like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Overbevolking bedreigt duurzaamheid, maar waar blijft het bevolkingsbeleid?

Van: op 14 november 2016

bevolkingsbeleid overbevolkingWaarom is al bijna iedereen het erover eens dat de groei van de wereldbevolking een groot probleem is, maar durft toch nog geen enkele politieke partij in Nederland voorstellen te doen voor bevolkingsbeleid, zonder dwang? Intussen wordt er wel geprofiteerd van dat taboe door bedrijven en instellingen die graag hun eigen oplossingen 'verkopen' met verwijzing naar het bevolkingsvraagstuk, zonder iets aan de oorzaken te doen.

Bevolkingsbeleid kan juist vele economische en sociale problemen oplossen en zelfs miljoenen ongewenste kinderen per jaar voorkómen. Dus je vraagt je werkelijk af: Waar blijft toch het bevolkingsbeleid? De laatste prognose: 9,9 miljard mensen in 2050.

 

Earth Overshoot Day

We gebruiken veel meer dan de Aarde kan opbrengen. Deze overbelasting of overshoot is vanaf 1970 gekwantificeerd door wetenschappelijk onderbouwde voetafdrukberekeningen. Daaruit blijkt dat we intussen ruim een halve Aarde meer gebruiken dan duurzaam is en de problemen zich opstapelen. Op 8 augustus jongstleden was het Earth Overshoot Day; toen hadden we de duurzame jaarproductie van 2016 al weer opgesoupeerd. Elk jaar schuift die datum nog verder naar voren. Vorig jaar was het 13 augustus. Andere integrale berekeningen van de draagkracht van de Aarde geven vergelijkbare getallen; het is overduidelijk dat we ecologisch gesproken op veel te grote voet leven.

Dat deze toestand verre van duurzaam is kunnen we ook merken aan de verslechtering van de kwaliteit van onze samenleving; de toenemende drukte, klimaatverandering met extreme weersomstandigheden, de vele slachtoffers en grote schade, spanningen rond afnemende voorraden en ook een groeiende managerscultuur. Om het welzijn voor nu en de komende generaties te kunnen garanderen is het noodzakelijk de overshoot terug te dringen. Daarvoor moeten we twee cruciale stappen zetten: de groei van de wereldbevolking stoppen en onze persoonlijke voetafdruk verkleinen.

Verkleining van onze voetafdruk vereist een groot aantal samenhangende maatregelen, zoals het verminderen van de CO2 -uitstoot, de verschuiving van consumptie van vlees en zuivel naar meer plantaardige producten (de eiwit-transitie), veel minder vliegreizen, het terugdringen van de verkeersintensiteit in het algemeen en, last but not least, natuurlijk ook het verkleinen van de bevolkingsomvang.

 

Zonder dwang natuurlijk

Over de bevolkingsgroei praten blijkt vooral bij de landelijke politiek nog een taboe, laat staan dat er maatregelen worden genomen. Maar buiten de Haagse kringen ervaren wij een belangrijke verandering. Tijdens onze lezingen voor zeer gevarieerde groepen krijgen we de laatste jaren gelukkig opvallend veel bijval voor bevolkingsbeleid. Bij de discussie erover blijkt niemand tegen te zijn! Met maatregelen zónder dwang natuurlijk, dat vertellen we er altijd uitdrukkelijk bij. Met de Werkgroep Voetafdruk Nederland schreven we er een notitie over, met concrete beleidsmaatregelen die overheden, en bijvoorbeeld ook ontwikkelingsorganisaties, kunnen invoeren. Zie het stuk op de site www.voetafdruk.eu.

Naast bijvoorbeeld een stapsgewijze afschaffing van de kinderbijslag, en een positieve houding tegenover vrouwen (én mannen) die geen kinderen wensen, wordt in de notitie met name aandacht gevraagd voor de preventie van ongewenste kinderen. Helaas is er zelfs geen enkele politieke partij die dit probleem maar durft te noemen. Die situatie wordt intussen wel al geruime tijd misbruikt door bedrijven en instellingen die juist met verwijzing naar de groei van de wereldbevolking hun voedselplannen (zoals genetische modificatie) en andere groeiprojecten aan de politiek 'verkopen'. Aan dat exploiteren en profiteren van het overbevolkingstaboe moet maar snel een einde komen.

 

Ongewenste kinderen

De wereldbevolking groeit elk jaar nog met 80 miljoen mensen, dat is ruwweg 5 keer de Nederlandse bevolking. Die aanwas wil ook graag eten, van vervoer gebruik maken en onderdak hebben. Gezien de nu reeds grote mondiale overshoot én het op termijn grote effect van bevolkingsbeleid, is snelle besluitvorming ten aanzien van beperking van de bevolking hoogstnoodzakelijk geworden. Al te lang worden er geruststellende praatjes verkondigd dat de groei vrij snel afneemt. De meest recente prognose luidt echter dat we rond 2050 op 9,9 miljard mensen kunnen uitkomen, en misschien wel op 11 miljard in 2100. Hoe dan ook, het gaat om "too little and too late".

Er is een beleidspunt dat direct actie vergt. Wereldwijd worden jaarlijks ongeveer 225 miljoen vrouwen onbedoeld zwanger, waarbij naar schatting 65 miljoen kinderen worden geboren, die door hun ouders niet gewenst werden. Die miljoenen vrouwen willen zelf graag Family planning toepassen, maar hebben er geen toegang toe of kunnen de voorbehoedsmiddelen niet betalen. Beide zijn dus kansen voor open doel. Voorkóm om te beginnen vooral die ongewenste geboortes, want dat is toch het ergste wat kinderen en ouders kan overkomen. En 65 miljoen is bovendien al een flink deel van de 80 miljoen mensen die er nu jaarlijks bijkomen, dus een zeer effectieve maatregel.

