Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op een conferentie in Iowa in 1977 bespraken wetenschappers een plan om ijsbergen van Antarctica naar Saoedi-Arabië te slepen. Het meegebrachte ijs maakte de ambitie tastbaar, maar of het waterplan ook op grote schaal zou werken, bleef de vraag.
Wat er overbleef van een ijsberg verdween in drankjes. Foto: iStock – Iaroslava Zolotko
Duikers haalden een meer dan duizend jaar oud ijsblok uit Alaska; via een helikopter, vliegtuig en koelwagen belandde het diep in de Verenigde Staten. Achter die kostbare tocht zat de Saoedische prins Mohammed Al-Faisal, die met zijn bedrijf Iceberg Transport International zoet water naar droge gebieden wilde brengen. Hij dacht aan ijsbergen van 100 miljoen ton, een zeereis van acht maanden en kosten van zo’n 100 miljoen dollar. Maar sterke stromingen, smeltend ijs en mogelijke gevolgen voor het zeemilieu maakten het plan een flinke technische en ecologische uitdaging.
Het ijsblok had al een lange reis achter de rug
Het ijs kwam uit de Portage-gletsjer, vlak bij Anchorage. Over het gewicht lopen de berichten uiteen: destijds werd het blok op ongeveer 1,1 ton geschat, terwijl latere terugblikken spreken van 2 ton. Alleen de demonstratie kostte al naar schatting 5.000 tot 7.500 dollar.
Ook de leeftijd van het ijs is niet precies bekend. Schattingen lopen uiteen van 4.000 tot 10.000 jaar. Dat maakte het blok bijzonder, maar zei nog weinig over de vraag of je een ijsberg van miljoenen tonnen heelhuids over de oceaan kon krijgen.
Hoe houd je een ijsberg heel op zee?
De Portage-gletsjer in Alaska, waar het ijsblok uit het artikel vandaan kwam. Beeld: Zdenek Svoboda from Prague, Czech Republic, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.
De prins kende het waterprobleem van dichtbij. Hij was betrokken geweest bij de aanleg van installaties die zeewater geschikt maken om te drinken. Dat kostte veel energie en geld, terwijl de groei van steden de vraag naar water verder opdreef.
Zijn alternatief begon bij ijs dat toch al van gletsjers afbrak en uiteindelijk in zee smolt. Ingenieurs wilden zo’n drijvende massa inpakken met isolerende stoffen, waaronder textiel en plastic. Krachtige sleepboten moesten hem vervolgens naar de kust trekken.
Zelfs als onderweg 20 procent van het ijs verloren ging, kon het overgebleven water volgens de voorstanders concurreren met ontzilting. Dat was een verwachting, geen bewezen kostprijs. Al-Faisal hoopte binnen 3 tot 5 jaar een ijsberg voor de Saoedische kust te hebben.
In Ames kwamen de lastige vragen op tafel
De bijeenkomst duurde van 2 tot 6 oktober en trok ongeveer 175 tot 200 deelnemers uit achttien landen. Iowa State University hielp mee bij de organisatie; Abdo Husseiny, universitair hoofddocent nucleaire techniek aan de universiteit, was daarbij betrokken. De prins droeg 50.000 dollar bij aan de conferentie en een wetenschapsfonds nog eens 25.000 dollar.
De aanwezige glaciologen, ingenieurs en waterdeskundigen moesten veel meer uitzoeken dan de kracht van een sleepboot. Hun gesprekken gingen onder meer over:
- de snelheid waarmee je zo’n zware ijsmassa veilig kunt slepen;
- materialen die het ijs onderweg tegen warmte beschermen;
- de gevolgen van een grote ijsberg vlak voor een droge kust.
Goed om te weten Ook de Verenigde Naties organiseerden in 1977 hun eerste grote wereldconferentie over water. De zorgen over toekomstige watervoorraden speelden dus op meer plekken.
Een vlakke ijsberg lost weinig op
Antarctische ijsbergen hebben vaak een platte bovenkant. Daardoor leken sommige exemplaren geschikt om te verslepen. Maar de route voerde door steeds warmer water, en onderweg kon de ijsmassa ook uiteenvallen. Wilford Weeks, onderzoeker bij een laboratorium voor koude gebieden, waarschuwde dat er voorbij de evenaar misschien weinig ijs meer achter de sleepboten zou hangen.
Daar bleef het niet bij. Niemand had aangetoond dat een isolerende laag tijdens zo’n lange tocht zou werken, of dat schepen voldoende grip op de ijsberg konden houden. En eenmaal aan de kust moest het smeltwater nog worden opgevangen en bruikbaar gemaakt. De berekeningen leidden dan ook niet tot een commerciële sleepreis.
Het ijs eindigde in de glazen
Het blok uit Alaska kreeg uiteindelijk een veel kleinere bestemming: een deel werd in stukken gehakt en gebruikt om drankjes van conferentiegasten te koelen. Daar zaten onder meer abrikozendrank en grote kommen punch bij. Van een vervolgproef met dit ijs kwam het niet.
Al-Faisal kreeg nooit een antarctische ijsberg naar zijn land; hij overleed in 2017. Het idee bleef wel opduiken. Ingenieur Georges Mougin, die bij het oorspronkelijke onderzoek betrokken was, rekende in 2011 met computersimulaties opnieuw aan een mogelijke sleepreis.
In 2017 kondigde een bedrijf uit de Verenigde Arabische Emiraten plannen aan voor vervoer van ijsbergen naar de Perzische Golf. Ook daar kwam geen werkend systeem uit voort. In 2018 doken bij de watercrisis in Kaapstad opnieuw voorstellen op om ijsbergen als zoetwaterbron te gebruiken.
