like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Duurzaam leven als kwellende opgave

Van: op 1 maart 2015

banksy consumerismAl een poosje, ik denk zeker een jaar of tien maar het kan ook langer zijn, probeer ik in mijn gedrag duurzame keuzes te maken, daarbij geholpen door een stimulerend thuisfront. Toen ik zo’n twintig jaar terug duurzaamheid ‘ontdekte’, was dat niet direct bij me opgekomen, maar steeds meer en steeds vaker merk ik dat ik in wat ik kies en koop steeds scherper afwegingen kan en ook van mezelf móet maken. Maar terwijl ik dat denk en schrijf, vind ik het wel steeds lastiger worden. Het begon heel onschuldig met een douche-timer die in ieder geval bij ons thuis nooit echt aangeslagen is. Maar ook met het indraaien van energiezuinige lampen, een ‘flexitariër-dag’ en natuurlijk zo goed mogelijk alle afval scheiden. Een tikkie bewuster en iets meer minderen. Niks bijzonders eigenlijk.

De volgende stap vraagt iets meer verdieping in het keuzepatroon, gelukkig daarbij geholpen door een niet aflatende stroom aan info-mercials met een niet te miskennen keuze beïnvloedend eco-karakter. De varkensvlees kiloknallers en strompelende kippen zijn zulke heldere voorbeelden van levend leed, dat dat niet kiezen niet al te moeilijk is. Maar als ik dan toch ‘verantwoord’ vlees koop, is het wel vlees, dus eigenlijk per definitie niet duurzaam. Het kiezen voor een duurzaam ei vraagt om een studie. Groente, kaas en brood vragen om een eigen afweging. Olie, boter, kaas, bloem en wortelen roepen allemaal vragen op. In mijn tandpasta zaten ‘microbeads’ net zoals in mijn scrub. Gelukkig heb ik dat op tijd ontdekt en hersteld. Maar shampoo en tandfloss laten hun samenstelling niet zomaar op duurzaamheid interpreteren.

Recycled toiletpapier daarentegen is een makkie. Simpele huishoudchemicaliën daarentegen, zoals afwasmiddelen, vaatwasblokjes en vloerpoets, worden objecten van diepgaande studie voordat er iets gekozen kan worden. Als ik een T-shirt koop, let ik inmiddels op eco-katoen en pesticiden, maar ik weet dan nog niet altijd of het fair-trade is. Een spijkerbroek kopen is alles overwegende een ramp, want goedkoop is niet duurzaam. Het tegenkomen van ongebleekte servetten met een opdruk van afbreekbare inkt worden kostbare gadgets voor een feestje. Mijn schoenen komen uit onder andere Portugal, Spanje of anders Hongarije, waar mensen voor magere tot hongerlonen werken. Als ik uit eten ga en onbeperkt buffet neem, moet ik mij in alle ernst afvragen (of eigenlijk maar liever niet) waar veel van de (vlees en vis) ingrediënten vandaan komen.

Thuis het huis verwarmen is zonder zelf-opgewekte energie eigenlijk inmiddels onverantwoord, zeker nu helder is dat anderen daar schade door oplopen en de regering niets heeft gereserveerd - noch voor die schade, noch voor een toekomst zonder aardgas. Als ik iets in mijn huis wil verbouwen, is een studie naar duurzame bouwmaterialen een crime. Niet omdat het er niet is (ook al is soms een lantaarntje nodig om het te vinden), maar omdat de meeste leveranciers niet echt weten wat ze verkopen, laat staan wat een materiaal kan doen, laat staan wat het effect is van het combineren van bepaalde zaken als isolatie, nieuwe radiatoren en bijvoorbeeld een nieuwe CV. Uitrekenen wat dat betekent en hoe dat uitpakt schijnt ‘rocket science’ te zijn. Gewoon een ‘duurzame badkamer’ bestellen is quasi onmogelijk. Verbouwen én isoleren en met die gecombineerde actie geld op termijn terugverdienen wat het mogelijk moet maken om geld nu te lenen, lijkt bijna niet haalbaar.

