Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Na de kernramp van 1986 belandden besmette vrachtwagens en helikopters op de voertuigbegraafplaats Rassokha bij Tsjernobyl. Die voertuigen zijn inmiddels als schroot afgevoerd, maar op het nabijgelegen Buriakivka liggen nog altijd voertuigen uit de opruiming begraven.
Verlaten, radioactieve autowrakken rond Tsjernobyl. Foto: iStock – Oleksii Hlembotskyi
Na een zware klus rijdt een bus normaal gesproken terug naar de garage. Rond Tsjernobyl kon dat niet: na de explosie van reactor 4 op 26 april 1986 mochten ook bussen en tanks die bij de opruiming waren ingezet de zone niet meer uit. Op Rassokha stonden volgens Greenpeace ooit meer dan 2000 voertuigen. Door hun inzet waren die voertuigen zelf radioactief afval geworden.
De helikopters bleven achter op Rassokha
Rassokha groeide uit tot het grootste opslagpunt voor besmet opruimingsmaterieel in de afgesloten zone rond Tsjernobyl. Tussen de vrachtwagens stonden ook helikopters. Die waren bij de werkzaamheden rond de centrale ingezet en konden daarna evenmin terug naar hun gewone standplaats. Zo veranderde een plek voor tijdelijk geparkeerde machines in een terrein vol materieel dat nooit meer gebruikt zou worden.
Goed om te weten Op 2 oktober 1986 stortte een Mil Mi-8 neer tijdens de werkzaamheden bij de kerncentrale. Daarbij kwamen meerdere bemanningsleden om het leven.
Een deel van de machines werd bij Rassokha onder de grond begraven. Alles begraven was te duur: bij de opruiming waren duizenden voertuigen en machines betrokken. Het terrein liet daarmee ook een praktisch probleem zien. Zodra zo veel materieel besmet raakt, moet je voor elk voertuig een plek vinden waar het kan blijven.
Zelfs het achtergelaten schroot werd gestolen
Afsluiten hield plunderaars niet altijd tegen. Zij drongen decennialang Rassokha binnen en gebruikten zagen en snijbranders om besmet metaal los te halen. Dat schroot werd vervolgens omgesmolten en verkocht. Daarmee kon materiaal dat juist in de afgesloten zone moest blijven alsnog daarbuiten terechtkomen.
Rond 2014 lijkt een grootschalige opruiming van het voertuigterrein te zijn begonnen. De achtergelaten machines werden opgeknipt en als schroot afgevoerd. Anders dan bij een gewone sloperij ging het hier om radioactief besmet materieel dat bij de kerncentrale was ingezet.
In Buriakivka liggen de voertuigen onder de grond
Wie nu een grote verzameling voertuigen uit de opruiming zoekt, komt uit bij Buriakivka, vlak bij Rassokha. Die afvalfaciliteit geldt vermoedelijk als de grootste overgebleven verzameling van zulke voertuigen in de zone. De voertuigen liggen er begraven. Dat maakt de plek heel anders dan de rijen machines die ooit op Rassokha te zien waren.
- Het terrein meet 1.200 bij 700 meter.
- In 30 loopgraven zijn uitrusting en voertuigen begraven.
- De faciliteit voldoet aan strenge eisen voor de opslag van radioactief afval.
De begraven inhoud blijft aanwezig. In Buriakivka liggen de voertuigen samen met ander materiaal in een daarvoor ingerichte afvalfaciliteit. De geschiedenis van Rassokha laat zien waarom die keuze ertoe doet: achtergelaten machines bleven bereikbaar voor mensen die er besmet schroot uit haalden.
Ook voor Nederland is langdurig beheer de kern
Het RIVM behandelt de kernramp van 26 april 1986 bij Tsjernobyl in zijn informatie over stralingsincidenten en kernongevallen. Voor Nederland zit de les van deze voertuigterreinen vooral in wat er ná het directe opruimingswerk gebeurt. Materieel kan onbruikbaar raken, maar moet daarna nog steeds ergens veilig worden opgeslagen of afgevoerd. Bij Buriakivka is daarvoor een terrein van 1.200 bij 700 meter met begraven uitrusting ingericht.
Voor Rassokha is dat hoofdstuk voorbij; bij Buriakivka blijft de opslag een concrete taak. Hoe de situatie op een plek er nu precies uitziet, kun je niet uit oude foto’s aflezen. Daarvoor zijn actuele metingen nodig van de straling op het terrein.
Over het onderzoek
Het fotoarchief van Greenpeace noemt voor Rassokha miljoenen tonnen radioactief besmet materiaal. Een exacte, officiële totaaltelling van de voertuigen is niet bekend. Ook een officieel bevestigde datum waarop het terrein volledig werd ontmanteld ontbreekt; volgens Greenpeace stonden er ooit ruim 2000 voertuigen.
