Alles van waarde is weerloos

Van: op 1 april 2017

De titel komt uit een gedicht van de Nederlandse dichter Lucebert, een van de zogenoemde Vijftigers. Het gedicht heet ‘De zeer oude zingt’ en is niet zo lang: 12 regels. Lucebert schreef het in 1974 als een verzuchting over de ruwe omgang met alles wat we niet in geld kunnen uitdrukken, maar wel van onschatbare waarde is. We kennen die waarde in ons hart. Voor het meten ervan hebben we geen rekenmachine of social return on investment methode nodig.

Het gedicht van Lucebert spookt al weken door mijn hoofd. Het begon met de poging tot overname van Unilever door het Amerikaanse voedingsconcern Kraft gesteund door superrijke beleggers die samen grootaandeelhouders zijn bij Kraft. Unilever durfde het bod af te wijzen omdat het geen ‘geen voordelen, financieel noch strategisch’ zag voor zijn aandeelhouders. Op de financiële pagina’s van de kranten werd de afwijzing vervolgens gezien als een gevecht van een duurzaam bedrijf dat de belangen van de stakeholders hoger acht, tegen een helemaal niet zo’n duurzaam bedrijf dat wel duurzamer zou willen worden.

Of duurzaamheid er wat mee te maken heeft…ik vraag het me af. Ondanks alle mooie woorden en inspanningen van Unilever kunnen we het nauwelijks een echt duurzaam bedrijf noemen. Niet zoals bijvoorbeeld bierbrouwer Gulpener, soepen-en sauzenmaker Kromkommer of de fruitkoningen Willem en Drees. Daarvoor zitten er nog te veel super onduurzame producten bij Unilever in het assortiment, maar de strategie en de inspanningen om bij te dragen aan de oplossing van maatschappelijk problemen als armoede en klimaatverandering zijn er wel.

 

Niet meer van deze tijd

Net zoals dat andere overnameslachtoffer AkzoNobel. Ook hier weer een bod dat kortetermijnaandeelhouders doet watertanden, en een CEO die weerstand biedt met het oog op de toekomst. Ook hier geen bedrijf dat de hoofdprijs zal winnen voor het duurzaamste bedrijf, maar wel een onderneming die de Favela’s in Brazilië in vrolijke kleuren laat schilderen en daarmee het leven van mensen kleur geeft. En ook een bedrijf dat heel erg zijn best doet om de echte kosten van zijn bedrijfsactiviteiten in kaart te brengen.

Dat de Vereniging van Effectenbezitters en Eumedion onmiddellijk in de Pavlov-reactie schieten dat deze bedrijven niet beschermd mogen worden tegen agressieve overnames, verbaast mij niets. Zij hebben niet geleerd van de kredietcrisis, maken zich niet druk over maatschappelijke ongelijkheid en belijden alleen met de mond het gedachtegoed van waardecreatie op de lange termijn. Hoewel de VEB beter zou moeten weten. Zij vertegenwoordigt duizenden Nederlandse particuliere beleggers die ook een belang hebben in de veerkracht en het duurzame groeivermogen van de Nederlandse economie. Het zomaar in de uitverkoop doen van een aantal mooie bedrijven om op de korte termijn je eigen portemonnee te spekken is niet meer van deze tijd.

 

Overgenomen

Deze overnamepogingen laten weer zien dat de wereld overgenomen is door de mannen met geld. De Britse econoom John Kay heeft uitgerekend dat 95 procent van het geld dat we met z’n allen verdiend en gespaard hebben rondgepompt wordt in het financiële systeem: effectenbeurzen, derivaten, valutahandel, vastgoed. Het is eigenlijk allemaal monopoliegeld. Slechts 5 procent wordt gebruikt om te investeren in de reële economie, waardoor onder andere banen gecreëerd en nieuwe producten uitgevonden worden. We laten het gebeuren. We zijn overgenomen door het financiële systeem.