En als ik van dit alles moe geworden even eruit wil, is dat niet verstandig want dan verbruik ik verhoudingsgewijs veel te veel fossiele brandstof, laat staan wat mijn CO2 uitstoot op weg naar een tijdelijk paradijs is. Op vakantie zijn kan eigenlijk al helemaal niet meer, want ik gebruik dan onbewust veel te veel water, eet ‘inheems’ eten waardoor lokaal mensen te kort komen of zelfs doodgaan, gebruik stroom die niet zelden op dubieuze wijze en met de nodige negatieve milieu-impact is opgewekt. Ik ben schijnbaar dan wel even ‘lekker’ weg, maar dat gaat ten koste van heel veel andere dingen. Eenmaal weer thuis met grotere schuldgevoelens vanwege alle on-duurzame keuzes op die vakantie, begint het allemaal van voren af aan. Heeft de koe die de melk geleverd heeft in dit pak een koe-waardig bestaan gehad, is dat gecontroleerd en hoe zit dat met ...

Nee, echt duurzaam leven in alles wat we gewoon zijn te doen is zeg maar rustig een ramp. Alles, maar dan werkelijk ook alles, moet onder het vergrootglas om echt beoordeeld te worden op z’n duurzaamheidsmerites. En dat is in onze maatschappij waarin vrijwel alles georganiseerd wordt, heel lastig, zo niet onmogelijk. Want wat we kopen, gebruiken, eten, bewonen, dragen of ... is niet duurzaam. Dus stel ik zeer tegen mijn zin in voor: laten we het gewoon maar bij duurzaam denken houden. Dat duurzaam doen, dat gaat het niet worden? Dat vraagt om transitie. Om werken met echte prijzen. Om nieuwe business modellen. Daar zijn we nog lang niet aan toe, toch?

Jan Jonker

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht, Opinie



 

Reacties: (8)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Jeroen Klomp schreef:

    @WilliamBalk

    Dank voor je reactie. En advocaat van de duivel is ook een rol. Indien je die verkiest. Na jarenlang werken in public-privat partnerships voor ICCO (katoen) en WNF (Energie & Finance) (Nike, H&M, IKEA, Rabobank e.a) begrijp en support ik de systeemtransitie. Maar 2 zaken brachten mij tot inkeer om van onderop te beginnen. Ten eerste de generatie topmannen van nu staan aan de verkeerde kant van de geschiedenis en zijn niet meer te transformeren. Ten tweede, de grootste voetafdruk zit nog altijd bij de consument (Sustainable Living Plan Unilever).

    We bevinden ons wel degelijk op een fluxmoment, waar oude systemen instorten en nieuwe systemen ontstaan. Na de Praagse Lente, de Linkse Lente en de Arabische Lente voorspellen vele trendvolgers binnenkort de Consumer Spring, anderen zeggen a new marketplace is rising. Het moment waarop de consument weer burger wordt door de onthulling van informatie die voorheen verborgen was. Wereldwijd zien we consumenten/burgeracties- en bewegingen waarin verantwoording en verandering wordt verlangd van instituten en eigen verantwoordelijkheid wordt genomen. Vaak nog via traditionele actiemethoden (lobby, petities, boycots of juridische stappen) maar in toenemende mate middels direct consumentengedrag. De rol van de consumenten is nog nooit zo belangrijk geweest – niet als passief target van de nieuwste marketingactie, maar als de grootste potentiële kracht voor waardecreatie en verandering.

    Menselijk gedrag ligt aan bijna alle natuur- en milieuproblemen ten grondslag, zoals lucht- en waterverontreiniging, klimaatverandering, ontbossing en verlies van biodiversiteit. Onderzoek in de psychologie biedt aanknopingspunten in het waarom mensen niet-duurzaam gedrag vertonen, ondanks hun zorgen over de bredere gevolgen. Wij zijn intelligent, denkende wezens. Waarom is het zo moeilijk voor ons om ons gedrag te veranderen in zorg voor de aarde. Als mensen maken we de meeste keuzes vluchtig, onbewust en impulsief. Vaak op basis van gevoel, als emotionele reactie of beeldvorming. Het andere deel maken we zorgvuldig op basis van feiten en bewijs. Duurzaam gedrag heeft weinig aantrekkingskracht op ons onbewuste en impulsieve systeem van besluitvorming.

