Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een te warm afgestelde koelkast houdt bederfelijke producten minder goed koel. Dat kan eten sneller laten bederven, en bij producten die je lang gekoeld bewaart en zonder verhitting eet, speelt ook listeria mee.
Een te warme koelkast kan problemen opleveren. Foto: iStock – shurkin_son
Je zet de restjes terug in de koelkast en doet de deur dicht, zonder te weten hoe koud het daarbinnen eigenlijk is. Volgens een GfK-enquête van omstreeks 2016 stond een kwart van de koelkasten te warm afgesteld. Een studie van Wageningen University & Research uit 2024 onderzocht wat die temperatuur betekent voor het risico op listeriose via gekookte vleeswaren. Met een koelkastthermometer kun je controleren of de gekozen stand de gewenste temperatuur oplevert.
De stand op de knop vertelt niet hoe koud het is
Een draaiknop met cijfers geeft je houvast, maar vertelt niet welke temperatuur je koelkast werkelijk haalt. In een GfK-enquête van rond 2016 bleek slechts 18 procent van de deelnemende huishoudens precies op de aanbevolen temperatuur uit te komen. Wie alleen naar de gekozen stand kijkt, kan dus denken dat het goed zit zonder dat te hebben gemeten.
Het Voedingscentrum raadt aan om de temperatuur met een koelkastthermometer te controleren. Bij een lagere temperatuur bederven producten minder snel en groeien bacteriën langzamer. Dat maakt zo’n meting ook handig als je wilt weten of eten dat je gekoeld bewaart, daadwerkelijk koud genoeg ligt.
De onderzoeken geven verschillende cijfers over te warme koelkasten
Dezelfde GfK-enquête van rond 2016 liet zien dat 25 procent van de koelkasten te warm stond afgesteld. Een rond september 2020 verschenen onderzoek kwam uit op 56 procent van de Nederlandse huishoudens. Dat onderzoek wees er ook op dat veel producten verkeerd worden bewaard. Sommige gaan onnodig de koelkast in, terwijl andere er juist buiten blijven.
De cijfers komen uit verschillende onderzoeken, uitgevoerd in verschillende jaren. Ze laten wel zien waarom de stand van de koelkast aandacht verdient, want te warm bewaren kan ertoe leiden dat eten sneller bederft dan nodig is.
Bij listeria telt ook wat je zonder verhitting eet
Bij listeria draait het vooral om producten die lang gekoeld liggen en daarna zonder verhitting worden gegeten. De bacterie, voluit Listeria monocytogenes, kan onder meer voorkomen in vleeswaren, gekoelde paté en rauwkostsalades. Ook rauwmelkse zuivel, hotdogs en andere koelverse kant-en-klare gerechten horen bij de producten waarvoor het Voedingscentrum waarschuwt.
Een besmetting kan vooral ernstige gevolgen hebben voor zwangere vrouwen. Volgens het RIVM hoeft een zwangere zelf niet ziek te worden om toch risico te lopen op een miskraam of vroeggeboorte. Ook kan een kind ernstig ziek worden door besmetting tijdens de geboorte. Ouderen en mensen met een zwakke weerstand zijn eveneens kwetsbaar voor listeria.
Goed om te weten Het RIVM houdt listeriose in Nederland structureel bij; de NVWA onderzoekt jaarlijks voedsel op de bacterie. In 2010 werden 77 patiënten gemeld, tegenover 79 in 2009.
Een thermometer maakt de instelling controleerbaar
Het Voedingscentrum heeft eerder een koelkastthermometer verspreid die bij Coop gratis verkrijgbaar was bij aankoop van verse groenten. Het doel was om mensen te helpen de temperatuur in hun eigen koelkast te controleren en zo nodig bij te stellen. Voedselveiligheidsexpert Wieke van der Vossen-Wijmenga zag dat die aanpak bij deelnemers werkte.
“Met behulp van de thermometer zijn vrijwel alle deelnemers erin geslaagd de koelkast op de juiste temperatuur te krijgen.”
Wieke van der Vossen-Wijmenga, voedselveiligheidsexpert bij het Voedingscentrum
Ook de houdbaarheid kan verschil maken. Volgens het Voedingscentrum kan verse voeding tot twee keer langer houdbaar zijn als die heel koel wordt bewaard. Wie alleen een draaiknop heeft, kan dus met een thermometer nagaan wat een andere stand werkelijk oplevert.
Over de studie
Van der Vossen-Wijmenga deed promotieonderzoek naar de relatie tussen koelkasttemperatuur en listeria-infecties. Samen met collega’s van Wageningen University & Research onderzocht ze de invloed van de koelkasttemperatuur op het risico op listeriose door gekookte vleeswaren. De studie verscheen op 2 maart 2024 in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Food Microbiology.
Het eerdere onderzoek van het Voedingscentrum werd in 2021 uitgevoerd door Flycatcher Internet Research onder 536 deelnemers. De deelnemers vormden een andere groep dan die in de GfK-enquête. Het Voedingscentrum adviseert een koelkasttemperatuur van 4 graden.
