like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Europa moet, maar dan wel solidair en duurzaam

Van: op 26 januari 2014

euro europaIn ’68 – ’69 studeerde ik internationale betrekkingen in Bologna. Als onderdeel van de studie werd een reis ondernomen naar Brussel om nader kennis te maken met de Europese instellingen. In debat met diverse toenmalige ambtenaren en politici van de EEG heb ik een (kort) betoog gehouden over de noodzakelijke democratisering van Europa en haar instellingen. Alle betrokkenen waren het er toen over eens dat die benodigde democratisering niet zo lang meer op zich zou laten wachten. Bij de komst van de Europese grondwet in 2005 heb ik bij het referendum over Het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa  tegen gestemd. Mijn belangrijkste argument (36 jaar na 1969) was: het verdrag is onvoldoende democratisch gewaarborgd. Verandering van het verdrag vereist nu instemming van alle verdragslanden. Dus ik weet niet of ik een democratisch Europa nog ga meemaken, maar Europa blijft bitter noodzakelijk en daar hoort goede democratie bij.

We zitten met de gebakken peren, want het uitzicht op een duurzaam (in dubbele betekenis van ecologisch én lang durend duurzaam) en solidair Europa steeds verder weg lijkt. Het debat erover wordt nog maar zelden ten principale gevoerd. Te vaak gaat het over populistische details en het papagaaiïsme van niet geverifieerde feiten. Ik onderscheid zeven soorten opinies, waarvan de eerste vijf elkaar deels overlappend:

  • De populisten; een merkwaardige coalitie van pseudo-intellectuelen en eigenvolkeerst politici die menen dat er geen draagvlak is voor een Europa en we het zo dus maar moeten laten of moeten minderen door meer zelf te doen.
  • De groeperingen die in navolging van Britse ressentimenten en Duitse grondwetbepalingen menen dat het overdragen van bevoegdheden aan een hogere macht niet aan de orde is. Voor hen is de natiestaat de belangrijkste verworvenheid van de Grieks-Judaïsche en kapitalistische beschavingsidealen.
  • De paladijnen van de bankiers en de ‘mainstream’ economiehoogleraren die blaffend aanslaan bij elke maatschappelijke democratisingsbeweging (en dus inperking van de macht van de heersende klasse).
  • De mensen die menen dat de Duitse Bondskanselier de natuurlijke leider is van Europa; met de Nederlandse premier als trouwe side-kick.
  • De deskundologen die geanalyseerd hebben dat de wankele positie van de Euro een gevolg is van potverteren van Zuid Europa (en niet tevens van voortdurende speculatie à la baisse en van verrijking van de Noordelijke staten). Daar hoort vaak bij de opvatting: eerst moeten we de rotzooi van de Euro opruimen, pas daarna is er weer ruimte voor andere zaken.
  • De vertegenwoordigers van de media die in hun zogenaamde objectiviteit vooral ruimte in hun kolommen en zendtijd vrijmaken voor bovengenoemde groepen en niet voor hen die echt verder willen met Europa.
  • De mensen die van mening zijn dat we nooit meer een verdeeld Europa moeten willen; die menen dat we over onze eigen schaduw moeten èn kunnen springen. “De ware uitdaging: het democratiebegrip nieuw te interpreteren en zijn nationale uitingen op de vuilstortplaats van de geschiedenis te dumpen”. (Menasse 81)

Het zal duidelijk zijn dat mijn positie bij de laatste stellingname ligt. Het beperken van het Europese debat tot de toekomst van de Euro, de komende verkiezingen van het Europese Parlement en het toevoegen van enkele kerstballen aan de EU-kerstboom levert geen levensvatbaar, noch een toekomstbestendig, noch een ecologisch Europa op. Het blijft dan voortmodderen totdat we over twee jaar opnieuw moeten bezuinigen, banken moeten redden en andere verplichte figuren moeten schaatsen. De optie om de Euro op te delen in …”een systeem van meerdere munten: internationale (uno, euro), nationale en regionale valuta[1]  is een sprong in een kookpot met een volstrekt onvoorspelbare dynamiek. De reeds aanwezige sentimenten rond eigenvolkeerst, culturele vooroordelen, bedrijfsbelangen, belangen van financiële instellingen en andere onderbuik gevoelens kunnen gemakkelijk de overhand krijgen. In combinatie met een voortsudderende economische - en financiële crisis en blijvend hoge werkloosheid is dat een erg explosief mengsel; niet goed voor mensen, niet goed voor de natuur.

 

Wat kunnen in het licht van het bovenstaande dan de agendapunten zijn of worden?

