Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In Balaklava op de Krim bouwde de Sovjet-Unie vanaf 1954 een geheime basis in een berg aan de Zwarte Zee. Object 825 GTS kon tot zeven onderzeeƫrs verbergen, maar hoe die ondergrondse vesting was ingericht, bleef decennialang geheim.
Veel toeristen hebben geen idee wat er onder hun voeten verborgen ligt aan de kust van de Zwarte Zee. Foto: iStock – engineervoshkin
Achter een onopvallende rotswand kan meer schuilgaan dan je op het eerste gezicht vermoedt: in Balaklava aan de Zwarte Zee lag een compleet ondergronds doolhof voor onderzeeĆ«rs. Voor Object 825 GTS werd zoān 120.000 ton gesteente uit de berg gehakt, waarna een ruim zeshonderd meter lang kanaal plaats bood aan maximaal zeven SovjetonderzeeĆ«rs voor onderhoud, reparaties en munitieopslag. De installatie was gebouwd om een directe nucleaire inslag tot 100 kiloton te doorstaan, onder zoān 130 meter rots. Na jaren als museum staat de plek opnieuw in de schijnwerpers, nu Rusland de Krim controleert en meldingen over hernieuwd militair gebruik de strategische betekenis van deze oude Koude Oorlogsbunker onderstrepen.
De berg had ook een eigen wapenopslag
Het kanaal was maar Ć©Ć©n deel van het complex. Naast Object 825 GTS lag ook Object 820 RTB, een afgesloten opslagplaats voor torpedoās en kernkoppen. Vanuit Balaklava konden onderzeeĆ«rs schuilen en tegelijk weer volledig bevoorraad naar zee vertrekken.
- Object 820 RTB bewaarde torpedoās voor de onderzeeĆ«rs.
- In dezelfde opslag lagen ook nucleaire kernkoppen.
- De hele installatie droeg de codenaam Objekt 825 toen die in 1961 werd voltooid.
Een onderzeeƫr kon er onderhoud krijgen, munitie innemen en buiten het zicht van vijandelijke verkenning blijven, terwijl de berg erboven bescherming bood.
Stalin wilde een schuilplaats die de bom kon overleven
Een onderzeeƫr staat in een ondergrondse tunnelcomplex met betonnen wanden, rails en industriƫle infrastructuur. Beeld: Wikimedia Commons.
De opdracht voor het project kwam uit de kring rond Sovjetleider Joseph Stalin. Lavrenti Beria, destijds een van de machtigste veiligheidschefs van de Sovjet-Unie, kreeg de taak geschikte locaties te vinden voor geheime bases voor nucleaire onderzeeƫrs.
Over het precieze beginjaar verschillen historische bronnen. Sommige noemen 1957, terwijl de bouw volgens andere overzichten al eerder op gang kwam. Vast staat dat de werkzaamheden ongeveer vier jaar duurden en dat de basis in 1961 klaar was.
De bouwers hakten gangen, werkplaatsen en loodsen uit massief gesteente. Vanaf zee en vanaf de kust was nauwelijks te zien wat zich achter de rotsen afspeelde, waardoor Balaklava zo lang een militair geheim kon blijven.
Na 1993 bleef een leeggeroofde bunker achter
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie begon in 1993 de ontmanteling. De laatste Russische onderzeeƫr vertrok in mei 1994 uit de baai van Balaklava, al duikt in sommige historische beschrijvingen ook 1996 op als eindjaar.
In de jaren negentig verdween een flink deel van de inrichting door diefstal. Machines, metalen onderdelen en bruikbare installaties werden uit de verlaten ruimtes gehaald. Een ondergrondse marinebasis veranderde zo in een bijna kale betonnen schil.
De installatie kwam in 2000 in handen van de OekraĆÆense marine. Drie jaar later, op 1 juni 2003, ging het complex open voor bezoekers als het Balaklava Naval Museum Complex, ook bekend als het Koude Oorlog Museum.
De oude doorgang lijkt opnieuw militair nuttig
Sinds Rusland de Krim in 2014 annexeerde, staat Balaklava weer onder Russische controle. Het museum bleef deels toegankelijk, maar activisten en open-sourceanalisten meldden tussen 2022 en 2025 dat de haven opnieuw werd aangepast voor militair gebruik.
Daarbij zouden drijvende barriĆØres zijn geplaatst waarmee de toegang tot de haven kan worden afgesloten. Zulke obstakels zijn vooral relevant door OekraĆÆense aanvallen met marinedrones op Russische schepen in de Zwarte Zee.
De huidige Kilo-klasse onderzeeĆ«rs van de Zwarte Zeevloot passen vermoedelijk niet door het kanaal, omdat hun romp daarvoor te breed is. De basis kan vĆ³Ć³r een grote verbouwing dus vooral nuttig zijn voor oppervlaktevaartuigen en drones.
Een Koude Oorlogsmuseum aan de rand van Europa
Achter de museumdeuren liggen nog altijd de tunnels, kades en ruimtes die ooit draaiden om geheimhouding en nucleaire wapens.
Goed om te weten
VĆ³Ć³r de grootschalige Russische invasie van OekraĆÆne telde de Zwarte Zeevloot zeven onderzeeĆ«rs. Balaklava lag daardoor opnieuw op een strategische plek, vlak bij Sebastopol en de belangrijkste Russische marinehaven op de Krim.
Het is een museum over een afgesloten tijdperk, maar de gemelde aanpassingen aan de haven laten zien dat de plek in 2025 nog steeds een rol kon spelen in de oorlog rond de Zwarte Zee.
