like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

“Europese geldpers drukt alleen voor de allerrijksten”

Van: op 25 januari 2015

moneyprinterDe kogel is door de kerk. De Europese Centrale Bank gaat 1100 miljard euro bijdrukken, en ontwikkelingseconoom Roelf Haan weet wel waar dat terecht gaat komen: bij de rijksten. De Europese Centrale Bank (ECB) begint het omstreden middel van kwantitatieve verruiming te gebruiken en volgt daarmee het voorbeeld van de VS, Engeland en Japan. Vanaf maart zal de ECB 1100 miljard aan overheidsschuld opkopen die in het bezit is van banken en andere grote beleggers, zoals pensioenfondsen. Met andere woorden: de geldpers gaat aan. Lenen wordt goedkoper en vooral de banken krijgen weer geld beschikbaar om de kwakkelende economie aan te jagen. Althans, dat is het idee.

Roelf Haan is ontwikkelingseconoom. Hij heeft in zijn werkzame leven economie gedoceerd in Argentinië en Nederland en en is voorzitter geweest van ontwikkelingsorganisatie Solidaridad. Hij schrijft over monetaire kwestie, zoals geldschepping. Volgens Haan is het nog maar de vraag of het opkoopprogramma tot groei leidt. Het zal in elk geval leiden tot een grotere ongelijkheid. "Geld pompen in een economie met een structuur van ongelijkheid heeft altijd één gevolg: een vergroting van de ongelijkheid. Het geld blijft hangen in de financiële sector zelf."

De ECB hoopt dat een lage rente de druk op overheden, die schulden hebben, vermindert.
"Dat klopt, maar de kans is groot dat die overheden minder geneigd zullen zijn om structurele veranderingen door te voeren en hun begrotingen op orde te krijgen. Het wordt eenvoudiger om niets aan de schulden te doen."

Maar de banken krijgen wel de handen vrij om de economie meer aan te jagen, hoopt men toch?
"Men hoopt dat de banken weer krediet gaan verlenen aan de reële economie, productief krediet dus voor het bedrijfsleven. Maar banken zijn al hartstikke liquide. We merken er alleen niets van. Hun geld komt helemaal niet terecht in de reële economie, waar het werkgelegenheid kan creëren. Het geld blijft hangen in de financiële sector, waar meer te verdienen valt. De enigen die daar rijker van kunnen worden zijn mensen die beleggen. Dus de inkomensongelijkheid wordt alleen maar groter."

Is dat erg?
"Hoe ongelijker een economie, hoe groter de instabiliteit van het systeem, want het zijn de rijken die de speculatie aanzwengelen. Op een gegeven moment is er niets meer te verdienen in de reele sector, omdat de inkomens te laag zijn. De crisis is een probleem van ongelijkheid, dat wordt veel te weinig erkend."

Twee effecten

Volgens economen heeft kwantitatieve verruiming twee tegengestelde effecten. Allereerst het portfolio-effect. Als de ECB staatsobligaties opkoopt, schuldpapier dus, daalt de rente. Veel beleggers zullen hun investeringen daardoor verleggen naar andere markten, de aandelenmarkten bijvoorbeeld, of vastgoed. Daar zullen de prijzen stijgen. Hiervan profiteren vooral de hogere inkomens, want die hebben hun vermogen in aandelenportfolio's zitten, en in vastgoed. Voor lagere inkomens is het effect andersom: ze hebben hooguit vermogen in de vorm van een spaarrekening, waar de rente daalt. En in plaats van bezitters zijn het meestal huurders. Hun lasten nemen dus toe.

Voorstanders van het opkoopprogramma stellen hun hoop vooral op een ander effect, het zogenaamde groei-effect. Met het vrijgekomen geld zouden banken kredieten moeten verlenen. Dat stelt bedrijven in staat om te groeien en dat is uiteindelijk goed voor mensen die hun inkomen uit arbeid halen.

De Duitse krant Die Zeit vergelijkt vandaag op haar site de ervaringen van andere landen. In Japan leidde kwantitatieve verruiming wel tot hogere prijzen, maar niet tot groei. En helaas lijkt de Europese situatie erg op die van Japan.

