Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op de Tsanfleuron-gletsjer hielden wollen dekens beter stand dan hun fabrikant had verwacht. Wollen dekens zijn een alternatief voor synthetische afdekkingen, die microplastics in het smeltwater kunnen achterlaten.
Schapenwol helpt om het ijs in gletsjers te beschermen. Foto: iStock – Khlongwangchao
Een deken over ijs leggen om het koud te houden klinkt vreemd, maar op een gletsjer is smelten juist het probleem. Vier studenten van de Universiteit van Lausanne legden op 22 juni twee wollen proefdekens van elk 10 bij 10 meter naast een even grote geotextieldeken op een Zwitserse gletsjer. Tot september maten ze om de twee weken hoeveel ijs er onder de verschillende materialen verdween. De proef richt zich op twee problemen tegelijk: Zwitserland verloor in tien jaar een kwart van zijn gletsjerijsmassa, terwijl jaarlijks ook 40 tot 70 procent van de Zwitserse schapenwol wordt weggegooid.
Op grote hoogte moet wol vooral heel blijven
Hoog boven Les Diablerets, op de Tsanfleuron-gletsjer, ligt de proefplek. Het project kreeg de naam Keep It Wool. De Summit Foundation werkte hiervoor samen met wolproducent Fisolan, die de dekens leverde. Zo kreeg schapenwol, die anders moeilijk een bestemming vindt, een heel andere taak.
Goed om te weten De Tsanfleuron-gletsjer is ongeveer 3,5 kilometer lang en ligt op zo’n 3.000 meter hoogte. Hij maakt deel uit van het skigebied Glacier 3000.
Op zo’n plek helpt het weinig als een deken het ijs afschermt, maar zelf snel uit elkaar valt. Juist daarover had Niklaus Saegesser van Fisolan twijfels. Het materiaal bleef beter heel dan hij vooraf had verwacht.
“Ik dacht niet dat het stevig genoeg zou blijven.”
Niklaus Saegesser, medewerker van Fisolan
Onder beide dekens smolt flink minder ijs
De Tsanfleuron-gletsjer, waar studenten de wolproef uitvoerden. Beeld: Björn S…, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.
De uitkomst was duidelijk, al bleef het effect beperkt tot de afgedekte stukken. Volgens de Summit Foundation lag de smelt onder zowel de wol als de synthetische deken 50 tot 70 procent lager. Dat percentage zegt dus iets over het ijs onder de dekens, niet over de gletsjer als geheel.
De proef laat daarmee zien dat wol tijdens deze meetperiode ijsverlies kon beperken. Hoeveel centimeter ijs er precies onder elk proefvlak verdween, is niet bekendgemaakt. Je kunt dus ook nog niet uit deze cijfers afleiden of een van de wollen varianten het beter deed dan de andere.
Voor de studenten was het verschil onder de dekens tastbaar. Elliot Gaffiot, masterstudent aan de Universiteit van Lausanne, zei dat ze het resultaat konden zien en aanraken en dat de proef bijzonder goed had gewerkt. Maar het was een veldproef op één gletsjer; een langere reeks metingen zou een beter inzicht geven dan alleen deze eerste zomer.
De vezels kunnen met het smeltwater mee
Het verschil tussen de materialen zit ook in wat ze achterlaten. Wol is biologisch afbreekbaar. De synthetische dekens die op gletsjers worden gebruikt, bestaan uit polyester of polypropyleen. Door wind, neerslag en slijtage kunnen er kleine plasticvezels loskomen die via het smeltwater in rivieren terechtkomen.
Wol voorkomt dat specifieke plasticprobleem. Voor de Summit Foundation telde ook mee dat veel schapenwol anders wordt weggegooid. Een deken op het ijs kan die wol een nuttige bestemming geven, terwijl het materiaal na gebruik geen synthetische vezels achterlaat. Ook de afbreekbaarheid van wol speelt bij de keuze van het materiaal mee.
Een klein beschermd oppervlak in een snel veranderend klimaat
De schaal zet de uitkomst wel in perspectief. Volgens projectmanager Timothée Steiner van de Summit Foundation is slechts 0,02 procent van de Zwitserse gletsjers afgedekt. Zo’n deken kan plaatselijk verschil maken, maar verandert niets aan de opwarming die het ijs doet verdwijnen.
GLAMOS, het Zwitserse gletsjermeetnetwerk, volgt de afname van het ijs. Steiner ziet de afdekking daarom als een tijdelijke ingreep. Het werk dat voor hem voorop staat, is het aanpakken van klimaatverandering zelf.
Over het onderzoek
Maxime Galley leidde het veldonderzoek met drie medestudenten van de Universiteit van Lausanne. De wollen proefstukken verschilden in dikte, zodat het team ook kon kijken of de hoeveelheid wol uitmaakt. Voorlopig zijn de resultaten afkomstig uit een praktijkproef; er is nog geen wetenschappelijk tijdschriftartikel over gepubliceerd.
Het idee achter Keep It Wool ontstond bovendien buiten het laboratorium. Kunsthistorica Nathalie Dietschy, hoogleraar aan de Universiteit van Lausanne, organiseerde in 2025 in Vevey een tentoonstelling over het afdekken van gletsjers. Daaruit groeide de proef die de studenten later op het ijs uitvoerden.
