Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In de Krkonoše-bergen in Tsjechië stuitten twee wandelaars op een verborgen verzameling die op 330.000 dollar wordt geschat. De herkomst van de schat is nog een raadsel, wat ook de juridische afhandeling ingewikkeld maakt.
Het bos in Krkonose waar de goudschat werd gevonden. Foto: iStock – Pol Badger
De vondst bestond uit 3,7 kilo goud in de vorm van munten, aangevuld met armbanden, sigarettendoosjes en een zilvergaas handtas. Numismaat Vojtěch Brádle noemt vooral de Balkan-markeringen op een deel van de munten bijzonder, iets wat bij zulke vondsten in Europa zelden voorkomt. De stukken zelf dateren van 1808 tot 1915, maar latere stempels uit Servië en Bosnië maken het spoor naar een mogelijke eigenaar alleen maar ingewikkelder. Terwijl experts de voorwerpen onderzoeken, gaat het ook om de vraag wie er recht op kan doen gelden.
De munten lagen in elf pakketjes verstopt
De twee wandelaars zagen een bijna onzichtbaar aluminium blikje, vastgeklemd in een stenen muurtje tussen de bomen. Binnenin lagen 598 gouden munten, netjes verdeeld over elf stapeltjes en gewikkeld in zwarte stof. Een vondst waar je normaal gesproken met een metaaldetector op hoopt, lag hier gewoon aan de oppervlakte.
Op ongeveer 1 meter afstand zat nog een verrassing: een ijzeren doos. Daarin zaten onder meer 16 gouden sigarettendoosjes, 10 armbanden, een kam, een ketting met sleutel, een poederdoos en een klein handtasje van zilvergaas.
- Het hele pakket weegt ongeveer 7 kg.
- Twee gouden sigarettendoosjes zijn nog steeds dicht en moeten nog worden geopend.
- De munten hadden vermoedelijk nooit een gewone betaalfunctie: ze lijken doelbewust als kostbaar bezit te zijn verzameld.
De vondst bleef maandenlang stil
De wandelaars, die anoniem willen blijven, brachten de spullen begin 2025 zonder afspraak naar het Museum van Oost-Bohemen in Hradec Králové. Pas daarna konden archeologen en muntspecialisten echt aan de slag. Het museum maakte de vondst eind april openbaar, nadat de eerste controles waren gedaan.
Ongeveer de helft van de munten komt van de Balkan, terwijl de andere helft een Franse herkomst heeft. Munten uit Midden-Europa, waaronder Duitse exemplaren, ontbreken helemaal.
Goed om te weten
De vindplaats ligt vlak bij de vroegere etnische grens tussen Tsjechische en Duitse gemeenschappen. In de 20e eeuw raakten in dit bosrijke gebied veel boerderijen verlaten.
Een schat die pas veel later begraven kan zijn
De extra stempels op sommige Oostenrijks-Hongaarse exemplaren wijzen erop dat ze nog in de jaren 1920 en 1930 in Servië en Bosnië in omloop of controle waren. Daardoor kan de verzameling pas ná die periode in de grond zijn gestopt.
Die kleine stempels heten tegenstempels: merktekens die later op een munt worden gezet, bijvoorbeeld om gebruik in een ander gebied toe te staan. Voor zover bekend is dit de eerste schatvondst in Tsjechië met zulke Balkan-markeringen op gouden munten.
Op ongeveer 9 km afstand vonden archeologen zo’n tien jaar geleden al een schat met 2.700 zilveren denarii uit de 12e eeuw.
Oorlog, verdrijving of een geldhervorming
De archeologische afdeling van het Museum van Oost-Bohemen houdt rekening met drie mogelijke momenten waarop iemand de kostbaarheden kan hebben verstopt. Het eerste ligt tijdens de nazi-bezetting na 1938, toen Tsjechische en Joodse inwoners werden gedeporteerd.
Een tweede mogelijkheid is de periode na 1945, toen Duitsers uit Tsjechoslowakije werden verdreven. Een derde piste loopt naar de communistische munthervorming van 1953, die spaargeld en bezit in één klap veel minder waard kon maken.
Welke verklaring ook klopt, de eigenaar kwam nooit terug. Museumdirecteur Petr Grulich zegt dat nog niet is vast te stellen of het om Tsjechisch, Duits of Joods bezit ging.
De beloning hangt af van het onderzoek
Een gespecialiseerd bureau onderzoekt nu de sieraden en andere voorwerpen die geen munten zijn. De samenstelling van het metaal bepaalt hoe ze het best kunnen worden bewaard, wat de uiteindelijke taxatie wordt en welke juridische status de vondst krijgt.
Volgens de Tsjechische wet kunnen de vinders maximaal 10 procent van de geschatte waarde krijgen. Bij een schatting van 330.000 dollar zou dat neerkomen op ongeveer 33.000 dollar.
Sommige mensen vinden dat deze verzameling niet als archeologische vondst moet gelden en daarom rechtstreeks aan de wandelaars zou moeten toevallen. Zodra het materiaalonderzoek klaar is, beslist het museum over de conservering en kan ook een tentoonstelling worden voorbereid.
