Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een kauwennest in het rookkanaal van je haard of houtkachel kan bij de eerste stookbeurt koolmonoxide in huis brengen. De brandweer adviseert de schoorsteen minstens één keer per jaar te laten vegen, liefst vóór het stookseizoen.
Een kauwennest kan je stookplezier aardig vergallen. Foto: iStock – Sandra Haase
De houtkachel staat klaar voor de eerste koude avonden, maar wat er boven in de schoorsteen zit, zie je niet. Een kauw kan in enkele dagen een nest bouwen van wel twee meter dik, genoeg om het rookkanaal te blokkeren. Rook trekt dan niet goed weg en het droge nestmateriaal kan door de hitte vlam vatten. Juist in oktober en november, de drukste maanden voor schoorsteenvegers, wordt die verborgen verstopping een risico.
Een melder waarschuwt als rook terug de kamer in komt
Het lastige aan een blokkade is dat je die vanuit de woonkamer niet kunt zien. Ook in oktober kan een schoorsteen die er van buiten normaal uitziet, vanbinnen verstopt zitten door een kauwennest van wel twee meter dik. De brandweer adviseert daarom een koolmonoxidemelder bij de haard of kachel te plaatsen. Die waarschuwt als er koolmonoxide in huis komt.
Zo’n melder is een extra bescherming, geen controle van het rookkanaal. Hij vertelt je niet of er een vogelnest zit en kan een schoorsteenbrand niet voorkomen. Daarvoor moet iemand het kanaal bekijken en zo nodig schoonmaken, voordat je de haard of houtkachel weer gebruikt.
Een schoorsteenbrand begint niet altijd bij een vogelnest
Een vogelnest is niet het enige dat brandbaar materiaal in een schoorsteen achterlaat. Bij het stoken kan ook creosoot ontstaan, een aanslag die aan de binnenkant van het rookkanaal blijft kleven en vlam kan vatten. Brandweerwoordvoerder Raymond Ceulen merkt dat de brandweer vaker slecht geveegde schoorstenen tegenkomt.
Dat risico speelt in veel Nederlandse woningen. Volgens Veiligheidsregio Noord-Holland Noord zijn er al tien jaar lang rond de 2.000 schoorsteenbranden per jaar. Sinds 2003 schommelde het aantal tussen de 1.500 en 2.000. Tijdens het stookseizoen komt dat gemiddeld neer op negen schoorsteenbranden per dag.
Die aantallen gaan over alle schoorsteenbranden, dus ook over branden zonder vogelnest. Een nest heeft wel een eigen risico, want het droge materiaal kan door de hitte ontbranden. Daarom is alleen controleren of de rook goed wegtrekt geen afdoende manier om vast te stellen dat je veilig kunt stoken.
Wat weten we over koolmonoxide?
In 2012 overleed een 85-jarige man in Assenede, België, door koolmonoxidevergiftiging die werd veroorzaakt door een kauwennest in zijn schoorsteen. Een 82-jarige vrouw uit Eernegem werd dat jaar na een vergelijkbaar incident in kritieke toestand opgenomen in het ziekenhuis. Het ging om twee afzonderlijke gevallen.
Het RIVM schat dat in Nederland jaarlijks ongeveer 8 tot 12 mensen overlijden door koolmonoxidevergiftiging bij ongevallen met gasinstallaties. Daarnaast zijn er 35 tot 45 ziekenhuisopnamen. Die cijfers zeggen dus niet hoeveel slachtoffers er vallen door kauwennesten in schoorstenen van haarden of houtkachels. Voor dat specifieke risico is geen Nederlands jaartotaal bekend.
Goed om te weten Een koolmonoxidemelder en een schoorsteenveger hebben verschillende taken: de melder waarschuwt voor gas in huis, de vakman kan een blokkade in het rookkanaal opsporen en verwijderen.
Laat een nest weghalen voordat je stookt
Het veegseizoen loopt doorgaans van augustus tot februari. Nu het oktober is, valt een afspraak precies in de drukste periode. Wie vermoedt dat er een nest in de schoorsteen zit, krijgt van schoorsteenvegers het duidelijke advies om niet te stoken totdat een vakman het nest heeft verwijderd.
Bij een nest speelt ook de bescherming van vogels mee. Tijdens het broedseizoen mag je een vogelnest in Nederland niet zomaar weghalen. Verwijdering gebeurt doorgaans eind september of begin oktober, vlak voor het stookseizoen, door een erkende schoorsteenveger. Zelf aan de slag gaan is dus geen goed alternatief voor een controle.
Voor je de kachel aansteekt, zijn dit de punten om na te lopen:
- Laat een erkende schoorsteenveger controleren of het rookkanaal vrij is van obstakels.
- Vraag de vakman ook of er brandbare aanslag is achtergebleven.
- Plaats een koolmonoxidemelder in de buurt van de haard of kachel.
Is er een nest gevonden, dan komt de eerste stookbeurt pas na de professionele verwijdering. Het advies van de brandweer is om voor het jaarlijkse vegen een erkende schoorsteenveger in te schakelen.
