens de Nederlandse normering. Zou deze woning op aardgas worden verwarmd en koken de bewoners op aardgas dan vergt dat gemiddeld per jaar zo’n 860 m3 aardgas, waarvan 30% voor warm water productie.

Zou deze woning ‘all-electric’ worden uitgevoerd met een A-merk lucht/water warmtepomp en inductief kooktoestel dan is er gemiddeld 3.700 kWh elektriciteit per jaar nodig. De helft daarvan wordt gebruikt voor warm tapwater. So-far-so-good.

En hoe zit ’t met de CO2-emissie?

Het stroometiket volgens Wise Nederland van grijze NUON-stroom geeft aan dat 1 kWh zo’n 404 gr CO2-emissie vergde in 2014. Dat is een gangbare waarde voor de totale Nederlandse stroommix.

Met aardgas-warmtevoorziening is de CO2-emissie 1,78 kg CO2/m3 aardgas en komt uit op ongeveer 1.530 kg/jaar. De warmtepomp met grijze stroom geeft een CO2-emissie van ongeveer 1.495 kg/jaar. De ‘duurzame’ warmtepomp heeft in dit voorbeeld een CO2-emissie die slechts 2,3% lager ligt dan de aardgas gestookte HR-ketel. Dat is even schrikken lijkt me, want op grijze stroom is er zo nauwelijks milieuvoordeel met de warmtepomp, hoe duurzaam zijn imago ook mag zijn. En dan laten we de NOx-uitstoot van de kolencentrales nog maar even buiten beschouwing.

En eigen zonnepanelen dan?

De woningeigenaar denkt misschien ‘dan neem ik toch gewoon zonnepanelen voor duurzame stroom’. Dat lijkt me een prima suggestie als bijdrage aan een CO2-armere stroommix in NL.  Duits onderzoek van HTW Berlin laat zien dat men in dit geval met een warmtepomp zo’n 40% - 50% van de stroom direct zelf verbruikt. Dat vergt overigens ook een warmtepompbesturing die reageert wanneer er een zonnestroom overschot is.

Conclusie en aanbeveling

Een warmtepomp die draait op grijze stroom levert geen wezenlijke bijdrage aan de gewenste CO2-emissiereductie in vergelijking met aardgas, behalve als de woning met zonnepanelen is uitgerust. Daarom het advies: Als u een warmtepomp in huis zou hebben voor woningverwarming en warm tapwater, zorg dan dat u échte groene stroom inkoopt zonder CO2-emissies, en geen sjoemelstroom. Anders verwarmt u uw woning onbedoeld met een duurzame illusie.

Belangrijk is ook om de energiebehoefte voor ruimteverwarming en warmtapwater per gebouw verder terug te brengen door verbeterde isolatie en warmteterugwinning. Een daling bij een nieuwbouwwoning met een factor drie ten opzichte van bouwbesluit 2015 is nog mogelijk. U leest het goed, een factor 3.

Bovenstaande berekeningen zijn uitgevoerd met BENG2020. Dat is een rekenmodel dat meer in huis heeft dan de gangbare EPG-berekeningen in dit soort situaties. Het is geschikt om vanaf de eerste gebouwschetsen de gehele energiehuishouding door te rekenen en te optimaliseren.

Ir. René de Brouwer is eigenaar van Evanston Consulting, is zelfstandig adviseur in het ontwerp van betaalbare energieneutrale gebouwen en is lid van het duurzame netwerk ‘De Nieuwe Aanpak (DNA) in de bouw’.

Is een warmtepomp voor u rendabel? Kijk hier voor meer informatie.

 

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 

Reacties: (26)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. henkz schreef:

    Een warmtepomp plaatsen is ook een prima manier om zo min mogelijk van stadsverwarming gebruik te maken, zie stadsverarming.nl

  2. AVE schreef:

    @ Martin – Inderdaad, de vraag is: is een warmtepomp een duurzaam instrument. Onder duurzaam te verstaan niet-milieu belastend. Wat ik begreep is, dat het antwoord moet luiden (a) Indien mijn bodemwarmtepomp slechts 20 jaar meegaat, is dat niet duurzaam, want daarna val ik terug op andere warmtebronnen. (b) als ik dieper ga lijkt het onder de huidige omstandigheden niet milieu belastend.