Ik som er een aantal op:

Kies voor een Europa van de regio’s, met een circulaire economie als basis en met subsidiariteit als leidend beginsel in de dagelijkse praktijk. In navolging van Menasse (98) zijn de grote lijnen: …”regio’s kiezen hun afgevaardigden in het Europees Parlement  (EP); het EP kiest de commissarissen en de voorzitter van de Commissie. De Commissie ontwikkelt wetsvoorstellen en richtlijnen waarover het EP moet stemmen”.  Als we vinden dat de regio’s de basis zouden moeten zijn van een circulaire duurzame economie, dan ligt het voor de hand om daar ook een politieke uitdrukking aan te geven.

De nieuwe Commissie organiseert op voorstellen van het EP een uitvoerig debat over de toekomst van de EU. Parallelle debatten van NGO’s en andere maatschappelijke organisaties worden aangemoedigd. Punten die bij deze debatten belangrijk zijn:

  • De ontwikkeling naar een circulaire en regionale economie;
  • De ontwikkeling van een EU beleid gericht op 100% hernieuwbare energie per 2040;
  • Verbreding en vernieuwing van het democratiebegrip met o.m. democratische deliberatie, zoals de G1000 en andere modellen;
  • De ontwikkeling van een belasting op het gebruik van nieuwe grondstoffen;
  • De ontwikkeling van een Europees Aarde Dividend of basisinkomen; en een verkleining van inkomens – en vermogensverschillen;
  • De verhouding tussen nieuwe regionale munten (die in de betreffende regio blijven en de regio versterken) en een sterke algemene munt: de Euro;
  • Geldscheppen is een zaak van de overheid.
  • Het EU beleid rond territoriale cohesie wordt omgevormd tot een beleid gericht op dit doel. Het beschikbare budget  van 367 miljard Euro wordt hiervoor aangewend.

Om uiting te geven aan de wens tot meer Europese democratie wordt zich door het EP de bevoegdheid toegeëigend om niet langer elke zittingsmaand een week in Straatsburg te vergaderen, maar om blijvend in Brussel te vergaderen. Vrijwel nooit heeft een parlement bevoegdheden gepresenteerd gekregen. Een parlement moet zelf macht ontwikkelen. De oproep tot verdragswijziging hierover op 20 november  2013 is onvoldoende. Ik stel voor: het EP besluit om vanaf eind januari in Brussel te blijven. Deze uiting van machtsvorming geeft het volgende EP een sterkere basis.

De Euro wordt omgevormd met de uitgangspunten van de Bancor, een door Keynes ontwikkelde internationale munt waarin zowel voor overschotten als voor tekorten op de lopende rekening boeterente betaald wordt. Dit stimuleert zowel overschotlanden als tekortlanden om maatregelen te nemen en vermijdt discussies zoals we die nu hebben. Keynes noemde zijn plan een voorstel voor financiële ontwapening!

Plannen worden ontwikkeld om speculatieve transacties met de Euro onmogelijk of ongewenst te maken. Gekochte aandelen en obligaties door pensioenfondsen en andere financiële instellingen dienen tenminste een jaar te worden aangehouden.

Plannen worden ontwikkeld om alle ondernemingen (dus niet alleen financiële instellingen) die ‘too big to fail’ zijn te onderwerpen aan een streng toezicht (inclusief transparantie over interne verrekenprijzen).

De urgentie om rond de EU een echt debat te gaan voeren is groot. Als de EU faalt is een terugweg naar provincialisme, nieuwe autarkie, vergroting van culturele en maatschappelijke tegenstellingen en uiteindelijk de toename van animositeit in Europa niet ondenkbaar.

De debatten over de verkiezingen voor het EP beginnen langzaam op gang te komen. Daar hoort ook een principieel debat bij zoals hierboven is uiteengezet. Heeft dit kans? Ja, als mensen vinden dat we alleen verder kunnen als we over onze eigen schaduw springen en in actie komen.

John Huige

 

[1] Arjo Klamer: De Euro is niet houdbaar; slides bij een inleiding voor het Sustainable Finance Lab 2013.

Lees meer over: , ,

Meer artikelen uit de categorie: Opinie



 

Reacties: (8)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. AVE schreef:

    Het Utopia van John Huige gaat ten onder aan een combinatie van onvrede, ondoorzichtigheid en detail oplossingen die niet op onderlinge consistentie wordt getest. Het verhaal van Zonnetje is glashelder en volledig acceptabel.
    Italie en Duitsland hebben ook 100 jaar nodig gehad om een eenheidsstaat te worden. Dus hoe zouden 27 Europese landen dat binnen enkele 10-tallen jaren moeten doen.
    Een 2e probleem van John Huige is, dat hij werkt met een ongedefinieerd begrip van “democratie”.
    Neem Nederland. De democratisch gekozen 2e kamer leden mogen na hun installatie niet afwijken van door de partij top vastgestelde koers. Zij moeten stemmen zoals de partij top dat wil op straffe van excommunicatie. Wat is daar democratisch aan?
    Neem Samsom. Verkiezingsbeloftes worden niet nagekomen.
    Duidelijk wordt dat nadat de macht is verkregen het spel ineens anders wordt gespeeld dan was voorgespiegeld.
    In het Utopia van John Huige wordt dat niet anders.
    Ja, het bankwezen is ontspoord. De financiele wereld is in omvang 10 keer groter geworden dan de “productie” economie. Het DNB toezicht o.l.v. Nout Wellink heeft gefaald. DNB en bankdirecties bleven achter in kennis die zich ontwikkelde bij bankmedewerkers t.a.v. geavanceerde bankproducten en hun risico’s. Men begreep niet welke beheersingsmaatregelen nodig waren. Het enige wat telde was de winst voor aandeelhouders en de winst die concurrenten konden maken.
    Aandeelhouderswaarde is de enige maatstaf geworden voor bestuurders. Zoals Zonnetje aangeeft is dat gekoppeld aan het Ego oftewel het welbegrepen eigenbelang. Het eigenbelang steunt daarbij op netwerken van vriendjespolitiek. Zie de raad van de deelgemeente Fijenoord in Rotterdam! Dat is al millennia lang het geval en zo menselijk, dat het Utopia van John Huige dat niet kan veranderen. Hij kan wel onmachtig blijven roepen om het systeem te veranderen. Maar als het systeem wordt veranderd, dan treden nieuwe “voormannen” op die het nieuwe systeem ten eigen bate en het voordeel van hun vriendjes gaan gebruiken.

  2. Captain Ginyu schreef:

    Europa moet helemaal niet!!!

  3. Carsten888 schreef:

    “Ik onderscheid zeven soorten opinies”
    Je vergeet de groep die in een democratie wil blijven leven.

    Ja, we hebben nog stemrecht, maar dat is alleen om euro-parlementariers te kiezen, en dat zijn alleen maar eurofielen. De ex-bankiers van Goldman Sacks (de bank die Grienkenland heeft vernietigd), die de financien in de EU regelen, daar heeft geen burger over mogen stemmen. De EU is een 1 partijstelsel.

    En verder vind ik dat we de hele EU niet nodig hebben. Alles ging prima ten tijd van de EEG. Dat we met een EU beter grensoverschrijdende milieu-problemen aan zouden kunnen pakken, blijkt nu totaal niet (meer) te werken. Alleen multinationals hebben profijt van de EU, de rest verarmt, de cijfers liegen niet. Ik weet zeker dan NL zonder de EU beter af is en zeker crisis bestendiger zal zijn. We hebben die EU echt niet nodig om naar een duurzamere samenleving te groeien.

  4. Hans Bienfait schreef:

    https://www.uitgeverijboom.nl/boeken/filosofie/een_toekomst_voor_europa_9789461059857/

    Zie link hierboven voor boek Een Toekomst voor Europa van Jürgen Habermas. Is nu uitgekomen en verkrijgbaar in de boekhandel
    Verplichte kost voor elke geïnteresseerde Europese burger, n.m.m.
    Uw commentaar zou aan waarde winnen als u refereerde aan dit boekwerkje. Actueler dan ooit in het zicht van de Europese verkiezingen

  5. lammert; van de familie meijer schreef:

    EU is fictie, want gekozen door de macht van het geld,om over de betekenis van democratie te zwijgen! Ook dat is fictie, zoek aub. de vertaling en je bent zoals ik thuis, in de totale onderdrukking, alles is gemanipuleerd, oorlogen zijn de snelste bron van inkomsten, over de rug van slaven, want we leven met wetten uit een feodale tijd, en dat is `DE REDEN’dat het gaat zoals het gaat. Kom met mij in aktie, en stel vragen, dan zullen ook jullie merken net als ik, dat min-achting troef is. Er wordt slechts gerefereerd aan wetgeving, en dat is het. Massale aktie kan/wil helpen, en het is de hoogste tijd, om de afbraak van het hele midden en klein bedrijf nog enigszins overeind te houden. De STAATSONDERDRUKKING heeft zich uitgespreid over zowel het culturele, het economische alsook over het juridische leven. Waar het ware leven slechts kan bestaan bij het uit elkaar trekken van deze drie gebieden. DE STAATSONDERDRUKKING mag helder krijgen datze zich terug mag trekken uit het culturele en het economische leven, en zich zo mogelijk regulerend bezig houden met het gebied van het recht, punt.
    Zo anders, zijn wij misschien nog net op tijd, uitgeleverd aan de macht van MAMMON, het kapitalisme, en dat is de doodsteek voor ..het leven…
    mooie dag verder, met soevereine groet……..

  6. job schreef:

    @K: “een regionaal geldsysteem als aanvulling / correctie op de Euro”
    Mooi dat toegegeven wordt dat de euro is een misser was, al valt te vrezen dat aanvulling met een regionaal geld de problemen eerder verergert.

    Een beter EP horen we al jaren. Als het erop aankomt blijkt het EP weinig bevoegdheden, vandaar die soms vergaande uitspraken die niet bijten. Een zo groot parlement (en bijbehorende kosten) waarbij onduidelijk is, wat ze doen, wat is daar demokratisch aan?

  7. K schreef:

    om het niet bij deze ene reactie te laten, die op vertrouwde manier doorgaat in het focussen op de problemen waar de autor zeker ook van weet dat ze er zijn, en wat geen perspectief zichtbaar maakt, terwijl dat juist Het Grote Gebrek is met Europa nu – ik ben het helemaal eens met dit artikel.

    En denk ook dat een echte, inhoudelijke discussie over wat Europa zou kunnen zijn, een positieve dynamiek zou kunnen laten ontstaan en verder brengen. ipv onthutst zijn over neoliberale politiek, oftewel bananenverordeningen etc etc (vul zelf maar in waar het in de krant net over gaat..), concreet nadenken en door-denken hoe een regionaal geldsysteem best zou kunnen werken, als aanvulling / correctie op de Euro, en als aanmoediging en ondersteuning voor lokale economie. En hoe een ander EP dat een goede basis heeft in Regio’s ipv landen, echt een factor van betekenis, of noem het Tegenmacht, zou kunnen zijn….etc. Ideeën zat! Fijn om darover te lezen!!!

    Lijkt me fantastisch als (ook) politieke partijen hier een thema van zouden maken. En voor positieve inhouden en gewenste ontwikkelingen gaan staan ipv van bij een “dit willen we (zo) niet” te blijven staan. Ik denk dat er heel veel mensen echt genoeg van hebben hoe het nu loopt, en zo’n fundamentele richtingsdiscussie over Europa echt wat los zou kunnen maken?!?!!! Of ben ik de eenige die dit denkt?!

  8. Zonnetje schreef:

    Goed stuk, maar de materie is wel veel complexer dan hier zo wensvol (ik mocht ook willen dat het zo zou gaan) geschetst. Je kunt ontwikkelingen vastleggen in wetten, in protocollen in afspraken, beloftes…en zo proberen te sturen, maar er zijn ook factoren die zich niet laten sturen, waar geen of nauwelijks invloed op uit te oefenen is.
    Ik zal er maar een paar noemen:
    * Ego. Niet alleen op landsniveau (wie is het grootste haantje en wil de leiding nemen, meent het alleenrecht op leiding/veto te hebben op basis van gegenereerd inkomen per land of leningen aan een ander land) als ook op persoonlijk niveau.(wie meent aan de beurt ( ) te zijn om bepaalde posities in te nemen, het is en blijft politiek
    * Invloeden van buitenaf. De instroom van migrerende bevolkingsgroepen vanuit het zuiden en Oosten (Afrika, Oosten), zij het uit vluchtelingen problematiek, door oorlog, zij het de economische vluchteling, doet steeds meer zijn intrede. Al die landen langs de zuidkust moeten zich daar, alleen tot op heden (door o.a. Schengen), een weg in vinden, ook met hun miljoenen en miljoenen illegalen rond hun grote steden. Deze problematiek zal steeds zwaarder worden en deze drukt niet alleen op de mogelijkheden van die landen/steden en dan bedoel ik niet alleen de voedselvoorziening.
    *Cultuurverschillen. Dit impliceert niet alleen de taal maar ook de verschillende mensbeelden en wereldbeelden en op grond daarvan andere kijk op wat prioriteit zou moeten hebben in de eigen regio…
    * Historie. In bepaalde regio’s zijn van oudsher al spanningen, al eeuwen. Deze spanningen los je niet zo maar op door regelgeving en kan zelfs contrair werken, het is emotie die zich niet of nauwelijks laat sturen.
    * Geopolitiek. Waar het ene land het aardgas voor zichzelf wil houden om inkomsten te genereren, vervuilt het andere land de wereld en zijn buren met steenkoolcentrales of gebruikt kernenergie.
    * Ontwikkelingsverschil in denken. Er zijn nu steeds meer landen bij waar het ontwikkelingsniveau nog lang zo ver niet is, daar zal heel wat scholing aan vooraf gaan.