    Via Zustenebol tonen we juist de leuke kant van een groene lifestyle en niet de alarmerende, urgentie boodschap die zo verlammend werkt. Duurzaam leven niet omdat het moet, maar omdat het zoveel leuker is.

    Ik nodig je graag uit aan deze kant.

  2. Jeroen Klomp schreef:

    Beste Jan,

    Ik herken je zoektocht en het David-Goliath gevoel die het vaak geeft als duurzaam doen uitblijft. Maar ook dat verhaal liep positief af. Daarom ben ik begonnen met Zusténebol (Nederlandse versimpeling van het Engelse ‘sustainable’.

    Geen alledaags woord. Je moet er even over nadenken. Maar daarna wordt het leuk en heel gewoon. Zo gaat het ook met een groene lifestyle. Voor velen geen dagelijkse bezigheid. Rennend door de dagen consumeren we vaak op de automatische piloot, maken vluchtige en onbewuste keuzes en kost het teveel moeite om uit te zoeken wat duurzaam is. Zusténebol herkent dit en weet dat je makkelijk meegesleept kan worden in een levenspatroon vol drukte en stress. Daarom gaan we mensen prikkelen om met ons op weg te gaan en laten we zien dat een groene lifestyle leuk, makkelijk en waardevol kan zijn.

    “Every journey starts with a single step.” – Confucius

    Wij zijn geen beweging van supergroenen, die slechts praten met supergroenen of vechten met anti-greens. Iedereen is welkom aan de leuke kant van een groene lifestyle. Hier vinden wij het belangrijk om wat minder te consumeren, spullen te hergebruiken én delen, (h)eerlijke producten te kopen die goed zijn voor milieu en omgeving en flink te recyclen. Samen veranderen we hoe we eten tot hoe we wassen, van hoe we hun huizen verwarmen tot hoe we ons verplaatsen. Gewoon omdat we weten dat het zoveel duurzamer kan, goed voelt en leuk is om te ontdekken hoe. We kiezen ervoor de aarde leefbaar te houden, nú en voor onze kinderen en kleinkinderen om straks in hun eigen behoeften te voorzien. Want we kunnen simpelweg niet nog een eeuw leven zoals we de dat de vorige deden.

    Wij helpen je op weg door je bewuster te laten kijken en te laten zien hoe je andere keuzes kunt maken. Wij geven tips via onze website en social media kanalen, verbinden je via de Change Your Mindmap met inspirerende voorbeelden en duurzame websites, producten en initiatieven. En op termijn zullen we dit allemaal op fysieke belevingsplekken in Nederland samenbrengen. Onze focus ligt vooral op initiatieven die kleinschalig zijn, van onderop ontstaan, andere manieren van samenwerking en financiering hebben, lokale signatuur hebben of een bredere focus op duurzame samenleving.

    Wij blijven onverminderd doorgaan. Net zoals ik weet dat jij dat ook blijft doen.

    Groet,
    Jeroen Klomp

  3. tja, tjonge deze discussie was al eens gevoerd door Wouter van Dieren en Jan Paul van Soest, begin jaren 90, toen ik met Global Action Plan’s EconteamProgramma kwam, een gedragsveranderingsprogramma gebaseerd op empowerment (wat kan je wel) om tot een duurzame leefstijl te komen. Destijds werd ook gezegd dat is te traag, de wetgeving en/of techniek zijn de grote handels, en nu dus de nieuwe business modellen.
    Als we de vraag kant (ons eigen gedrag en van vele andere consumenten) niet weten te veranderen, komt er niet snel een aanbod. Het gaat inderdaad traag, ook de wetgeving en techniek schiet nog te weinig op, en met gejammer krijgen we niet een ander gedrag, kwestie van blijven experimenteren het is een ontwikkeling in toekomstbestendigheid en een ontwikkeling begint bij onszelf, en doen, eigen nieuwe business opzetten en zo toekomstbestendig met de kennis die we nu hebben en de stip op de horizon? Kom op

  4. Beste jan, ik begrijp je volledig. Mede daarom schreef ik eerder deze column: De milieubeweging is er niet om het goede voorbeeld te geven, maar om de wereld te veranderen. https://downtoearthmagazine.nl/moeten-milieu-activisten-het-goede-voorbeeld-geven/

  5. Peter van Vliet schreef:

    @Jan Juffermans: ‘We kunnen zeker niet gaan zitten wachten op die nieuwe business modellen’
    Hoe denk jij de politiek sneller om te krijgen voor een persoonlijk CO2-budget, dan dat bedrijven nieuwe businessmodellen kunnen ontwikkelen?

