Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De Akademik Lomonosov draait sinds 2020 bij Pevek. In augustus 2026 werd er nog nieuwe splijtstof aangevoerd voor een van de reactoren, terwijl de stad voor haar warmte op de centrale leunt.
De drijvende kerncentrale Akademik Lomonosov wordt op 23 augustus 2019 vervoerd, begeleid door sleepboten. Beeld: Elena Dider, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Een sleepboot die een complete kerncentrale een haven binnenbrengt, is geen alledaags gezicht. Na een tocht van 9.000 kilometer vanuit Moermansk kwam de Akademik Lomonosov in 2019 aan in het uiterste noordoosten van Rusland. De twee reactoren aan boord kunnen samen tot 70 megawatt elektriciteit leveren aan het regionale net. Daarmee moet het schip capaciteit vervangen die wegvalt door de sluiting van een oude kerncentrale en een kolencentrale.
Een kerncentrale die écht drijft
Bij Pevek ligt geen gewone centrale achter een hek, maar een platform aan een speciaal gebouwde kade. De Akademik Lomonosov is de eerste drijvende kerncentrale ter wereld. Hij is 144 meter lang en 30 meter breed, met een waterverplaatsing van 21.000 ton. Je hebt dus eerder een groot schip voor ogen dan een installatie die je even versleept.
De kade ligt in de Russische regio Chukotka. Rosatom is eigenaar van het platform; dochterbedrijf Rosenergoatom verzorgt de exploitatie. Dat drijvende ontwerp heeft een praktisch doel: een afgelegen regio van energie voorzien zonder daar een complete kerncentrale op het land te bouwen.
De bouw begon ver van het poolijs
Voordat de centrale Pevek bereikte, ging hij langs verschillende werven. Die bouwgeschiedenis laat ook zien dat het om meer gaat dan een schip met een reactor aan boord: het platform moest worden gebouwd, te water gelaten en daarna naar zijn werkplek worden gebracht.
- In 2007 begon de bouw bij scheepswerf Sevmash in Severodvinsk.
- In 2008 ging het project naar de Baltic Shipyard in Sint-Petersburg.
- In juni 2010 werd het platform te water gelaten.
De laatste etappe begon op 23 augustus 2019. Onderweg kreeg het platform begeleiding van een ijsbreker en twee sleepboten; de reis duurde 18 dagen. Het idee van een verplaatsbare centrale klinkt flexibel, maar voor deze tocht was dus wel een flinke operatie nodig.
Pevek krijgt ook warmte van het schip
In december 2019 leverde de centrale voor het eerst stroom aan het Chaun-Bilibino-net. Pevek telt ongeveer 4.000 inwoners en krijgt ook warmte van het platform. De commerciële exploitatie begon op 22 mei 2020, nadat de eerste elektriciteit al aan het regionale net was geleverd.
Aan boord staan twee KLT-40S-drukwaterreactoren. Daarbij houdt water onder hoge druk de warmte uit de reactor onder controle en voert die af. Per reactor is ongeveer 35 megawatt elektriciteit beschikbaar. De installatie kan daarnaast tot 300 megawatt aan warmte leveren voor stadsverwarming.
Goed om te weten De oude kerncentrale van Bilibino en de kolencentrale Chaunskaya stammen allebei uit de Sovjettijd. Hun wegvallende capaciteit is de reden dat de nieuwe centrale voor het regionale net van belang is.
Een vergunning zegt nog niet alles over veiligheid
De reactoren gebruiken laagverrijkt uranium als splijtstof. Dat betekent hier dat minder dan 20 procent ervan bestaat uit uranium-235, de variant die in de reactor wordt gespleten. Het is een concreet kenmerk van de brandstof, geen antwoord op iedere veiligheidsvraag die bij een kerncentrale op het water speelt.
De Russische nucleaire toezichthouder Rostechnadzor gaf de centrale een exploitatievergunning voor 10 jaar. Daarmee is toestemming gegeven om haar te gebruiken, maar een vergunning neemt risico’s door extreem weer of een ongeluk niet weg. Juist in het Arctische gebied maakt de plek waar het platform ligt deel uit van de veiligheidsafweging.
Een oplossing voor Pevek is niet vanzelf een plan voor Nederland
Pevek ligt in een afgelegen Arctische regio en leunt op het platform voor stadswarmte. Dat maakt de situatie anders dan die in Nederland. De ervaring met de Akademik Lomonosov laat vooral zien hoe een drijvende centrale kan worden ingezet waar bestaande centrales verdwijnen en nieuwe energievoorziening nodig is.
Of zo’n aanpak elders bruikbaar is, hangt dus af van de plek en van wat daar al aan energievoorziening staat. Voor Pevek blijft het voorlopig een centrale in bedrijf, onder verantwoordelijkheid van Rosenergoatom. De bouw ervan kostte 37,3 miljard roebel, uitgedrukt in prijzen van 2015.