    Je stelt, dat je door de beleidswijziging van GC de 1.000 kW “overschot” mogelijk beter kunt gebruiken door te investeren in een warmtepomp. Zelf heb ik door niet voorziene omstandigheden nu een overschot van 2-2.500 kW. De beleidswijziging van GC heeft voor mij dus nauwelijks financiele consequenties. Je zou dus kunnen overwegen om er 1.600 Wp bij te zetten. Het gemiddeld rendement van Wp naar kW is bij mij gedurende laatste 4 jaar 98%. Afgelopen jaar 100,7%. Ligging WZW, hellinghoek 20 graden.

  3. Martin schreef:

    Het lijkt me dat de discussie een beetje afdwaalt van het artikel.
    Hoe interessant dit ook zij.
    De stelling/vraag was immers: “is een warmtepomp een duurzaam instrument”
    Jan zei op 7/1: ik drijf m’n warmtepomp aan door de zonnepanelen; erg groen dus.
    Zoals ik al eerder stelde: wat doe ik met m’n 1000kWh/jaar welke ik “over” heb?
    Nu nog redelijk gesaldeerd door GC doch op termijn wordt dit afgebouwd; GC noemt het aanpassen!
    Ik zou een dief van m’n eigen portemonnee zijn als ik m’n overschot aan GC of een andere leverancier schenk.
    Dan liever opwaarderen met een warmtepomp.
    Om de kreet: “mijn eigen kropje sla opeten” maar eens weer te hanteren. Hoewel, als ik sla over heb, deze wel naar de buurvrouw of een van de kinderen gaat.
    Helaas kan ik geen kabeltje naar m’n buurman leggen!
    Wie heeft hierover een andere visie?

  4. henkz schreef:

    Dit artikel wekt de suggestie dat als je overstapt naar groene stroom dat dit invloed heeft op de opwek van duurzame energie. Afname van groene stroom zorgt er niet voor dat windmolens langer of harder gaan draaien. Ook worden er geen extra windmolens neergezet. Dat komt omdat duurzame energie in NL subsidie nodig heeft. De overheid stelt elk jaar een maximaal bedrag aan subsidie (SDE+) beschikbaar, de subsidie per kWh is dusdanig hoog dat de er elk jaar meer aanvragen zijn dan het budget waardoor er moet worden geloot. Kortom, de overheid bepaalt hoeveel (grootschalige) duurzame energie wordt opgewekt en niet de consument of de elektriciteitsproducenten.

    Volgens mij betaal je meer maar neemt de hoeveeleid opgewekte energie niet toe. In dat geval steun je alleen de elektriciteitsleveranciers. Die betalen daarmee dure bestuurders zoals bij Eneco:

    •Beloning Jeroen de Haas: €479.801 Bonus €118.371

    •Beloning Kees Jan Rameau: €357.344 Bonus €89.091

    •Beloning Guido Dubbeld: €352.839 Bonus €82.489

    •Beloning Marc van der Linden: €287.550 Bonus €66.096

    Aangezien dat geen goede doelen zijn maar commerciële bedrijven, schiet je hier niets mee op.

    Bij energie wordt echter alles via een netwerk geleverd. Als maatschappij A meer vraag krijgt, kunnen ze niet zomaar de productie verhogen. Duurzame energie is dusdanig veel duurder dat er subsidie nodig is. Die subsidie is beperkt. En als maatschappij A geen subsidie loot, dan moeten ze bij een andere maatschappij inkopen. Of, en dat is helemaal misleidend certificaten uit Scandinavie.

    Afgelopen maanden werd helaas pijnlijk duidelijk dat de huidige regering zelfs in beroep gaat tegen de Klimaatzaak. Ik denk daarom dat afnemen van groene energie de overheid niet zal overhalen het tempo te versnellen.

    Grootverbruikers zoals NS en Google die groene stroom afnemen, deugen eigenlijk ook niet. Met name NS en Google: zij zijn gevestigd in het buitenland en betalen daarom geen vennootschapsbelasting. Omdat ze grootverbruiker zijn, betalen ze nauwelijks energiebelasting. De groene stroom die zij afnemen is gesubsidieerd met de energiebelasting van kleinverbruikers. Ze hebben dus zeer goedkoop een groen imago ingekocht.

    Ik denk dat het eerlijker is als de auteur vermeld dat de relatie tussen consumptie van groene energie en uitstoot niet zo lineair is als bij andere consumentenproducten. Het gros van de Nederlanders is niet op de hoogte van hoe productie en handel in energie in elkaar steekt en zo laten ze zichzelf misleiden.

    Mijn advies is : neem het goedkoopste energiecontract dat je kunt krijgen (let vooral ook op gas, want daar ben je veel meer aan kwijt dan aan stroom) en gebruik zo min mogelijk. Het geld dat je hiermee bespaart kun je dan weer gebruiken in besparingsmaatregelen (bv isolatie, bespaardouchekop, radiatorfolie) of eigen opwek (zonnepanelen, zonneboiler). Je bent dan goedkoper en duurzamer wanneer je groene stroom afneemt.

  5. Martin schreef:

    Jan zegt:
    7 januari 2016 om 20:53

    Hallo Jan,
    Je hebt al 4 jr. een bivalent systeem en dat is nu precies wat ik ook wil. Heb n.l. 1000kWh/jaar “over” van pv welke steeds minder gesaldeerd gaan worden.
    Zoek hiervoor een geschikte pomp om hiervoor deze 1000 te gebruiken.
    Zoek tevens een geschikt schema en een opslagvat.
    Wat kun je me aanraden?
    Hoe komen we in contact?

  6. Jan schreef:

    Verwarrend artikel: titel en inhoud gaan over 2 heel verschillende dingen. De vraag in de titel gaat over de duurzaamheid van warmtepompen en de inhoud gaat grotendeels over all-electric houses waarbij er blijkbaar voor gekozen is de warmtevraag volledig met een warmtepomp in te vullen. Bovendien ontbreekt het aan basisgegevens om de uitkomsten te kunnen verifiëren. De warmtepomp wordt ermee ten onrechte in een verkeerd daglicht gesteld.

    Ik ga verder niet op het tweede in (all electric), maar wel op de vraag in de titel om daarmee de warmtepomp te rehabiliteren. En ik doe dat aan de hand van een praktijk voorbeeld, waarbij uitgebreid gemeten wordt. Dat is in mijn eigen huis waar ik al 5 jaar een L/W- warmtepomp operationeel heb van 4 kW-thermisch (in bivalent bedrijf met de al bestaande HR-ketel). Daarnaast heb ik sinds bijna 4 jaar 2,34 kW-p zonnepanelen op mijn dak (west oriëntatie) liggen die gemiddeld 1830 kWh/j hebben geproduceerd. De warmtepomp heeft gemiddeld 14500 kWh warmte geproduceerd (ca. 1650 m3 gas bespaard) bij een gemiddelde COP van 4,15 (alle elektriciteit meegerekend dus compressor+ fan bij de verdamper + extra circulatiepompje voor de CV + alle overige (sluip-)verbruik bv electronica). Daarmee is 62% van de warmtevraag voor verwarming van mijn huis gedekt.

    Bij een referentie CO2-emissie van 450 gr/kWh (electr.) is hiermee gemiddeld ca. 2,1 ton CO2-emissie-reductie per jaar bereikt waarvan 1,4 ton met de warmtepomp en 0,7 ton dankzij de panelen.

    Nog een belangrijke opmerking: voor de BV Nederland is de warmtepomp véél aantrekkelijker dan zon-PV. Bij genoemde 450 g/kWh ontvangt een particuliere kleinverbruiker met de EB en ODE tarieven van 2016 ruim € 240 per gereduceerde ton CO2 van diezelfde BV Nederland (minder EB en ODE hebben exact hetzelfde effect voor de staatskas als subsidies verstrekken). Voor genoemde warmtepomp is dat € 65 /ton. Met de tarieven van 2015 zou je nog moeten bijbetalen voor de maatschappelijke bijdrage aan de CO2-emissiereductie. Eigenlijk kun je nog steeds spreken van discriminatie van de warmtepomp en van suboptimale inzet van publieke middelen, terwijl we die middelen zo hard nodig hebben (bv voor goede (gezondheids-)zorg, onderwijs, sociale voorzieningen, defensie, … . Eigenlijk een weinig “duurzaam” gedrag van de overheid.

    Kortom: dit artikel doet geen recht aan de ware aard en waarde van de warmtepomp

  7. Martin schreef:

    Reactie op:
    Jan Derksen zegt:
    6 januari 2016 om 22:55

    Heb ik ook overwogen doch vermoed dat ik “problemen” krijg met m’n lief.
    Doch alles heeft gewenning nodig.
    Alhoewel: een paar familieleden en vrienden hebben ook IR-panelen tot volle tevredenheid.
    Tegen windmolens en hoogspanningsmasten loopt men soms ook te hoop.
    Niets nieuws onder de zon.
    Toen de eerste trein in 1839 tussen Amsterdam en Haarlem reed moest iemand met een rode vlag vooruit lopen. Werd ook tegen geageerd onder het motto: de paarden slaan op hol, e.d.
    W.b. groene stroom: ik denk dus groene stroom in m’n warmtepomp te stoppen!
    De pomp wordt dus duidelijk niet misbruikt.