Een rapport van de Engelse Centrale Bank becijferde in 2012 ook dat vooral de bezittende klasse heeft geprofiteerd van de kwantitatieve verruiming. Toch was het nodig, concludeerde de centrale bank, omdat de recessie anders nog erger was geweest.

Misschien was er zonder kwantitatieve verruiming nog wel minder groei geweest in deze landen?
"Dat zou kunnen, maar ik wil benadrukken dat ook dit tweede effect, groei, niet meteen voor iedereen gunstig is. Ook economische groei leidt, in een ongelijke structuur, tot een groei van de ongelijkheid. Dat economische groei altijd bij de armsten terechtkomt, is een buitengewoon ideologische opvatting."

Maar denkt u niet dat het uiteindelijk wel beter is voor de armen in landen zoals Griekenland als het land behoed wordt voor een nog diepere depressie?
"Wat is Griekenland? Het gaat hier niet om de belangen van de Grieken, maar om de belangen van de Duitse en Franse banken, en om defensiebelangen. Griekenland heeft een idioot groot leger, het heeft vele defensieorders in de maag gesplitst gekregen, gefinancierd door Franse banken. Het leger is relatief het grootste van Europa. Steunt de ECB Griekenland? De ECB steunt de crediteuren van Griekenland."

Zou het niet beter zijn om geld te drukken en dat gewoon aan de armen te geven, in plaats van aan de rijken?
"Dat wordt vaker voorgesteld, een beetje als grap, maar het is tegelijk ook wel serieus. Je zou er een basisinkomen mee kunnen financieren. Dan gooi je het geld ook weg, maar dan heeft het tenminste een gunstig effect: de bestedingen gaan omhoog. Dit soort dingen wordt onder meer bepleit in het burgerinitiatief Ons Geld. Het heeft nu al genoeg handtekeningen om op de parlementaire agenda te komen."

Wat moeten we doen?
"We moeten allereerst nuchter leren analyseren. We moeten voortdurend de vraag stellen: wat willen we precies bereiken? We willen dat de financiële sector de reële sector ondersteunt. Nu houdt het die juist in gijzeling. We moeten eerst erkennen wat er precies misgaat. Maar dat is lastig: dan kom je aan de carrière, de belangen, het netwerk en het gedachtegoed van de jongens die ermee bezig zijn. Het is, kortom, een geloof. We worden opgeroepen om vooral vertrouwen te hebben, zoals iedere godsdienst doet. Dat moeten we niet doen. We moeten juist nuchter bespreken wat nu eigenlijk ten dienste moet staan van wat."

Frank Mulder

Lees meer over: , ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht, Opinie



 

Reacties: (6)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Han Blok schreef:

    Prima die geld injectie, maar laat de banken er buiten.
    Ik heb een beter plan:
    Met 1100 miljard € kunnen we in de zuid Europese landen bijvoorbeeld grote PV installaties neerzetten. Bij de huidige prijs van 0,6 €/Wp en een opbrengst van 1 kWh/j per Wp kunnen we 1100 miljard/0,6 = 1,8 x 10 exp 12 kWh/j stroom produceren. Is dat veel of niet?

    Volgens Wiki zat het verbruik in de EU in 2008 op 3,6 x 10 exp 12 kWh/j en volgens Index Mundi in 2012 op 3 x 10 exp 12 kWh/j.

    Dus daarmee zou ruim 50 % van het EU elektriciteit verbruik verduurzaamd kunnen worden.

    Als de rente voor dit geld slechts 1 % bedraagt, kost die energie slechts 0,006 €/kWh

    Als de ECB dit investeert bij landen en bedrijven in zuid Europa geeft dat een enorme werkgelegenheid en als die energie door die landen aan de overige lidstaten verkocht kan worden (tegen bv 6 Eurocent/kWh), levert dat elk jaar 100 miljard € en zijn die landen in korte tijd van hun financiële probleem af.

    Kan iemand me uitleggen waarom we dat niet doen?