 

Mensenrechtenkwestie

Goede gezondheidszorg, educatie én de nodige middelen kunnen de beschreven persoonlijke drama's van ongewenste kinderen stoppen, en dus tegelijk de groei van de wereldbevolking aanzienlijk doen dalen. De Nederlandse en EU-regering en de ontwikkelingsorganisaties dienen dit in internationaal verband primair te bevorderen. Zelfs in Nederland worden overigens nog ongeplande en ook ongewenste kinderen geboren.

Minder bevolking heeft ook nog diverse andere voordelen, zoals minder drukte en lawaai, minder spanningen, minder overheidscontrole, een kleinere transportsector, vermindering van het aantal verkeerscongesties, legere treinen, rem op de bouw van huizen en bedrijfspanden, afname van de gegroeide complexiteit en (dus) ook minder last van overbodig management; kortom tot meer levenskwaliteit. Bovendien zorgen we zo voor het behoud van de levensvoorwaarden voor onze (klein)kinderen en vele generaties na ons. In die zin is het uitdrukkelijk ook een kwestie van mensenrechten, op korte én lange termijn.

Jan Juffermans en Hans Lyklema

Jan Juffermans werkte van 1978 tot 2010 bij De Kleine Aarde (Boxtel) en nu voor de Werkgroep Voetafdruk Nederland, het Platform Duurzame & Solidaire Economie en Transition Town Boxtel.

Hans Lyklema is emeritus (maar nog actief) hoogleraar fysische en colloïdchemie aan de 'Wageningen Universiteit en Research', en is ook lid van de Werkgroep Voetafdruk Nederland.

 

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (4)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Molinero schreef:

    Het blijkt telkens weer dat de oplossing moet worden gezocht in in de scholing van vrouwen, meisjes dus eigenlijk. Wanneer het opleidingsniveau van vrouwen stijgt, daalt de bevolkingsaanwas!

  2. Willemijn schreef:

    Bevolkingsbeleid ligt nog steeds héél gevoelig.
    Volgens mij heeft Nederland écht geen problemen op dit gebied. Er worden voor zover ik weet zo’n 1,7 kind per vrouw geboren, dus veel minder dan het vervangingsaantal. Je kunt nog wel lager willen gaan, naar 1 bijvoorbeeld, maar in feite stuur je dan aan op uiteindelijk uitsterven van een hele bevolkingsgroep. Het gaat grote problemen opleveren met arbeidsmarkt, pensioenen etc.
    In de landen met enorme bevolkingsoverschotten, met name in Afrika en het Midden-Oosten, zijn kinderen nog steeds een statussymbool en een soort religieuze plicht zoals Kuiper zegt. Inmenging van het westen op dit punt, hoe subtiel ook, zal in die landen worden opgevat als een poging om hen van de kaart te willen vegen.

  3. Kuiper schreef:

    Rome met haar uitgebreide organisatie van slaven dienaren, beheerst de westerse politiek wat Afrika betreft. Daar grossiert die kerk in geboorteklinieken waarin alle nonnen in dat werelddeel werken. De islam, grote delen van de overige christenheid naast Rome en jodendom en wie wat nog meer, zijn ook op maximale aantallen geboortes uit. Oude krachten. Allemaal voorstanders om zoveel mogelijk mensen op deze wereld te zetten wat macht geeft over de mensheid. De laatste dertig, vijfendertig jaar in de politiek zijn eenzijdige autoritaire organisaties op internationaal niveau steeds machtiger geworden hieronder een neo marxistisch getint subversief ”links”. Die organisaties kunnen het over het algemeen goed met elkaar vinden. Ondertussen komen er onnoemelijk veel agressieve krachten los, die de goedwillenden zullen verpletteren en zich een weg banen door zoveel mogelijk anderen uit te schakelen. Veel goedwillenden behoren trouwens tot agressieve krachten. Ze zullen als ze naïef blijken, nog raar op kijken. Dom als ze zijn. Ze zijn de hele tijd o zo tolerant, veel te tolerant geweest. Met name tegenover de oude machten als genoemd. Het is al te laat. Reken daar maar op.

  4. Jeroen Boland schreef:

    Bravo, de nestors roeren zich en spannen zich in voor de generaties van morgen! Nu nog de generatie-overspannende discussie.
    Inclusief de jonge honden van De Correspondent (neoprogressieve ‘population ontwijkers’), eco-modernisten (incl. Rosling-adepten), ngo’s uit de Alliantie SRHR (sexual and reproductive health and rights), plus specialisten in krimp en bevolkingsdaling mét kwaliteit.
    En natuurlijk dé club die al decennia lang probeert de discussie op de agenda’s te krijgen: de Club van 10 miljoen, ook bekend als Overpopulationawareness.nl.

    Alles is beter dan grote woorden van bovenaf zonder impuls, zoals onlangs werd gedemonstreerd in het Haagse symposium Baas in eigen buik! Daaruit kwam, blijkens verslag op de site van Kenniscentrum Rutgers, niet veel meer dan de consensus over de urgentie van het bevolkingstoename en de wens om vooral met elkaar erover in gesprek te blijven. Krachteloze statements van schijmbaar willekeurige experts. Wellicht goed om een diplomatieke te formuleren agenda te dekken, maar zonder enige uitstraling of besef van urgentie.

    Er is nog veel te doen – dat zeker ook gedragen wordt geformuleerd en vormgegeven van onderop!