Alles van waarde is weerloos

Van: op 1 april 2017 | 0 reacties | categorie: Inzicht

De titel komt uit een gedicht van de Nederlandse dichter Lucebert, een van de zogenoemde Vijftigers. Het gedicht heet ‘De zeer oude zingt’ en is niet zo lang: 12 regels. Lucebert schreef het in 1974 als een verzuchting over de ruwe omgang met alles wat we niet in geld kunnen uitdrukken, maar wel van onschatbare waarde is. We kennen die waarde in ons hart. Voor het meten ervan hebben we geen rekenmachine of social return on investment methode nodig.

Het gedicht van Lucebert spookt al weken door mijn hoofd. Het begon met de poging tot overname van Unilever door het Amerikaanse voedingsconcern Kraft gesteund door superrijke beleggers die samen grootaandeelhouders zijn bij Kraft. Unilever durfde het bod af te wijzen omdat het geen ‘geen voordelen, financieel noch strategisch’ zag voor zijn aandeelhouders. Op de financiële pagina’s van de kranten werd de afwijzing vervolgens gezien als een gevecht van een duurzaam bedrijf dat de belangen van de stakeholders hoger acht, tegen een helemaal niet zo’n duurzaam bedrijf dat wel duurzamer zou willen worden.

Of duurzaamheid er wat mee te maken heeft…ik vraag het me af. Ondanks alle mooie woorden en inspanningen van Unilever kunnen we het nauwelijks een echt duurzaam bedrijf noemen. Niet zoals bijvoorbeeld bierbrouwer Gulpener, soepen-en sauzenmaker Kromkommer of de fruitkoningen Willem en Drees. Daarvoor zitten er nog te veel super onduurzame producten bij Unilever in het assortiment, maar de strategie en de inspanningen om bij te dragen aan de oplossing van maatschappelijk problemen als armoede en klimaatverandering zijn er wel.

 

Niet meer van deze tijd

Net zoals dat andere overnameslachtoffer AkzoNobel. Ook hier weer een bod dat kortetermijnaandeelhouders doet watertanden, en een CEO die weerstand biedt met het oog op de toekomst. Ook hier geen bedrijf dat de hoofdprijs zal winnen voor het duurzaamste bedrijf, maar wel een onderneming die de Favela’s in Brazilië in vrolijke kleuren laat schilderen en daarmee het leven van mensen kleur geeft. En ook een bedrijf dat heel erg zijn best doet om de echte kosten van zijn bedrijfsactiviteiten in kaart te brengen.

Dat de Vereniging van Effectenbezitters en Eumedion onmiddellijk in de Pavlov-reactie schieten dat deze bedrijven niet beschermd mogen worden tegen agressieve overnames, verbaast mij niets. Zij hebben niet geleerd van de kredietcrisis, maken zich niet druk over maatschappelijke ongelijkheid en belijden alleen met de mond het gedachtegoed van waardecreatie op de lange termijn. Hoewel de VEB beter zou moeten weten. Zij vertegenwoordigt duizenden Nederlandse particuliere beleggers die ook een belang hebben in de veerkracht en het duurzame groeivermogen van de Nederlandse economie. Het zomaar in de uitverkoop doen van een aantal mooie bedrijven om op de korte termijn je eigen portemonnee te spekken is niet meer van deze tijd.

 

Overgenomen

Deze overnamepogingen laten weer zien dat de wereld overgenomen is door de mannen met geld. De Britse econoom John Kay heeft uitgerekend dat 95 procent van het geld dat we met z’n allen verdiend en gespaard hebben rondgepompt wordt in het financiële systeem: effectenbeurzen, derivaten, valutahandel, vastgoed. Het is eigenlijk allemaal monopoliegeld. Slechts 5 procent wordt gebruikt om te investeren in de reële economie, waardoor onder andere banen gecreëerd en nieuwe producten uitgevonden worden. We laten het gebeuren. We zijn overgenomen door het financiële systeem.