Hoe dat doorwerkt in ons eigen financiële huishouden, is goed te zien aan de weerstand die er bij het grootste deel van de gepensioneerden en pensioenspaarders bestaat voor verantwoord of duurzaam beleggen door pensioenfondsen. Zij hebben zich gefixeerd op een hoog geldelijk bedrag bij pensioen. Daarmee vergeten ze dat als hun geld in bedrijven en projecten wordt belegd die ten koste gaan van het klimaat, de omgeving, het welbevinden van mensen, de groei van de arbeidsmarkt, er een dikke kans is dat ze helemaal niets met dat geld kunnen doen. Wat heb je aan een uitkering van 5000 euro in de maand als je ziektekostenverzekering 1000 euro per maand kost. En je ook nog eens een slechtere gezondheid hebt als gevolg van klimaatverandering en toename van fijnstof.

 

Weerbaar

Het streven naar duurzaamheid is niet anders dan het vergroten van de weerbaarheid en flexibiliteit van het economisch systeem en zijn spelers. We willen immers dat de huidige en toekomstige generaties welvarend kunnen zijn en zichzelf materieel en immaterieel beter kunnen ontplooien en daarbij de grenzen van de planeet in acht nemen en de bewoners van die planeet geen schade toe te brengen. Het overnemen van bedrijven, ze volstoppen met schulden en onder het mom van synergie veel mensen ontslaan, draagt niet bij aan die weerbaarheid.

Ik hoop van harte dat AkzoNobel en Unilever de overnamepogingen van de rijke Amerikanen kunnen afslaan. Dat er creatieve ideeën over afspraken en regelgeving komen om aan deze pogingen weerstand te kunnen bieden, is een mooie ontwikkeling. Het laat zien dat het ongebreidelde kapitalisme waar alleen geld de hoogste waarde is, ook te bestrijden is. Want dat is ook maar een eenvoudig business model wat we in de 20ste eeuw hebben bedacht. En waarvan we weten dat het niet duurzaam is omdat het samenlevingen verdeelt. Niet alleen in inkomen, maar vooral om de toekomst in eigen hand te kunnen nemen.

Marleen Janssen Groesbeek is econoom en lector Sustainable Finance and Accounting aan Avans Hogeschool in Breda.

 

Lees ook: De weerloze waarde van overvloed

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Laatste nieuws

Kolenoverslag Amsterdam geblokkeerd door Code Rood

Kolenoverslag Amsterdam geblokkeerd door Code Rood

Ruim driehonderd mensen blokkeren sinds 9:30 uur zaterdagochtend (24 juni) de kolenoverslag in de haven van Amsterdam. Met deze menselijke blokkade, CODE ROOD, trekken zij een grens tegen klimaatverwoesting door de fossiele industrie. Door de blokkade kan er geen kolen worden aan- en afgevoerd van de OBA Bulk Terminal. De overslag is stilgelegd.    De […]

| 24 juni 2017
Onderwijs netwerken gaan samen voor duurzaam MBO

Onderwijs netwerken gaan samen voor duurzaam MBO

Om het beroepsonderwijs in Nederland verder te verduurzamen, verenigen Duurzaam MBO, Het Groene Brein Roots, Katapult en de coöperatie Leren voor Morgen zich in een gezamenlijk netwerk. Het beroepsonderwijs staat voor grote uitdagingen. Er is een enorm tekort aan opgeleide mbo’ers, zo bleek recent uit onderzoek van de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) en uitkeringsinstantie […]

| 23 juni 2017
Ook meerderheid van rechts Nederland wil meer duurzame energie

Ook meerderheid van rechts Nederland wil meer duurzame energie

Een overgrote meerderheid van de CDA-, VVD- en D66-achterban vindt dat Nederland meer gebruik moet maken van duurzame energie. Van de CDA-stemmers wil 80% meer duurzame energie, bij VVD en D66 is dat 83%. Van de ChristenUnie-achterban, de partij die nu aansluit bij de onderhandelingen, vindt 86% dat Nederland meer gebruik moeten maken van duurzame energie. […]

| 22 juni 2017
Duurzaamheid in de Boardroom beschrijft de groene uitdaging van topmanagers