  6. Jan Juffermans schreef:

    Eens met Jan Jonker dat het vaak nog behelpen is, maar het is tegenwoordig een stuk makkelijker dan voorheen. Ik ben hier al sinds 1972 (Grenzen aan de Groei) mee bezig. En ik ervaar het als heel zinvol en zelfs een verplichting hieraan samen te werken, zolang regeringen en bedrijven falen. Wij zullen hen op het goede pad moeten zien te krijgen. Het gaat immers om mensenrechten en mondiaal welzijn, en de belangen van toekomstige generaties. We kunnen zeker niet gaan zitten wachten op die nieuwe business modellen, dus zo goed en zo kwaad als het kan de duurzaamste keuzes maken. De grote vraag is hoe we ook het mondiale verdelingsvraagstuk kunnen aanpakken. De Werkgroep Voetafdruk Nederland stelt het effectieve en rechtvaardige systeem van quotering voor. Op http://www.voetafdruk.eu staat hun discussiestuk hierover. Het voorstel is met een persoonlijk jaarquotum CO2-uitstoot van start te gaan. Bedrijven worden dan pas echt gestimuleerd producten te gaan leveren met zo min mogelijk gebruik van fossiele energie. En wij zullen dan een stuk makkelijker onze keuzes kunnen maken, mede uit eigenbelang.

  7. Duurzame Fred schreef:

    Als ik het artikel Jan Jonker lees, dan denk ik, hij zit in een mid-life crisis. Natuurlijk begrijp ik dat hij dit met de nodige ironie heeft geschreven.

    Maar hij geeft in dit artikel wel aan dat de ‘voledige’ informatie beter toegankelijk moet worden.

    Een soort marktplaats waar alle kosten weergegeven (de all inclusive) zijn. De best presterende artikel staat boven aan de ladder en het slechts presterende artikel staat onderaan. Werkt samen met consumenten programma om meer naamsbekendheid te genereren. Zoals wat er nu gebeurt met de plofkip antireclame van de Aldi.

    Zelf heb ik mijn broer en zwager verteld over de extra inkomsten dmv de leaseauto. Ik heb aangegeven de verlaagde autokosten van 7 procent bijtelling €145,- extra aan inkomsten kan leiden en dat geld besteedt om investeringen te doen in de woning. Je levert geen comfort in, alleen je tankt nu anders. Win-win situatie.
    Mijn broer is na een proefperiode al om. Mij zwager mag volgend jaar een ander auto nemen. Wat hij gaat doen dat weet ik niet maar ik heb mijn zus verteld hoe het precies zit en zij heeft het begrepen.

  8. G. Cabell schreef:

    Wat een geklets. Deze schrijver is niet echt gemotiveerd. Wil wel, maar toch ook niet en creëert daarom ‘onoverkomelijke’ problemen. De eco en biowinkels hebben al veel voor je uitgezocht en getest. Echt duurzame kwaliteit kost doorgaans meer, dus daar moet je voor willen betalen wanneer je zegt dat je voor duurzaamheid wilt kiezen. Er zijn betrouwbare bio- en ecomerken van granen, groenten, tandpasta -Hauschka en Weleda – tot deodorant. Ik eet liever minder en kan dan meer betalen voor goede kwaliteit dan dat ik voor minder geld rotzooi aanschaf. Aan wollige dilemma’s creëeren heeft niemand iets. Deze schrijver moet werken aan zijn integriteit=staan voor de zaak waarvoor je zegt te gaan en zijn focus ontwikkelen. Dan wordt de wereld heel overzichtelijk en je keuzes eenvoudig. Pracitice what you preach zal ik maar zeggen. Veel succes.