Hoe dat doorwerkt in ons eigen financiële huishouden, is goed te zien aan de weerstand die er bij het grootste deel van de gepensioneerden en pensioenspaarders bestaat voor verantwoord of duurzaam beleggen door pensioenfondsen. Zij hebben zich gefixeerd op een hoog geldelijk bedrag bij pensioen. Daarmee vergeten ze dat als hun geld in bedrijven en projecten wordt belegd die ten koste gaan van het klimaat, de omgeving, het welbevinden van mensen, de groei van de arbeidsmarkt, er een dikke kans is dat ze helemaal niets met dat geld kunnen doen. Wat heb je aan een uitkering van 5000 euro in de maand als je ziektekostenverzekering 1000 euro per maand kost. En je ook nog eens een slechtere gezondheid hebt als gevolg van klimaatverandering en toename van fijnstof.

 

Weerbaar

Het streven naar duurzaamheid is niet anders dan het vergroten van de weerbaarheid en flexibiliteit van het economisch systeem en zijn spelers. We willen immers dat de huidige en toekomstige generaties welvarend kunnen zijn en zichzelf materieel en immaterieel beter kunnen ontplooien en daarbij de grenzen van de planeet in acht nemen en de bewoners van die planeet geen schade toe te brengen. Het overnemen van bedrijven, ze volstoppen met schulden en onder het mom van synergie veel mensen ontslaan, draagt niet bij aan die weerbaarheid.

Ik hoop van harte dat AkzoNobel en Unilever de overnamepogingen van de rijke Amerikanen kunnen afslaan. Dat er creatieve ideeën over afspraken en regelgeving komen om aan deze pogingen weerstand te kunnen bieden, is een mooie ontwikkeling. Het laat zien dat het ongebreidelde kapitalisme waar alleen geld de hoogste waarde is, ook te bestrijden is. Want dat is ook maar een eenvoudig business model wat we in de 20ste eeuw hebben bedacht. En waarvan we weten dat het niet duurzaam is omdat het samenlevingen verdeelt. Niet alleen in inkomen, maar vooral om de toekomst in eigen hand te kunnen nemen.

Marleen Janssen Groesbeek is econoom en lector Sustainable Finance and Accounting aan Avans Hogeschool in Breda.

 

Lees ook: De weerloze waarde van overvloed

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Let op: alle reacties worden gemodereerd door de redactie en zijn derhalve niet direct zichtbaar. Reacties met een niet bestaand e-mail adres als afzender worden in geen geval geplaatst. Lees verder de huisregels.

*

code

Laatste nieuws

Groningen start proef met waterstof maken uit groene energie

Groningen start proef met waterstof maken uit groene energie

Ad van Wijk, hoogleraar toekomstige energiesystemen aan de TU Delft,  vindt dat Groningen een belangrijke rol moet gaan spelen in het onderzoek naar de duurzame productie van waterstof. Dat zien ze in Groningen wel zitten: Gasunie en EnergyStock willen binnenkort bij Veendam starten met de bouw van een grootschalige proefinstallatie voor het omzetten van duurzame […]

| 26 april 2017 | 0 Comments
Ook wetenschappers roepen Rutte op tot groene inkeer

Ook wetenschappers roepen Rutte op tot groene inkeer

Eerst waren er de ondernemers die de nieuw te vormen regering van Mark Rutte opriepen om toch vooral duurzaam en duidelijk te zijn. Nu doen dat 90 gerenommeerde wetenschappers in een open brief. Hoe lang gaat Rutte nog door met het weglachen van de toenemende maatschappelijke weerstand tegen zijn kortzichtigheid?   Nederland fossiel Ons land […]

| 24 april 2017 | 0 Comments
Nieuw: kieswijzer voor duurzame warmte

Nieuw: kieswijzer voor duurzame warmte

De nieuwe website duurzamewarmte .nl helpt huiseigenaren bij het kiezen van de juiste duurzame warmtetechniek voor hun huis. Met technieken als zonneboilers, warmtepompen, biomassaketels of pelletkachels is het voor iedereen mogelijk om op een duurzame manier het huis te verwarmen en voor warm water te zorgen. Huiseigenaren weten vaak niet hoe deze technieken precies werken […]

| 23 april 2017 | 1 Comment
Plastic speelgoed wordt giftig door recycling van elektronica

Plastic speelgoed wordt giftig door recycling van elektronica

Giftige stoffen uit gerecycled kunststof van elektronisch afval kunnen terechtkomen in speelgoed. Bij voorbeeld in de populaire Rubik ’s Cube. De in het speelgoed gevonden stoffen kunnen niet alleen het zenuwstelsel beschadigen maar kunnen ook gevolgen hebben voor de hersenontwikkeling van kinderen en jongeren in de groei. Ironisch, omdat de Rubik ’s Cube vooral ontworpen […]

| 23 april 2017 | 0 Comments
Shell bestuur wil aandeelhouders tegen duurzaam laten stemmen

Shell bestuur wil aandeelhouders tegen duurzaam laten stemmen

Het Shell-bestuur adviseert zijn aandeelhouders om tegen de groene Shell-resolutie van Follow This te stemmen. Follow This gelooft dat Shell een force for good kan zijn. Het stemadvies over resolutie 21 staat op de agenda van Shells volgende aandeelhoudersvergadering, die het energiebedrijf vanmorgen publiceerde. “We zijn teleurgesteld dat het Shell-bestuur deze kans laat liggen,” zegt […]

| 20 april 2017 | 0 Comments
Tribunaal: Monsanto schendt mensenrechten en pleegt ecocide

Tribunaal: Monsanto schendt mensenrechten en pleegt ecocide

Monsanto “past praktijken toe die een negatieve invloed hebben op het recht op een gezonde leefomgeving, het recht op voedsel en het recht op gezondheid. Bovendien heeft het gedrag van Monsanto een negatieve impact op het recht op vrijheid.” Dat oordeelt het Monsanto Tribunaal in haar rapport over de praktijken van de zadengigant. Het Monsanto-tribunaal […]

| 20 april 2017 | 1 Comment

Inzicht

De evolutie van geluk, deel 3

De evolutie van geluk, deel 3

Door de verslaving en de hunkering naar steeds maar meer, maakt materiële welvaart ons nooit echt tevreden. Ze biedt onvoldoende compensatie voor de vele sociale onzekerheden zoals het gemis aan een warme liefdevolle sociale omgeving, dreigend ontslag en werkloosheid, economische crises, verlies van inkomen door ziekte, verlies van een partner door scheiding of sterfte en […]

| 25 april 2017 | 0 Comments
Poetsen aan de risico’s van de circulaire economie

Poetsen aan de risico’s van de circulaire economie

De circulaire economie bestaat nog niet. We hebben nog geen economie waarbij de waarde van materialen wordt gemaximaliseerd en grondstoffenkringlopen worden gesloten. We gebruiken nog steeds meer materialen en grondstoffen dan de aarde kan reproduceren. Wat wel bestaat, en gelukkig ook in toenemende mate, zijn bedrijven die proberen grondstoffenkringlopen te sluiten door middel van de […]

| 23 april 2017 | 1 Comment
De evolutie van geluk, deel 2

De evolutie van geluk, deel 2

Omdat het BBP geen goede maat is voor welzijn en geluk moeten we waarschijnlijk meer naar de immateriële factoren kijken. Ook de immateriële factoren zijn de laatste eeuwen sterk veranderd. Voordat wij stedelingen werden, waren kleinschaligheid, intimiteit en sociale zekerheid gebaseerd op vertrouwen en geborgenheid binnen families kenmerkend. Het persoonlijke relatienetwerk omvatte behalve de geliefden […]

| 18 april 2017 | 0 Comments
Welke materialen zijn eigenlijk geschikt voor de Circulaire Economie?

Welke materialen zijn eigenlijk geschikt voor de Circulaire Economie?

Financieel voordeel kunnen behalen is een belangrijke reden voor organisaties om in de circulaire economie (CE) te stappen. Dit komt wederom terug in de interviews die we hebben afgenomen in het landelijk onderzoek naar Business Modellen voor de CE. Hoe het behalen van financieel voordeel past binnen de idee van de CE, waarin waardebehoud, waardeverhoging […]

| 18 april 2017 | 0 Comments

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: