Regenwoud in je accu: de verborgen prijs van de elektrische auto

16 oktober 2026|doorDN Nieuwsredactie|induurzaam ondernemen, elektrische auto

Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google

Accu's voor elektrische auto's van Volkswagen, Ford, Tesla en andere merken bevatten mogelijk nikkel uit gekapt regenwoud op het Indonesische eiland Sulawesi. Dat blijkt uit een internationaal onderzoek van The Guardian, Voxeurop en Europese mediapartners. Het bos is het leefgebied van het inheemse Tolaki volk.

Dit blijft er over van het regenwoud als het nikkel is gewonnen. Foto: iStock – Adhitya Nur

Het spoor loopt van mijn tot fabriek

Sulawesi is een eiland vol bijzondere dieren en planten. En onder de grond ligt de grootste nikkelvoorraad ter wereld. Nikkel wordt gebruikt in de kathode van veel auto-accu’s. Het metaal zorgt ervoor dat een accu meer energie opslaat. Daardoor kan een auto verder rijden.

Journalisten volgden het erts van twee mijnen, Cahaya en Hengjaya. Het erts gaat van daaruit eerst naar een smelterij in het industriegebied Morowali, aan de oostkust van Sulawesi. Die fabriek is van een dochterbedrijf van het Chinese Zhejiang Huayou Cobalt. Daar wordt het erts omgezet in een tussenproduct dat de basis vormt voor batterijkathodes.

In 2024 ging voor 606 miljoen dollar van dit tussenproduct per schip naar China. In 2025 volgde nog eens 470 miljoen dollar. In Chinese fabrieken maakt Huayou er kathodes van. Die gaan onder meer naar CATL, de grootste accumaker ter wereld. Een andere route loopt via Polen naar het Zuid-Koreaanse LG, dat ook grote automerken bevoorraadt.

Huayou noemt zelf Amerikaanse en Europese automerken als eindgebruikers. Volgens handelsgegevens kreeg de Volkswagenfabriek in Braunschweig in oktober 2024 bijvoorbeeld 24 ton batterijmodules binnen, ter waarde van ongeveer 390.000 dollar.

Er is wel een kanttekening. Openbare stukken tonen niet precies hoeveel en wanneer Huayou aan CATL levert. Een rechtstreeks verband tussen één scheepslading erts en één auto-accu is dus niet te bewijzen. Wel bevestigde Huayou dat het CATL bevoorraadt.

Bos weg, leefwereld weg

Satellietbeelden laten zien dat de mijnen veel oerwoud hebben vernietigd. Volgens het geodatabedrijf The TreeMap komt sinds 2001 ongeveer twee derde van het bosverlies binnen het Cahaya-gebied door nikkelmijnbouw. Bij Hengjaya is dat ruim de helft.

Mijnbedrijf Sulawesi Cahaya Mineral (SCM) kapte in 2024 nog eens 330 hectare bos, zegt de Indonesische organisatie Auriga. Datzelfde jaar leverde SCM 11 miljoen ton erts aan Huayou. In 2025 was dat bijna 12,5 miljoen ton. SCM kreeg vorig jaar twee boetes. Het bedrijf had illegaal meer dan 450 hectare bos gekapt, buiten het gebied waar dat mocht. SCM valt onder Merdeka Battery Materials. Huayou en CATL zijn aandeelhouder in die groep.

Officieel liggen de mijnen in productiebos. Dat is bedoeld voor bosbouw, niet voor mijnen. Maar Indonesische regeringen hebben de regels steeds verder versoepeld nu de vraag naar nikkel stijgt.

Voor de Tolaki is dat een ramp. Wadimula is een oudere vrouw van het volk. Haar huis staat aan de rand van de mijnconcessie van 21.000 hectare. “Vroeger vroegen we het bos om bescherming in ruil voor onze offergaven,” zegt ze. “Het vernietigen betekent ons eigen leven vernietigen.”

Wat zeggen de merken?

De merken die als afnemers van de grondstoffen opduiken zijn Volkswagen, Volvo, Ford, General Motors, Tesla, BMW, Stellantis en Hyundai. Ook Mercedes-Benz is aan Huayou gekoppeld. Veel merken zeggen dat ze geen nikkel rechtstreeks inkopen. Ze eisen wel dat leveranciers zich aan regels voor verantwoorde inkoop houden. Maar de resultaten van de controles ter plaatse delen ze niet.

Volkswagen gebruikte in 2024 voor een kwart van zijn auto’s accu’s van CATL. Het merk sluit niet uit dat de mijnen in zijn keten zitten. “We nemen mogelijke risico’s in onze toeleveringsketen zeer serieus,” zegt Volkswagen. “Vanwege contractuele verplichtingen met onze zakenpartners kunnen we echter geen specifieke details bekendmaken over onze leveranciersrelaties of hun toeleveringsketen.”

Ford laat weten de beschuldigingen te onderzoeken. Renault bevestigt dat een nikkelmijn op Sulawesi indirect in zijn batterijketen zit. Volvo voerde in 2025 controles uit bij leveranciers, waarvan twee in Indonesië. CATL, Huayou, SCM en Tesla gaven geen reactie. Dat gold ook voor Tsingshan, de grootste aandeelhouder van het bedrijf achter de Hengjaya-mijn.

Groter dan één eiland

Sulawesi staat niet op zichzelf. Een studie in Nature Communications van december 2025 bekeek de mijnbouw wereldwijd. Indonesië had tussen 2001 en 2023 het grootste bosverlies door mijnen van alle landen. Ruim een vijfde van al het mijnbouwgerelateerde bosverlies ter wereld vond daar plaats.

