De economie van het Gemene Goed, dat is pas ware winst

Van: op 4 april 2017

ware winst Christian FelberDe kapitalistische markteconomie negeert de ecologische grenzen van onze planeet, splijt samenlevingen en slaagt er niet in basisbehoeften te vervullen. Meer en meer mensen zoeken een andere economie, die sociaal, ecologisch, rechtvaardig en democratisch is. Ze komen dan vaak uit bij de Oostenrijker Christian Felber. Hij keert de economische wegwijzers radicaal om en reikt met zijn Gemene-Goed-Economie een doordacht alternatief economisch systeem aan, dat op alle essentiële punten in overeenstemming is met onze menselijke basiswaarden. Wereldwijd vindt hij weerklank. Zijn bestseller verschijnt in april 2017 als Ware Winst.

In volgend driedelig artikel, met wekelijks een deel, gaan we in op de Gemene-Goed-Economie. Deel 1 belicht de uitgangspunten, deel 2 de praktische omzetting in de economische praktijk en deel 3 de weerklank die Christian Felber wereldwijd vindt.

 

Deel 1

De kapitalistische markteconomie is strijdig met menselijke basiswaarden

Wat als we de wegwijzers van het huidige economische systeem 180 graden konden draaien? Zodat niet langer winstbejag en eigenbelang de opperste doelen zijn, maar – niet meer dan logisch – onze collectieve grondwetwaarden: menselijke waardigheid, solidariteit, duurzaamheid, rechtvaardigheid en democratie? Ware Winst zou ons ten deel vallen - een samenleving waar vertrouwen, vervullende relaties, zingeving en samenwerking centraal staan.

Christian Felber is een Oostenrijkse universiteitsdocent en grondlegger van de Gemene-Goed-Economie. Hij wijst op de tegenstelling tussen de waarden van de huidige kapitalistische markteconomie en de collectieve basiswaarden uit de grondwetten van democratische staten. Winstbejag, concurrentie en eigenbelang staan immers diametraal tegenover menselijke waardigheid, solidariteit, duurzaamheid, rechtvaardigheid en democratie. Ook de waarden die centraal staan in intermenselijke relaties – vertrouwen, eerlijkheid, erkenning, respect, empathie, samenwerking en wederzijdse hulp – botsen met de spelregels van het kapitalisme. Dit heeft grote gevolgen: we raken innerlijk gespleten en het maatschappelijk vertrouwen lost op. Steeds meer mensen willen kiezen voor een ander economisch systeem: in Duitsland 88 procent, in Oostenrijk 90 procent! (peiling Bertelsmann-stichting 2010).

De Economie van het Gemene Goed biedt een glashelder antwoord op deze behoefte. Ze herschrijft het wettelijk kader, zodat de economische wegwijzers 180 graden draaien. Eigenbelang als opperste doel wordt ingeruild voor het algemene belang, het gemene goed. Die term grijpt terug naar het Latijnse bonum commune wat refereert aan het welzijn van alle mensen, inclusief hun leefomgeving. Daarover schreef Aristoteles al.

In de Gemene-Goed-Economie transformeert concurrentie tot samenwerking en winstbejag maakt plaats voor streven naar sociale en ecologische meerwaarde. Geld is niet langer een doel op zich, maar wordt herleid tot een middel om het doel – het gemene goed – te vergroten. Op die manier wordt de economie op een lijn gebracht met onze grondwettelijke en menselijke waarden.

Voor sommige mensen is dit idee van een coöperatieve markteconomie moeilijk voorstelbaar. Christian Felber schrijft dit toe aan het feit dat wij het competitiemodel met de paplepel binnenkrijgen en dit daarom als normaal beschouwen. Hij weerlegt het argument dat mensen niet langer gemotiveerd zouden zijn in een systeem zonder concurrentie en winstbejag: “Dat is een illusie. Voor het sociaal-darwinistische model ontbreekt elk empirisch bewijs. Onderzoek toont aan dat de grootste prestaties net voortkomen uit intrinsieke motivatie, en niet door concurrentie. Mensen zijn van nature gericht op samenwerking. Iedereen wíl een bijdrage leveren aan de samenleving.” Felber vindt het hoog tijd dat het onderwijs meer aandacht schenkt aan thema´s als waarden, gevoelens, geweldloze communicatie en democratie.

Het model van de Gemene-Goed-Economie is echter veel méér dan een formulering van idealen – het is doordacht en pragmatisch en biedt gebruiksklare instrumenten om de economische wegwijzers volledig om te draaien. Hoe de uitgangspunten van de Economie van het Gemene Goed – het streven naar sociale en ecologische meerwaarde als doel van de economie – in de praktijk gebracht worden, lees je volgende week in de tweede sectie van dit driedelig artikel.

Wie nu al meer wil weten, kan een kijkje nemen op de website van Jan van Arkel, de uitgeverij die Ware Winst, de Nederlandstalige versie van Felbers boek uitgeeft:  hier kan je het boek bestellen  (momenteel geldt een voorintekenprijs van 17,5 euro in plaats van 19,95 euro).

 

Lees meer over: , ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 


Reacties: (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Henk Roosink schreef:

    Ik heb het boek gekocht en gelezen. Het stelde me niet teleur! Het biedt een trefzekere analyse van wat misgaat in onze Westerse samenlevingen en biedt een krachtig perspectief op hoe het anders kan.

  2. Adri schreef:

    Absoluut mee eens dat het radicaal anders moet. Op dit moment mis ik in dit model hierboven echter nog een paar cruciale constateringen. Die ik voor de zekerheid alvast wil noemen:
    A – Schaalvergroting en globalisme maken democratie per definitie onmogelijk. We moeten dus omkeren richting kleinschalig en lokaal in netwerkverband
    B – Het financieel-technocratisch systeem heeft geen enkel respect voor mens en natuur als voelende, bezielde wezens. Daardoor vormt het zoals het zich nu ontwikkeld, een permanente bedreiging voor al het leven –
    C – Alleen een menselijke wereld die vreedzaam ingebed is in de natuurlijke wereld, is een wereld die het leven waard is. Dat betekende dat circulaire, holistische, natuurlijke vormen van productie en leven centraal moeten staan in de nieuwe wereld.

Laatste nieuws

Kolenoverslag Amsterdam geblokkeerd door Code Rood

Kolenoverslag Amsterdam geblokkeerd door Code Rood

Ruim driehonderd mensen blokkeren sinds 9:30 uur zaterdagochtend (24 juni) de kolenoverslag in de haven van Amsterdam. Met deze menselijke blokkade, CODE ROOD, trekken zij een grens tegen klimaatverwoesting door de fossiele industrie. Door de blokkade kan er geen kolen worden aan- en afgevoerd van de OBA Bulk Terminal. De overslag is stilgelegd.    De […]

| 24 juni 2017
Onderwijs netwerken gaan samen voor duurzaam MBO

Onderwijs netwerken gaan samen voor duurzaam MBO

Om het beroepsonderwijs in Nederland verder te verduurzamen, verenigen Duurzaam MBO, Het Groene Brein Roots, Katapult en de coöperatie Leren voor Morgen zich in een gezamenlijk netwerk. Het beroepsonderwijs staat voor grote uitdagingen. Er is een enorm tekort aan opgeleide mbo’ers, zo bleek recent uit onderzoek van de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) en uitkeringsinstantie […]

| 23 juni 2017
Ook meerderheid van rechts Nederland wil meer duurzame energie

Ook meerderheid van rechts Nederland wil meer duurzame energie

Een overgrote meerderheid van de CDA-, VVD- en D66-achterban vindt dat Nederland meer gebruik moet maken van duurzame energie. Van de CDA-stemmers wil 80% meer duurzame energie, bij VVD en D66 is dat 83%. Van de ChristenUnie-achterban, de partij die nu aansluit bij de onderhandelingen, vindt 86% dat Nederland meer gebruik moeten maken van duurzame energie. […]

| 22 juni 2017
Duurzaamheid in de Boardroom beschrijft de groene uitdaging van topmanagers

Duurzaamheid in de Boardroom beschrijft de groene uitdaging van topmanagers

Maandagmiddag 26 juni 2017 om 16.00 uur wordt in de Nieuwe Poort te Amsterdam het boek ‘Duurzaamheid in de Boardroom’ gepresenteerd. Een boek over ‘brede waardecreatie’ door bedrijven, uitgerekend in een tijd van berichten over dreigende vijandige overnames van bedrijven die expliciet zijn in hun duurzaamheidsambities en van losbarstende discussies over de dominante aandacht voor […]

| 22 juni 2017
Nuon Solar Team begint seizoen met een wereldrecord

Nuon Solar Team begint seizoen met een wereldrecord

Het Nuon Solar Team heeft 882 kilometer in twaalf uur tijd afgelegd  met zonne-raceauto Nuna. Daarmee zetten de studenten van de TU Delft op de langste dag van het jaar een nieuw wereldrecord neer tijdens de eerste zonnerace ooit op Nederlandse bodem. De race tegen de klok werd gereden op de testbaan van de RDW […]

| 22 juni 2017
Goudketen start samenwerking voor verantwoord goud

Goudketen start samenwerking voor verantwoord goud

De goudsector in Nederland zet zich gezamenlijk in voor een internationaal verantwoorde goudketen. Producenten van elektronica en sieraden, recyclers, maatschappelijke organisaties en de overheid ondertekenden hiervoor het Convenant Verantwoord Goud. Doel is dat in de hele keten, van winning tot en met recycling, de mensenrechten, het milieu en biodiversiteit beter worden gerespecteerd. Een eerste concreet […]

| 20 juni 2017

Inzicht

Belastingontwijking, hoe pak je dat aan

Belastingontwijking, hoe pak je dat aan

Belastingontwijking is hot. De enquêtecommissie fiscale constructies doet haar best de bulk van de ijsberg boven water te krijgen. Het puntje daarvan kwam tevoorschijn in de uitgelekte administratie van de Mossack Fonnseca in Panama. De Curaçaose trustadviseur Gregory Elias werd daarin volgens het Financieele Dagblad 312 keer genoemd. Op de vraag wat hij vond van […]

| 22 juni 2017
Rotterdamse ondernemer in de bres voor olijfboeren met 1000 jaar oude bomen

Rotterdamse ondernemer in de bres voor olijfboeren met 1000 jaar oude bomen

Een paar jaar geleden maakte de Rotterdamse ondernemer Michiel Drijver kennis met het bijzondere leven van Spaanse olijfboeren. In het zuidelijke Andalusië maken ze hun heerlijke, pure olijfolie. Hij werd geraakt door de denkwijze van de boeren, hun werkwijze en hun manier van leven: eerlijk, traditioneel en met respect voor de natuur. In Andalusië staan […]

| 20 juni 2017
Ook kleinere bedrijven kunnen direct inkopen bij boeren

Ook kleinere bedrijven kunnen direct inkopen bij boeren

Ook het midden- en kleinbedrijf kan rechtstreeks producten afnemen van boeren en hun organisaties in ontwikkelingslanden en opkomende markten. De vraag naar agrarische producten uit Afrika, Azië en Latijns Amerika groeit sterk. Directe samenwerking met kleinschalig opererende boeren biedt Nederlandse bedrijven toekomstige leveringszekerheid.     Deze conclusie viel te beluisteren tijdens het Sustainable Sourcing Event, dat […]

| 13 juni 2017 | 0 Comments
Ons geldsysteem en het milieu (deel 1)

Ons geldsysteem en het milieu (deel 1)

Weinig mensen zullen een verband leggen tussen ons geldsysteem en het milieu, vooral wat betreft de aanpak van de milieuproblemen waar onze maatschappij zich voor geplaatst ziet. Dat komt omdat vrijwel iedereen ons geldsysteem als een gegeven beschouwt, niet als iets wat veranderd zou kunnen en moeten worden. Weinig mensen realiseren zich hoe nieuw geld “gemaakt” […]

| 11 juni 2017 | 0 Comments

Deze website wordt mede mogelijke gemaakt door: