Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In 1942 strandde een eskader Amerikaanse oorlogsvliegtuigen op de Groenlandse ijskap, maar alle 25 bemanningsleden werden gered. Vijftig jaar later kwam één P-38, Glacier Girl, na een uitzonderlijke bergingsoperatie weer uit het ijs tevoorschijn.
Een volledig gerestaureerde Lockheed P38 Lightning. Foro: iStock – Edlund Aviation Photography
Het wrak lag onder 82 meter samengeperste sneeuw en ijs. Een expeditieteam smolt in 1992 bijna een maand lang een schacht naar beneden met de heetwatermachine Super Gopher, goed voor zo’n 60 centimeter per uur. Op 1 augustus kwam het laatste onderdeel van de P-38F Lightning met serienummer 41-7630 boven, waarna een restauratie van ongeveer tien jaar begon. Het verhaal van Glacier Girl laat zien hoeveel doorzettingsvermogen, techniek en geld nodig zijn om oorlogserfgoed uit een snel veranderend poollandschap te redden.
Een verloren squadron onder het ijs
De noodlanding op 15 juli 1942 was het gevolg van slecht weer en brandstofgebrek tijdens Operatie Bolero, de oversteek naar IJsland. Zes P-38 Lightning-jagers en twee B-17-bommenwerpers kwamen neer op de ijskap bij Køge Bay, met 25 bemanningsleden aan boord.
De mannen brachten ongeveer negen dagen door op het ijs voordat zij naar de kust werden begeleid. Daar haalde een kustwachtschip hen op. De acht toestellen bleven achter en verdwenen in de jaren daarna onder sneeuw die langzaam in ijs veranderde.
De berging vroeg meer dan een slimme machine
De cockpit van een uit het Groenlandse ijs gered militair vliegtuig, met zichtbare bedieningselementen en instrumenten bedekt met ijs en corrosie. Beeld: Vintage Aviation News.
De Greenland Expedition Society werd opgericht door Pat Epps en Richard Taylor. Zakenman Roy Shoffner betaalde de operatie, terwijl expeditieleider Bob Cardin de technische aanpak in het veld leidde.
“Bob had de motivatie en ik de vastberadenheid, maar als ik vooraf had geweten wat het allemaal zou vragen, was ik waarschijnlijk doodsbang geweest.”
Roy Shoffner, financier van de expeditie
De ploeg kreeg Glacier Girl uiteindelijk boven na wat sommige verslagen de dertiende bergingspoging noemen. Het vliegtuig werd opgespoord met grondradar, een techniek die met signalen door sneeuw en ijs kan kijken, en kwam tevoorschijn als losse, zwaar beschadigde onderdelen.
Na tien jaar vloog ze weer
In Middlesboro in Kentucky werd serienummer 41-7630 weer opgebouwd. Restaurateurs konden daarbij 80 procent originele onderdelen gebruiken.
Op 26 oktober 2002 steeg de P-38F-1-LO Lightning opnieuw op, bestuurd door testpiloot Steve Hinton. Zo’n 20.000 tot 25.000 mensen zagen de eerste vlucht, ruim 60 jaar na de noodlanding.
Vier jaar later kocht energieondernemer Rod Lewis het toestel voor 7 miljoen dollar. Glacier Girl kwam terecht in zijn Lewis Air Legends-collectie en vertrok op 22 juni 2007 vanaf Teterboro Airport voor een poging om alsnog naar Duxford in Engeland te vliegen, de route die in 1942 was afgebroken.
De ijskap bewaart niets netjes
Wat in 1942 nog aan de oppervlakte stond, lag een halve eeuw later op grote diepte, meegesleurd en samengeperst door telkens nieuwe sneeuwlagen.
Groenlands landijs speelt mee in de zeespiegel waar de Nederlandse waterveiligheid van afhangt, terwijl Glacier Girl een tastbaar beeld geeft van een ijskap in beweging.
Goed om te weten
De bijnaam Lost Squadron slaat op alle acht vliegtuigen die op 15 juli 1942 op de ijskap moesten achterblijven.
Over het onderzoek
Sinds 2010 werken Ken McBride en Jim Salazar aan een tweede P-38 uit het Lost Squadron, die de bijnaam Echo kreeg.
De locatie van Echo is bekend, op ongeveer 79 tot 107 meter onder het ijs, maar het toestel is nog niet volledig uitgegraven.