    Reactie op:
    Rick Muijen zegt:
    7 januari 2016 om 15:41

    Ik mag toch veronderstellen dat de 1000kWh welke ik “over” heb groene stroom is.
    Komt per slot van rekening van m’n eigen dak!
    Dit is dus buiten kijf.

  8. Rick Muijen schreef:

    De conclusie van dit artikel is dat grijze elektriciteit niet duurzaam is. Waarom moet de warmtepomp “misbruikt” worden om dit punt te maken? Het is niet zo dat de warmtepomp niet duurzaam is, maar de energie die je er in stopt.

    Ik mag toch hopen dat de trias energetica bij iedereen bekend is? Die bestaat namelijk al sinds 1979! En de trias energetica zegt dat je alleen fossiele brandstoffen moet gebruiken als het niet niet mogelijk is om duurzame energie te gebruiken. Ik had de hoop dat die boodschap anno 2016 ondertussen wel aangekomen zou zijn…

  9. Jan Derksen schreef:

    ik heb de verschillende reacties gelezen. Wat mij verwondert:
    nergens de mogelijkheid tegen gekomen om d.m.v. infrarood panelen het huis te verwarmen, de warmwatervoorziening te regelen met zonneboiler en elektrische boiler en de daarvoor benodigde elektriciteit op te wekken via zonnepanelen en groene stroom van bijv. Greenchoice. In ieder geval hierbij geen CO2 uitstoot. Wat denken jullie hiervan?

  10. Martin schreef:

    Het leuke van e.e.a. is dat dit onderwerp zoveel losmaakt en meningen resp. feiten worden geponeerd.
    Mijn insteek was (en is nog steeds) hoe gebruik ik m’n “overtollige” 1000 kWh?
    Mijns inziens, in ieder geval in mijn situatie, blijft: stop het in een lucht/water warmtepomp. In veel andere omstandigheden zal dit niet het geval zijn.
    M.a.w.: ik ben er nog niet uit.

  11. AVE schreef:

    Heb wel eens geinformeerd naar een bodemwarmtepomp. Mij werd toen gezegd, dat aanleg op ca. 1,5 meter diepte slechts een levensduur van max. 20 jaar zou hebben. Een 75 m diepe “put” zou onbeperkte levensduur hebben. Maar wat gebeurt er als iedereen 75 m diep gaat?

  12. Onno Kleefkens schreef:

    Wat een gegoochel met cijfers en wat een meningen zonder feiten!
    Het uitgangspunt was helder een woning met een gasgebruik van 860 m3/jaar, waarvan 30% tapwater (=258 m3). En hier komt dan het eerste probleem, namelijk hoe dit terug te vertalen naar de werkelijke warmtebehoefte. Gas op bovenwaarde = 35,17 MJ/m3. De rendementen van een gasketel bedragen dan 95% voor ruimteverwarming en nog geen 50% voor tapwater (correct me if I am wrong, maar dat meet ik thuis). De werkelijke warmtebehoefte is daarmee 20 GJ voor ruimteverwarming en 4,5GJ voor tapwater.
    Een warmtepomp met een COP van 4,0 voor ruimteverwarming en 2,8 voor tapwater (dat is inclusief alle hulpenergie, die bij de HR-ketel even ‘vergeten’ wordt) heeft dan in het totaal 1847 kWH nodig.
    Ja, is dan het veelgehoorde argument een warmtepomp haalt geen 4,0, je moet uitgaan van de SPF. OK dan breng ik een COP in van 3,2 voor ruimteverwarming en kom ik op een totaalgebruik van 2312 kWh.

    Nu komt er een heikele discussie.
    Ten eerste voor de emissiefactoren van gas moet je uitgaan van ‘well-to-wheel’, dus van 2,2kg/m3 (in het rekenmodel kun je ook 1,88 invoeren, even goede vrienden hoor!). Er is dus voor de gasketel een minimum en maximum variant van 1892 kg CO2 of 1617 kg CO2.