    En zo kan ik er nog wel een stuk of wat noemen die enorme psychologische druk zullen uitoefenen op ontwikkelingen.
    Zo ver als wij in Nederland zijn gekomen heeft ook eeuwen gekost, die ontwikkelingen kosten gewoon veel tijd en dan heb ik het hier nog maar over 1 klein land.

    Je zou kunnen stellen dat het niet alleen de politiek is, immers de burgers in het Westen hebben nu wel, nog steeds, ervaren dat de werkelijke macht niet in handen ligt van de politiek, maar van de grote bedrijven, van de banken. En hebben we juist in de laatste ons vertrouwen niet verloren door hun gesjoemel met onze gelden?? Vertrouwen komt te voet, gaat te paard.
    Ik denk dat juist deze debacles van de banken, die het gewone volk zo te pakken nemen en verder gaan nemen, het vertrouwen veel meer heeft aangetast op de weg naar eenheid dan we nu willen en kunnen zien.
    Dat verlies aan vertrouwen van de gewone burger in een slap functionerende overheid naar de banken en het inherente systeem zijn m.i. de sleutel. Dat is de reden dat de burger zich terugtrekt in zijn eigen regio en zelf naar oplossingen gaat zoeken en steun zoekt bij populistische politici.

    Een mens heeft de mogelijkheid overzicht te houden over ongeveer 2500 mensen. Dat is al heel lang (geleden) onderzocht en ik heb het zelf ook geconstateerd in onderzoeken bij religieuze groepen, die zelf beweerden dat hun opbreken steeds te maken had met geschillen van inzicht over bijbelteksten. Onderzoek leerde mij dat er misschien wel sprake was van geschillen over de bijbel, maar dat hun geschiedenis en reeds vaak elders gedaan onderzoek, me leerde dat ze het overzicht, en dus grip op hun gemeenschap, aan het verliezen waren. Daar werden ze onzeker van en ontstonden conflicten.
    Dat is de reden dat mensen graag in wijken wonen. De wereldwijde trek naar steden (en hun te ontstane wijken) is ingegeven door werk en derhalve inkomsten, niet in eerste instantie door voedsel. Dat er vervolgens daar problemen ontstaan is door het feit dat mensen gedwongen gaan samenleven met mensen die niet tot hun geloof, denken of afkomst behoren.
    Als daar dan ook gebrek aan werk ontstaat zijn, de problemen pas echt een feit.
    De meeste mensen willen dat anderen een oplossing zoeken voor problemen. Worden oplossingen aan geboden of doorgevoerd en snapt met het niet ontstaan er ook problemen tegen de buitenkant.
    Verandering gaat niet zonder conflicten. Deze conflicten zijn nodig om de veranderingen te absorberen. Het zien en horen (media, contacten) echter van deze conflicten doet elders mensen opstaan in vermeende solidariteit, waardoor het conflict zich verspreidt over een regio.

    Trek deze, hier wat simpel geschetste uitleg, door naar Europa….

    De mens zich het veiligst in een omgeving waar hij grip op kan hebben en het gevoel tevens hebben er toe te doen voor zijn medemens.
    Willen we veranderingen doorvoeren zullen we rekening moeten houden met de remmende werking van de gewone burger die het vertrouwen verloren is. Deze zoekt zijn heil in sterke leiders….die de problemen zeer simplistisch voorstellen en meteen daadkracht eisen. En het zijn precies deze “leiders” die hen de weg naar oorlog zullen wijzen, de geschiedenis bewijst dat keer op keer!

    Willen we verandering op meer democratische wijze, zullen we conflicten op de koop toe moeten nemen en hebben we allereerst behoefte aan duidelijkheid en een verandering van houding, normen en waarden bij zowel banken als politici nodig, binnen deze zeer woelige tijden.

    Een rustig duidelijk (in alle opzichten) transparant pad, en Tijd…is wat we nodig hebben een eenheid in Europa te krijgen voor onze nazaten….
    Rome is niet ook niet in 1 dag gebouwd…en heeft nog steeds zijn hofnarren…

    het democratisch komen tot bepaalde beslissingen die genomen zullen moeten worden kan voor enkele landen/regio’s olie op het vuur zijn. Hun pas verworven vrijheid en/of autonoom denken geven zij niet zo maar meer uit handen en helemaal niet als niet democratisch gaat.