Ook de klimaatkosten worden vaak onderschat. Onderzoekers van de University of Queensland analyseerden 481 nikkelmijnen. Bij het kappen van bos komt opgeslagen koolstof vrij. Die uitstoot staat bijna nooit in duurzaamheidsverslagen. Daardoor kan de voetafdruk van nikkel per mijn 4 tot 500 keer groter zijn dan gedacht.

Daar komt nog iets bij. De smelterijen in Indonesië draaien vaak op eigen kolencentrales. Nikkel uit Indonesië veroorzaakt daardoor meer CO₂ dan nikkel uit veel andere landen. Ook de veiligheid van arbeiders is een probleem. Bij een explosie in Morowali in december 2023 kwamen 13 mensen om.

De vraag blijft stijgen. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) verdubbelt de wereldwijde vraag naar nikkel tot 5,5 miljoen ton in 2040.

Is de elektrische auto dan toch niet groen?

Jawel, maar niet zo groen als de reclame doet geloven. Het maken van een elektrische auto kost meer uitstoot dan het maken van een benzineauto. Vooral de accu is zwaar voor het milieu. Volgens de onderzoeksorganisatie ICCT ligt de uitstoot bij de productie ongeveer 40 procent hoger.

Die achterstand haalt de elektrische auto snel in. Na zo’n 17.000 kilometer is de extra uitstoot terugverdiend. In Europa is dat meestal binnen een à twee jaar. Over zijn hele leven stoot een gemiddelde elektrische middenklasser in de EU 63 gram CO₂ per kilometer uit. Een benzineauto komt op 235 gram. Dat is 73 procent minder. En dat verschil groeit, omdat Europese stroom steeds schoner wordt.

Een klimaatwinst is dus zeker. Maar CO₂ is niet het hele verhaal. Bosverlies, vervuild water, verdreven gemeenschappen en verdwijnende dieren passen niet in een getal per kilometer.

Grote auto, grote accu

Hoe groter de auto, hoe groter de accu. En hoe groter de accu, hoe meer nikkel, lithium en kobalt. Milieuorganisaties waarschuwen daarom voor de opmars van zware SUV’s. Die vergroten de vraag naar grondstoffen flink.

In de EU had een elektrische auto in 2025 gemiddeld een accu van bijna 70 kilowattuur. In de Verenigde Staten was dat zelfs 90 kilowattuur. Een e-bike heeft meestal een accu van ongeveer een halve kilowattuur. Dat is meer dan honderd keer zo klein.

Een rapport uit 2023 liet zien hoeveel er te winnen valt. De vraag naar lithium in het Amerikaanse vervoer kan 18 tot 66 procent lager. Dat lukt met beter openbaar vervoer, meer lopen en fietsen, en kleinere auto’s. Met goede recycling kan de vraag zelfs tot 92 procent dalen.

De fiets en de e-bike: de echte kampioenen

Ook een gewone fiets is niet helemaal klimaatneutraal. Het maken van een fiets kost ongeveer 96 kilo CO₂. En de fietser eet extra voedsel om de energie te leveren. De Europese Fietsersfederatie (ECF) telde alles bij elkaar op. Een fiets komt dan uit op ongeveer 21 gram CO₂ per kilometer. Een e-bike komt op 22 gram. Een auto op korte ritten kwam in dezelfde studie uit op 271 gram.

Opvallend is dat de e-bike nauwelijks slechter scoort dan de gewone fiets. De accu en motor kosten wel extra uitstoot bij de productie. Maar een e-bikerijder verbrandt minder calorieën, dus de voedselimpact is lager. Bovendien rijdt een e-bike verder. Daardoor vervangt hij vaker een autorit. Dat is waar de echte winst zit.

Een studie van de Universiteit van Oxford onder 3.800 mensen in zeven Europese steden bevestigt dat. Elke vermeden autorit verlaagde de dagelijkse vervoersuitstoot van een persoon met 62 procent. Fietsers hadden gemiddeld 84 procent minder vervoersuitstoot dan niet-fietsers.

Elektrische deelscooters en deelfietsen zijn minder eenduidig. Ze besparen vooral CO₂ als ze echt autoritten vervangen. Vervangen ze vooral wandelingen of tramritten, dan kan de uitstoot zelfs stijgen.

Wat kan beter?

Er zijn lichtpunten. Steeds meer accu’s bevatten helemaal geen nikkel. Zogenoemde LFP-accu’s werken met ijzer en fosfaat. Wereldwijd was in 2025 al meer dan de helft van alle nieuwe EV-accu’s van dit type. In de EU lag het aandeel wel nog maar rond de tien procent. Europese merken gebruiken LFP nu wel steeds vaker.

Ook Europese regels helpen. De EU-batterijverordening verplicht bedrijven hun grondstoffenketen te controleren op misstanden. Vanaf februari 2027 krijgt elke EV-accu een digitaal batterijpaspoort met een QR-code. Daarin staat waar de accu van gemaakt is. Vanaf 2031 moet een nieuwe accu minstens 6 procent gerecycled nikkel bevatten. In 2036 is dat 15 procent. Uit oude accu’s moet dan 95 procent van het nikkel worden teruggewonnen.

Wetenschappers vragen ook iets van de mijnbouw zelf. Geen nieuwe mijnen in oerbos of mangroven. Daar ligt koolstof opgeslagen die na kap nooit meer terugkomt. En elke mijn zou moeten melden hoeveel bos er verdwijnt.

Wat betekent dit voor jou?

Een elektrische auto blijft voor het klimaat een veel betere keus dan een benzine- of dieselauto. Maar de schoonste kilometer is nog steeds de kilometer die je met de fiets maakt, of helemaal niet. Heb je een auto nodig? Kies dan een zo klein mogelijk model met een accu die past bij je dagelijkse ritten. Een kleinere accu betekent minder mijnbouw, minder bosverlies en minder druk op mensen zoals de Tolaki.