    En dan het opwekkingsrendement van centrales. Daar is een interessant CBS rapport over verschenen dat onderscheid maakt tussen de ‘integrale methode’ en ‘de ‘referentiepark methode'(Berekening van de CO2-emissies, het primair fossielenergiegebruik en het rendement van elektriciteit in Nederland). De integrale methode gaat uit van de totale (hernieuwbare plus niet hernieuwbare) elektriciteitsproductie, ofwel 0,48kg/kWh. De referentieparkmethode gaat uit van de centrale elektriciteitsproductie uit aardgas, kolen en kernenergie, ofwel 0,62kg/kWh.
    Voor de warmtepomp hier berekend komen de emissies uit op minimaal 887 kg en maximaal 1145 kg.

    En criticasters zullen wel zeggen, Onno dat is veel te optimistisch berekend! Daar hebben we Excel dus voor:
    tapwater rendement van een HR-ketel is 80% en de COP voor ruimteverwarming is 3,2. Dan worden de emissies van de warmtepomp 1184 en 1529 kg. Nog altijd beduidend beter dan de 1892 kg van een HR-ketel.

    Beter nog wanneer je nu investeert (met de subsidie)staat het ding er de komende 15 jaar. De kolencentrales zijn dan allang dicht en het aandeel duurzame elektriciteit aanzienlijk groter. Die kan dan ook nog opgeslagen worden op individueel huisniveau.

  13. Martin schreef:

    Geachte reageerders.
    Toen ik als eerste op het onderwerp reageerde vermoedde ik niet dat er zoveel respons zou komen! Schijnen dus wel enige beren te zijn!
    Doet me deugd dat dit item bij zoveel mensen leeft.
    Terug te komen op al dan niet inzetten van een warmtepomp.
    Zoals ik schreef: ik heb rond 1000kWh “over”.
    Dus duidelijk groene stroom. Bij GC tot nu toe volledig gesaldeerd doch per 1 jan. gaat men “aanpassen”. M.a.w. minder salderen. Nu nog gering doch zal zeerzeker ongunstiger worden.
    Mijn insteek is: plaats een lucht/water warmtepomp (bivalent). Hierdoor krik je de overtollige stroom op tot een equivalent van ca. 450 m3 aardgas. (bij 1000 kWh en een COP van 4)
    M.b.v. een zonnesensor en wat besturing laat je de pomp werken als de zon schijnt, dus als overtollig stroom wordt geproduceerd. Saldeerprobleem wordt dan omzeild.
    Warmte wordt dan tijdelijk in een z.g. “schichtenspeicher” (zeg maar: een warmteaccu) opgeslagen en later gebruikt.
    Ook te overwegen een tijdschakelaar te plaatsen om, als het donker is, de pomp uit te schakelen.
    Dus buiten de sensor om. Mogelijk kun je nog meer opties bedenken.
    Ben benieuwd wat men heirvan vindt.
    Groet,
    Martin.

  14. Bernard Gerard schreef:

    Ik zie in dit artikel geen onderscheid tussen atmosferische- en bodemwarmtepompen.
    Als ik de brochure kijk “Hernieuwbare energie in Nederland 2014” van het CBS, dan zie ik op blz 57 dat bij bodemenergie, benut met warmtepompen, positieve CO2-besparingen staan (over 2013 65kton), maar op blz 63 dat bij buitenluchtenergie, dus bij atmosferische warmtepompen, de CO2-besparingen negatief zijn (het doen functioneren kost de laatste jaren meer CO2 dan het oplevert).
    Waarom wordt in dit artikel dit onderscheid niet gemaakt?

  15. Marc Herberigs schreef:

    De conclusie: neem echte groene stroom of wek deze zelf op staat voor mij als een paal boven water.
    De berekening moet je baseren op alleen de warmtebehoefte en kan wat mij betreft nauwkeuriger door uit te gaan van echte rendementen en de juiste CO2 emissiefactoren.

    Voor het vervangen van de warmte opgewekt met een HR ketel die (860×0,7) 602m3 gas verbruikt heeft, via een warmtepomp met een COP van 4, heb je nodig:
    602m3 * 1,09 (rendement op onderwaarde van 109%) * 31,6 MJ/m3 (Energie-inhoud Nederlands aardgas)/ 3,6 MJ(energieinhoud 1 kWh) / 4 (COP van 4) = 1.440 kWh aan elektriciteit.

    Als je dat wilt uitdrukken in CO2 cijfers (zie http://www.co2emissiefactoren.nl) is dat:
    602 m3 x 1,884 (kg CO2/m3, well to wheel) = 1.134 kg CO2
    1.440 kWh grijze stroom x 0,526 (kg CO2/kWh, well to wheel)= 757 Kg CO2
    De CO2-besparing is daarmee 377 kg CO2, oftewel ongeveer 33%.

    Financieel is het ongeveer break even:
    602 m3 gas kost ongeveer 360 euro (60 ct/m3 er is 5ct per m3 aan energiebelasting bijgekomen dit jaar)
    1440 kWh kost ongeveer 345 euro (24 ct/kWh er is 2 ct per kWh aan energiebelasting afgegaan sinds 1 jan)
    Maar ik raad aan dat zelf even na te rekenen aangezien de prijzen per regio en leverancier sterk verschillen.

  16. Victor schreef:

    Wat klopt er dan niet aan mijn redenatie?

    Neem een niet zo´n efficiente warmtepomp met COP4.
    1 deel elektriciteit levert 4 delen warmte.

    En neem een niet zo heel efficiente HR ketel van 100%.
    1 deel gas tegen 1 deel warmte.

    Verlies gascentrale + transport = 40% + 10% = 50%
    4 delen : 2 = 2
    Dubbele winst tov HR ketel.

    Alleen tapwater is ¨duur´, wat opgelost kan worden met zonnecollector.

  17. Coen Zuidema schreef:

    Hetzelfde stroometiket van Wise geeft aan dat 1kWh stroom van Greenchoice 0 (ja, nul) CO2 uitstoot geeft, omdat Greenchoice immers volledig groene stroom levert. De oplossing is bij warmtepompen is dus direct over te gaan op een groene leverancier. Dat kan trouwens ook zonder gebruik van warmtepompen!

  18. Sjaak Uitterdijk schreef:

    Het mensdom heeft primair geen CO2/klimaatprobleem, maar een overbevolkingsprobleem, waarvan het klimaatprobleem één van de uitvloeisels is. Zolang dat overbevolkingsprobleem niet wordt aangepakt, wordt het klimaatprobleem ook niet opgelost. Dweilen omdat de waterleiding is gebarsten, maar niet de loodgieter bellen.
    De basis van bovenstaande conclusie is een wiskundige analyse van de variabelen: CO2 concentratie in de atmosfeer, globale temperatuur en wereldbevolking, alle drie als functie van de tijd. Dat rapport kan ik hier helaas niet plaatsen.

  19. Klaas de Jong schreef:

    De gehanteerde emissie van 404 gram CO2 per kWh is nog veel te laag. Door de sterke toename van de productie van de kolencentrales is het in werkelijkheid nu in de buurt van 600 gram. Het CBS publiceerde voor 2010 al 460 gram per kWh op basis van verdringing en gaf in latere verslagen aan dat de trend sterk stijgend is. In werkelijkheid zorgen elektrische warmtepompen juist voor meer CO2 dan de hr-ketel!

  20. Marco schreef:

    Waar komt het getal van 1,78kg/CO2/m3 gas vandaan?

    Voor zover mij bekend is de CO2 uitstoot van ons hoge kwaliteit Slochteren gas van Well-to-Gasketel 2,2kg/m3;
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Aardgas#CO2-uitstoot

    Om nog maar te zwijgen of LNG dat per mammoettanker 10.000km af heeft gelegd op zware stookolie.

    3700 * 0.404 = 1494
    860 * 2.2 = 1892
    =========================
    27% besparing

  21. Chris schreef:

    Het artikel legt een verbinding tussen een WP die dan vervolgens draait op grijze stroom.
    En komt dan tot de conclusie dat dit niet of nauwelijks help om co2 te verminderen.
    Op zich klopt het verhaal.
    Maar als je zonnepanelen hebt en voor de (vele) momenten dat er geen zon is ook gebruik maakt van grijze stroom zal een zelfde conclusie kunnen worden getrokken.
    Mijn conclusie: Eenzijdige/slechte informatie.

  22. J.j.grootendorst schreef:

    Goed verhaal
    De crux blijft isolatie,we stoken omdat we warmte verliezen hebben

  23. Carl-peter schreef:

    Blijft dat de zonnepanelen stroom maakt op de dag en niet in de ochtenduren en avond uren waar je de warmte en stroom nodig hebt. Samen met rené een hele discussie over gehad hoeveel zonnepanelen stroom er daadwerkelijk direct gebruik wordt door jezelf. Uit onderzoeken blijkt d=at het maar 15% is!

  24. niek zijp schreef:

    Tja, de warmtepomp en hout-/pelletkachel. Verwarming/koeling in onze woningen.

    De Toyota Prius haalt 1:33.

    In de folder.
    Vreugdevol geloof, hoera voor het milieu en een pot subsidie.
    De ANWB ging er mee rijden: 1:20.
    Dat reed ik ook, 5 volle tanks leeg, 30 jaar geleden in mijn Audi 80 GT Turbo Diesel.
    De bewering van Toyota vind ik volksverlakkerij en de club die besloot daar subsidie voor te geven ongeloofwaardig.
    Niet bla-bla, maar meten on-the-spot is weten.
    Dat geldt kennelijk nog niet voor de warmtepomp (WP) en hout-/pelletkachel (HK).

    Het terugdringen van de CO2-uitstoot (verwarming en koeling van onze woningen).

    De beste methode om de CO2-uitstoot te beperken is: geen energie nodig hebben.
    Om wat te noemen: voldoende ruime, kleine(!) woning, zonligging van de woning, oppervlak beglazing, zonwering in de zomer, meer isolatie van de schil dan het Bouwbesluit (denk aan de deuren), optimale kierafdichting, hoge eis aan beheersbare natuurlijke ventilatie.
    Daarmee is een groot deel van het doel al bereikt.
    Zonder deze voorbereidingen/maatregelen doen we aan ecologische witwasserij en zijn we met de eigen portemonnee bezig.

    Verwarming/koeling.

    WP, LT-vloerverwarming/ plafondkoeling.
    Het rendement van een WP wordt aangegeven met een verhoudingsgetal: COP.
    Dat getal, vaak 4 – 5, heeft geen waarde omdat de COP berekening geen rekening houdt met de invloed van het seizoen.
    De SPF-waarde doet dat wel, en die ligt (veel) lager.
    Het kost nou eenmaal meer energie om benodigde warmte te winnen bij een grotere temperatuursprong.
    En juist in de koude winterlucht draait uw WP op toeren om de LT-vloerverwarming op 36 graden te krijgen.

    Dat de WP met de stroom van de zonnepanelen op het dak draait is onzin.
    Zonnepanelen leveren ’s nachts geen en in de winter nauwelijks stroom, juist dan nodig voor verlichting en verwarming.
    Ze leveren in de zomer veel stroom. Niet nodig want, op een uitzondering na hoeft u, bij goede voorbereidingen, niet te koelen en u gaat vóór donker toch al naar bed.
    Helaas kunnen we stroom nauwelijks bewaren. Zie de beperkte actieradius van elektrische auto’s ondanks hun omvangrijke accupakket.

    Een WP haalt de warmte voor de woning van buiten de woning.

    1. Dat kan uit de omgevingslucht zijn; de luchtwarmtepomp (LWP).
    De SW (soortelijke warmte) van lucht is laag. Er is veel lucht nodig om stenen, water, radiatoren/vloerverwarming, meubilair (hoge SW) te verwarmen.
    Een LWP haalt in de winter warmte uit de al koude winterlucht en gooit de dan verder afgekoelde lucht naar de buren. Als buren ook een LWP hebben, herhaalt zich dat proces (daar heeft de COP van de WP geen last van, maar uw meter in de meterkast wel).Of hun HR ketel slaat wat vaker aan omdat het buiten zo koud is.
    In de zomer gebeurt het omgekeerde. We gebruiken geforceerd gekoelde warme lucht om te koelen.
    De verder opgewarmde lucht is voor de buren. Die ook weer …. enz. Ook in toekomstige zomers die warmer gaan worden. Dus: ’s nachts allemaal het raam dicht en de LWP’s die in de wijk tegen elkaar op staan te brommen. Daar gaat je energie- en CO2-besparing.
    De LWP is niet meer dan een wat goedkoper draaiende ouderwetse omkeerbare airco die de nadelen bij de buren legt.

    2. Dat kan, in plaats van de buitenlucht, ook een mengsel van ondergrond en grondwater zijn. Dat mengsel heeft een hoge soortelijke warmte. De GWP.
    Nodig: een gesloten systeem, diep de grond in, bij ons drie lussen van elk 75 meter.
    De LT-vloerverwarming is aangesloten op de warmtepomp. Extra dikke betonnen vloer en plafond, heien(!), voorzien in de noodzakelijke warmtebuffer.

    – Een hybridesysteem, WP+ HR-ketel + bijkomende aanpassingen, kost minimaal 10 mille meer dan het in een eerder artikel genoemde bedrag. Want met de aanschaf van de kastjes bent u er niet.
    – Als u naast de WP op gas kookt, is uw gasrekening per m3 de hoogste van Nederland.
    – Uw energierekening gaat niet omlaag, zoals de heer Kamp beweert. Want uw energienota is geen energienota maar een vastrecht- en belastingbiljet. Het laatste jaar is de olieprijs gezakt van $.110,- naar $.35,- , de kolenprijs nog harder. Daar merkte u in uw energienota bijna niets van.

    De pelletkachel.

    De pelletkachel is een houtkachel.
    Pellets zijn flinke pinda’s van samengeperst houtzaagsel. Bijna alle pellets in Nederland importeren wij uit Canada, USA, Rusland, zelfs uit Australië. Pellets worden niet alleen geperst van afvalhout. Hele bossen worden omgezaagd en vermalen om aan de vraag te voldoen. Over de heraanplant/controle zijn geen/vrijblijvende afspraken gemaakt. U begrijpt.

    Bij de verbranding van biomassa, hout, komen stoffen/fijnstof vrij. Niet alleen CO2. Bovendien, houtstoken CO2-neutraal? Ja, het verhaaltje ken ik, hoe verzin je het. Ooit een houtstoker ontmoet die voorgaf de heraanplant een belangrijk item te vinden? En dat controleerde? Houtstokers zijn bijna allemaal portemonneestokers. Eigen portemonnee. Breeduit worden de nadelen van houtstoken ontkent of gebagatelliseerd.

    De beste houtkachel? De ouderwetse speksteenkachel. Groot, loeizwaar en hartstikke duur. Traag reagerend, net als de WP, maar relatief schoon indien op de juiste manier gestookt met het juiste hout.

    Onze biomassa (mee)stokende energiecentrales verbranden in een continue, brandstof/zuurstof-computergestuurd proces, op 1050 -1100 graden. Een situatie die in een opstartende/modulerende/dovende hout-/pelletkachel nimmer wordt bereikt.
    Centrales filteren de uitstoot voor die verdwijnt door hoge schoorstenen (hoog = veel wind = veel verspreiding). Nimmer bij pelletkachels.
    En toch moet u die optimaal geschoonde stooklucht van onze biomassacentrales niet inademen, want dat is slecht voor uw gezondheid.

    Eind 2014 werd de internationale kachelindustrie gemaand om eindelijk eens te komen tot een afspraak over de methode om de uitstoot van houtkachels te meten. Methode, verder zijn we nog niet.

    Het meten van de uitstoot en rendement.

    Er zit veel creativiteit in die verschillende stook- en meetmethodes om de uitstoot omlaag en het rendement omhoog te krijgen. Het was een klus om daar deels(!) de vinger achter te krijgen. En er komt in het laboratorium geen stoker aan te pas. Want dat weten ze wel bij de kachelbranche, die moet je niet in de buurt hebben.
    Hout-/pelletkachels zijn alleen schoon in de folder. Hoe naïef wil je zijn om te geloven dat VW het alleenrecht heeft op sjoemelsoftware?

    De buitenlucht is van ons allemaal. Het is niet het rioolrecht van enkelen.
    Een wijk met luchtwarmtepompen en hout-/pelletkachels is in lengte van jaren een ecologische ramp voor de bewoners.
    De schrikbarende gevolgen zijn voor ons en onze kinderen. Dat gedogen is wanbeleid. Daar, met de kennis van nu, subsidie voor geven is onthutsend.

  25. texel schreef:

    Je kunt ook nog PVT panelen gebruiken en de warmte daarvan in de vloerverwarming stoppen, evt met een warmtepomp als de buiten temperatuur te laag is

  26. Martin schreef:

    Kan heel goed met zonnepanelen mits je meer opwekt dan eigen verbruik.
    Heb zelf rond 1000 kWh “over”.
    Met een lucht/water warmtepomp met bv. COP=4 wordt dit, na enig rekenwerk, een equivalent van rond 450m3 aardgas! Voor de 1000 kWh krijg je maar een schijntje. 450m3 aardgas genereert ca. 800 kg Co2! Invoeden van de wamte via een opslagvat met 2 spiralen in de Hr-combiketel is geen probleem.
    Alles wat je niet met gas hoeft te verwarmen is meegenomen. In combinatie met onze vloerverwarming (LTV) zelfs een optimale oplossing. Ben er druk over aan het studeren en in Duitsland krijg je hierover erg veel info. Men is hiermee al veel verder dan in Nederland.
    Wie ziet een grote beer achter een boom?