    Han Blok

  2. Martin Smit schreef:

    Het wordt tijd dat we er wat aan gaan doen. Teken onderstaande petitie:https://www.burgerinitiatiefonsgeld.nu

  3. Gifkikker schreef:

    Met andere woorden: economie (mensen, goederen en diensten) en financiën (geld) hebben helemaal niets meer met elkaar te maken en financiële instellingen willen hun vingers niet meer branden aan de werkelijkheid. Dit weten we natuurlijk allang, en het is dan ook geschift dat we in de economie hetzelfde geld hanteren dat in de financiële wereld wordt gebruikt. Laat de ECB lekker Monopolie gaan spelen met Linden Dollars of zo.

    Toch zullen de bankiers zich ook op een gegeven moment moeten afvragen waar alle kleine zelfstandigen zijn gebleven en waarom ze niet eens meer een brood kunnen kopen en alle bakkers failliet zijn.

  4. Tjara schreef:

    Goed stuk!
    En zoals we weten, tenminste degenen die gister Tegenlicht hebben gezien (is nog te bekijken op internet) gaat de wereld zo drastisch veranderen dat we in een virtuele wereld terecht gaan komen. De Rijken worden virtueel bewoner/onderdaan van bv. Estland (wat daar al volop mee bezig is) en gaan shoppen welk land het meest waar voor zijn geld geeft.
    OffShore eilanden/drijvende boten bedienen hen nu al hun geld te stallen zodat belastingen omzeild worden.
    En 1x keer raden bij wie die belastingen dan gelegd worden?
    Als de Middenklasse verdwenen is…banken gaan nu met het geld printen echt niet meer uitlenen aan de ondernemers…is het de onderklasse die het land overeind moet gaan houden…
    Terug naar het Feodale Stelsel, nu alleen in een ander jasje..
    Zalig zijn de onwetenden….

  5. G.Smouter schreef:

    De omkering van deze ECB maatregel is redelijk eenvoudig uit te voeren: EuroBonds die uitgegeven worden door de ECB aan uitsluitend EU landen die binnen de 3% regeling de begrotingen handhaven. Tegelijkertijd zal er dan de flitstransactiebelasting binnen de gehele EU worden ingesteld, zodat met name NL met de 34.000 brievenbusfirma’s moet gaan bijdragen aan de EU begroting. Ook in China zal de CCP de verhevigde aandacht voor de flitstransactietaks moeilijk kunnen weerstaan. De CCP zit met haar 2.800 bestuurders behoorlijk in haar mag, doordat in de top 100 vrijwel uitsluitend $-miljardairs zitten. Die enorme puissante rijkdom t.o.v.de 300 miljoen plattelandsinwoners met een inkomen van minder dan 2 $ per dag, is niet langer te verdedigen. Het minste wat men kan doen is de flitstransactietaks in geheel China (inclusief Hong Kong of de Vrij Handel zones)in te voeren. Helemaal noodzakelijk, zodra de $ is afgeschaft als mondiale handelsmunt en de Renminbi die functie heeft overgenomen.

  6. AVE schreef:

    Een duidelijk verhaal, geheel mee eens. Wat ik wel mis, is dat werkelijke economische groei gedefinieerd als toename van producten en diensten alleen gebaseerd kan zijn op toenemende koopkrachtige vraag bij de midden en lagere inkomens. In de jaren 90 van de vorige eeuw is die koopkracht kunstmatig vergroot door ongebreidelde krediet verlening van de banken. Dezelfde banken zijn nu de andere kant doorgeslagen, zich daarbij baserend op het hoge risico dat kredieten niet meer worden terugbetaald. Bovendien hebben industriële bedrijven voldoende geldmiddelen, zodat zij niet naar de bank hoeven om hun investeringen te financieren. Echter zij investeren alleen als de vraag stijgt. Kortom, de overheid koopt niet en de consumenten hebben onvoldoende koopkracht. De enige uitweg voor het ECB geld is dus de kapitaalmarkt. Die wordt aangejaagd. Erger de rendementen op de kapitaalmarkt in de VS zijn beter dan in Europa. Tezamen met de waardestijging van de USD betekent dat het weglekken van Europese liquiditeit naar de VS. Conclusie: alleen koopkracht toename kan leiden tot meer groei. De Brusselse bezuinigingen zijn dus contraproductief om de groeidoelstelling te realiseren.