like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Aardgas in Nederland, een analyse

Van: op 26 februari 2015

De discussie over aardgas houdt Nederland de laatste tijd wakker, in Groningen regelmatig zelfs letterlijk. Wie de discussie wil volgen en wil begrijpen wat er nu echt aan de hand is heeft  inzicht  nodig in de cijfers en in de onderliggende krachten. Kloppen de voorspiegelingen van Henk Kamp? Han Blok analyseert voor Duurzaamnieuws.nl

aardgasproductie volgens aardgas-in-nederland.nlHet Nederlandse aardgas is sinds de jaren 60 van grote betekenis geweest voor onze energievoorziening en voor onze economie. Na 50 jaar is het einde echter in zicht. Op 1 jan 2012 was er nog 1230 miljard m3 gasreserve in de Nederlandse bodem. Dat is bij het huidige onttrekkingsvolume van 80 miljard m3 per jaar genoeg voor 15 jaar. Bovendien is fossiele energie uit de tijd. Vanwege het klimaat moeten we er zo snel mogelijk mee stoppen. Hoewel er al in de zestiger jaren is gewaarschuwd voor aardbevingen, hebben de NAM en de regering dit willens en wetens genegeerd en blijkt nu dat er voor vele miljarden schade aan gebouwen optreedt.

Je zou dus mogen verwachten dat onze regering hierop anticipeert met een lange termijn plan. Omdat Nederland ook een belangrijke rol speelt via import uit Rusland, VK en Noorwegen en export naar Duitsland, België, Italië, Frankrijk kunnen we daarbij niet alleen naar de ontwikkeling van het binnenlands verbruik kijken. Op dit moment wordt ongeveer de helft van de Nederlandse productie via lange termijn contracten geëxporteerd.

In totaal schommelde de laatste 40 jaar de winning uit het Groningse veld en een groot aantal kleinere velden tussen 70 en 80 miljard m3. Die hoeveelheid zal in de komende 20 jaar geleidelijk moeten worden afgebouwd.

Dat afbouwen zal geleidelijk moeten gebeuren, vanwege de lange termijn contracten en omdat de maatschappij tijd nodig heeft om over te schakelen op duurzame energie. Ook zal de Nederlandse staat een alternatieve inkomstenbron moeten vinden. Indien we niet tijdig kunnen overschakelen op duurzame energie zullen we meer gas uit het buitenland moeten gaan invoeren en dit zal zeer slecht zijn voor onze de economie.

De gasopbrengst bestaat uit concessies, dividend en vennootschapsbelasting. Sinds 1968 waren de aardgasbaten 265 miljard en dat is gemiddeld 5,6 miljard per jaar, maar de jaarlijkse opbrengst schommelde sterk door de wisselende aan olie gekoppelde prijs. In de periode 1990 – 2005 toen de olie nog minder dan 40 US$ per vat kostte, was de gasopbrengst slechts 4 a 5 miljard per jaar. Daarna is de olieprijs gestegen tot circa 120 US$ ver vat en de gasopbrengst tot 15 miljard per jaar opgelopen. Nu de olieprijs weer tot de helft is gedaald en er hoge kosten voor schadeherstel ten gevolge van de aardbevingen moeten worden betaald, en de onttrekking in 20 jaar tot nul moet worden verminderd zullen de aardgasbaten de komende jaren sterk dalen. Voor 2015 had de minister nog gerekend op 9,1 miljard aardgasbaten. Een gemiddelde van slechts enkele miljarden voor de komende 20 jaar is waarschijnlijk dichter bij de realiteit.

Naast deze gasopbrengsten levert het binnenlands gebruik ook inkomsten uit belastingen. De totale belastingopbrengst binnenlands verbruik is geschat op € 4,5 miljard:

  • Het binnenlands verbruik was bij elkaar circa 45 miljard
  • Huishoudens gebruikten daarvan 10,5 miljard m3 andere verbruikers in totaal 34 miljard waarvan:
  • Industrie 10 miljard (kunstmest 3, voeding 2, chemie 2,5, papier 0,7 Bouw 0,7 Metaal 0,5, overig 0,5)
  • Dienstverlening 6,landbouw 4, vervoer 1,Energiesector 13 miljard.
  • De huishoudens leverden aan energiebelasting €0,18/m3 en dus € 1,9 miljard plus BTW = € 2,3 miljard.
  • Middelgrote niet huishoudens (tot 170.000 m3) zullen vnl. in de categorie dienstverlening vallen en hebben dan over 6 miljard m3 €0,18/m3 energiebelasting bijgedragen, dus in totaal € 1.08 miljard.
  • De industrie en andere middel- en grootverbruikers (> 170.000 m3) hebben dan 28 miljard m3 gebruikt en gemiddeld € 0,04/m3 energiebelasting betaald dus €1,12 miljard opgebracht.

Als wij de klimaatdoelstelling willen halen zal het afbouwen van het onttrekkingsvolume hand in hand moeten gaan met de overschakeling op alternatieve duurzame energie. Het importeren van meer gas is dan geen optie evenmin als het zoeken naar alternatieve bronnen in de schaliegesteentes die op enkele km diepte onder onze bodem zitten. Een plan voor de komende 20 à 30 jaar kan niet langer uitgaan van inkomsten uit fossiele energie, maar moet uitgaan van investeringen in duurzame energievoorziening. Dit kan alleen door het belastingstelsel op het gebied van energie te herzien, waardoor huishoudens en bedrijven gestimuleerd worden om te investeren. Met het huidige stelsel, waarbij de grootste verbruikers de minste belasting betalen zal dat niet lukken.

In een groot deel van de warmtebehoefte van huishoudens en bedrijven kunnen we voorzien door middel van warmtepompen. Hierbij wordt energie onttrokken aan grondwater of buitenlucht waarbij 1 kWh elektrische energie wordt gebruikt om 4 kWh warmte te winnen. Die elektriciteit verkrijgen we dan bij voorkeur uit zon en wind. Dat levert een enorme reductie van broeikasgassen op maar het huidige stelsel van energiebelastingen zit ook deze overgang gruwelijk in de weg.

De energiebelasting op gas is te laag in vergelijking met die op elektriciteit. Eén m3 gas bevat ongeveer 9 kWh energie. Voor huishoudens bedraagt het totaal van energiebelasting en BTW € 0,024 per kWh energie uit gas, terwijl die voor elektriciteit ca €0,14 per kWh bedraagt. Ook voor groene stroom gelden vreemd genoeg de hoge tarieven. Door verhoging van de belasting op gas en verlaging van de belasting op groene stroom kan de overschakeling naar warmtepompen gestimuleerd worden.

aardgasEen ander deel van de huidige behoefte aan gas kunnen we terugbrengen door isolatie van woningen en gebouwen. Het gasgebruik voor elektriciteitsopwekking kunnen we eveneens drastisch terugbrengen door elektriciteit uit zon en wind.

Bij een geleidelijke verhoging van de tarieven voor gas, hand in hand met een verlaging van het gasgebruik zijn de extra inkomsten voor de staat natuurlijk beperkt en uiteindelijk zal er geheel geen opbrengst uit gas meer zijn. Energiebelasting moet dan ook niet gezien worden als een inkomstenbron voor de regering, maar moet gebruikt worden als sturing voor de transitie naar duurzaamheid. De volledige transitie voor de komende 20 jaar vraagt een investering van 20 à 30 miljard per jaar op te brengen door huishoudens en bedrijven. Dat lijkt veel, maar er staat tegenover dat we er uiteindelijk voor 37 miljard (exclusief belastingen) per jaar aan besparingen op fossiele brandstoffen voor terugkrijgen. De besparing op schade aan gezondheid en milieu komt daar nog bij en ook de extra werkgelegenheid voor 400.000 mensen zou de uiteindelijke winst enorm vergroten. De deining in Groningen zouden we moeten aangrijpen om nu eindelijk eens door te pakken.

Er is helaas een klein probleem en dat is dat onze ministers Kamp en Rutten er helemaal niets van hebben begrepen en niet verder kijken dan de rijksbegroting van het volgende jaar.

Han Blok

Lees meer over: ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht



 

Reacties: (8)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Peter Rommens schreef:

    Laten we vooral eens kijken naar de analyse van Han. De belangrijkste conclusie is dat het op deze wijze doorgaan met het verstoken van gas op termijn niet meer kan met Gronings gas. Als dat gas op is kunnen we ook niks exporteren. Want eigenlijk bestaan bloemen en groente uit Nederland gemaakt van warmte uit Gronings aardgas met nog wat water en een boel kennis.
    Het gevolg, als we niks doen, is dat we meer en meer afhankelijk worden van energie-import met alle economisch en politieke gevolgen van dien. Een scenario dat we al op ons af zien komen en eigenlijk al op de maand af kunnen voorspellen wanneer dat is.
    Laten we nu breed inzetten op een transitie. Transitie is verschillende sectoren. We zullen de kennis, technologie, ervaring etc hard nodig hebben.

  2. AVE schreef:

    Heb geinformeerd naar warmtepompen via de bodem. Het antwoord was dat dat slechts een beperkte levensduur van max 20 jaar zou hebben. Tenzij je 150 diep gaat, wat heel duur is. Dat is voor particulieren geen optie.
    Wat me aanspreekt bij Han Blok is het geleidelijk verhogen van de energiebelasting op gas, waarbij de verhoging voor het bedrijfsleven sneller toenemen dan die voor consumenten. Zo te zien vallen dan de baten uit energiebelasting na 20 jaar drastisch terug. Slecht voor de rijksbegroting. Op grond van de lange termijn gevolgen voor de begroting heeft Kamp wellicht toch gelijk, dat hij pas na de zomer met plannen voor de omvang van de gasproductie gaat komen. Het gaat niet alleen om dit jaar, maar voor de komende 10-20 jaar.

  3. René schreef:

    We maken ons allemaal druk om het klimaat. CO2 wordt daar voortdurend genoemd als één van de belangrijke veroorzakers. In de afgelopen jaren is reeds enkele malen geopperd om CO2 in de ondergrond op te slaan. Waarom wordt in Groningen CO2 niet in de leegrakende zandsteenlagen, waarin het aardgas zich bevond, opgeslagen? We slaan daarmee misschien 2 vliegen in één klap. We komen van CO2 af en we verhogen de druk in de zandsteenlagen, waardoor aardbevingen evt. worden tegengegaan. Bovendien zorgt het ingepompte CO2 voor een hogere druk in de zandsteenlagen, waardoor het nog aanwezige aardgas langer geëxploiteerd kan worden.

  4. bennieol schreef:

    fred ik heb twee jaar geleden mijn laatste cv ketel de deur uit gedaan.
    heb eerst een jaar met infrarood panelen huis verwarmt en nu verwarm ik 5% met infrarood en de rest met een pellet kachel bevalt me goed geen gas meer in huis.

  5. Duurzame Fred schreef:

    Als ik het artikel van Han Blok lees is het over 15 jaar dan komt de bodem van het nationale aardgas in zicht. Mijn huidige cv ketel is momenteel 14 jaar oud.

    Het betekent dus , als mijn huidige ketel vervangen wordt, dat het mijn laatste cv ketel kan zijn.

    Ik krijg het NU koud als ik daaraan denk!

  6. Han Blok schreef:

    Natuurlijk, is het niet de bedoeling het gebruik van kolencentrales te laten toenemen door de belasting op gas te verhogen. Kolencentrales zijn een misdaad voor de mensheid en zouden indien de werkelijke kosten voor de schade worden meegenomen, en vanwege de hopeloze inefficientie en inflexibiliteit, ook om economische reden moeten worden gesloten.

  7. Ron schreef:

    Weet u, hoeveel methaan er in onze veestapel zit? Dat is nu een afvalproduct. En voor de regering: Er wordt, bij verdeling over het bestaande net, net zo goed energiebelasting over betaald, dus het schaadt de economie niet…

  8. bert schreef:

    @; “Als wij de klimaatdoelstelling willen halen zal het afbouwen van het onttrekkingsvolume hand in hand moeten gaan met de overschakeling op duurzame energie”
    – Nu al wordt gas vervangen door kolen met bijstook van biomassa – duurzame energie genoemd! Met een, hier voorgestelde, hogere gasprijs wordt kolenstook nog aantrekkelijker. Ook de afschaffing van de kolenheffing in het energieakkoord bevordert kolenstook.
    – Voor de klimaatdoelstelling een ramp want kolenstook geeft nog meer CO2 uitstoot en de bijstook bedreigt de voedselvoorziening. Stop snel met kolenstook, ook als dit tot meer gasverbruik leidt. Vergeet anders het klimaat.