Duurzaamheid in de Boardroom beschrijft de groene uitdaging van topmanagers

Maandagmiddag 26 juni 2017 om 16.00 uur wordt in de Nieuwe Poort te Amsterdam het boek ‘Duurzaamheid in de Boardroom’ gepresenteerd. Een boek over ‘brede waardecreatie’ door bedrijven, uitgerekend in een tijd van berichten over dreigende vijandige overnames van bedrijven die expliciet zijn in hun duurzaamheidsambities en van losbarstende discussies over de dominante aandacht voor […]

| 22 juni 2017
Nuon Solar Team begint seizoen met een wereldrecord

Nuon Solar Team begint seizoen met een wereldrecord

Het Nuon Solar Team heeft 882 kilometer in twaalf uur tijd afgelegd  met zonne-raceauto Nuna. Daarmee zetten de studenten van de TU Delft op de langste dag van het jaar een nieuw wereldrecord neer tijdens de eerste zonnerace ooit op Nederlandse bodem. De race tegen de klok werd gereden op de testbaan van de RDW […]

| 22 juni 2017
Goudketen start samenwerking voor verantwoord goud

Goudketen start samenwerking voor verantwoord goud

De goudsector in Nederland zet zich gezamenlijk in voor een internationaal verantwoorde goudketen. Producenten van elektronica en sieraden, recyclers, maatschappelijke organisaties en de overheid ondertekenden hiervoor het Convenant Verantwoord Goud. Doel is dat in de hele keten, van winning tot en met recycling, de mensenrechten, het milieu en biodiversiteit beter worden gerespecteerd. Een eerste concreet […]

| 20 juni 2017

Inzicht

Belastingontwijking, hoe pak je dat aan

Belastingontwijking, hoe pak je dat aan

Belastingontwijking is hot. De enquêtecommissie fiscale constructies doet haar best de bulk van de ijsberg boven water te krijgen. Het puntje daarvan kwam tevoorschijn in de uitgelekte administratie van de Mossack Fonnseca in Panama. De Curaçaose trustadviseur Gregory Elias werd daarin volgens het Financieele Dagblad 312 keer genoemd. Op de vraag wat hij vond van […]

| 22 juni 2017
Rotterdamse ondernemer in de bres voor olijfboeren met 1000 jaar oude bomen

Rotterdamse ondernemer in de bres voor olijfboeren met 1000 jaar oude bomen

Een paar jaar geleden maakte de Rotterdamse ondernemer Michiel Drijver kennis met het bijzondere leven van Spaanse olijfboeren. In het zuidelijke Andalusië maken ze hun heerlijke, pure olijfolie. Hij werd geraakt door de denkwijze van de boeren, hun werkwijze en hun manier van leven: eerlijk, traditioneel en met respect voor de natuur. In Andalusië staan […]

| 20 juni 2017
Ook kleinere bedrijven kunnen direct inkopen bij boeren

Ook kleinere bedrijven kunnen direct inkopen bij boeren

Ook het midden- en kleinbedrijf kan rechtstreeks producten afnemen van boeren en hun organisaties in ontwikkelingslanden en opkomende markten. De vraag naar agrarische producten uit Afrika, Azië en Latijns Amerika groeit sterk. Directe samenwerking met kleinschalig opererende boeren biedt Nederlandse bedrijven toekomstige leveringszekerheid.     Deze conclusie viel te beluisteren tijdens het Sustainable Sourcing Event, dat […]

| 13 juni 2017 | 0 Comments
Ons geldsysteem en het milieu (deel 1)

Ons geldsysteem en het milieu (deel 1)

Weinig mensen zullen een verband leggen tussen ons geldsysteem en het milieu, vooral wat betreft de aanpak van de milieuproblemen waar onze maatschappij zich voor geplaatst ziet. Dat komt omdat vrijwel iedereen ons geldsysteem als een gegeven beschouwt, niet als iets wat veranderd zou kunnen en moeten worden. Weinig mensen realiseren zich hoe nieuw geld “gemaakt” […]

| 11 juni 2017 | 0 Comments

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: