Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In 2006 zette bioloog John Marzluff op de campus van de University of Washington een rubbermasker op om kraaien te testen. Dat gezicht bleef bijna 17 jaar lang reacties uitlokken, ook bij vogels die de oorspronkelijke vangst nooit hadden gezien.
Kraaien onthouden heel goed wie hun iets aandoet. Foto: iStock – Badr jalal
Een kraai begint luid tegen je te krijsen en even later vallen er meer in: hoe weten die vogels op wie ze moeten letten? Onderzoekers van de University of Washington vergeleken de reacties op een bedreigend en een neutraal masker, om te testen of de vogels op een gezicht afgingen en niet op kleding of iemands loopje. Hun bevindingen verschenen in 2010, maar de proef riep ook een andere vraag op: hoe leren kraaien van elkaar wie ze moeten mijden?
Het masker lokte een hele groep kraaien uit
Zodra het bedreigende rubbergezicht verscheen, begonnen kraaien luid te roepen. Soms verzamelden ze zich met een groepje rond de drager. Een ander masker, met het gezicht van voormalig vicepresident Dick Cheney, lokte nauwelijks een reactie uit. Ook als de persoon onder het masker andere kleren aantrok, bleef dat verschil bestaan.
Voor een kraai was die reactie niet vreemd: tijdens de vangst had iemand met het bedreigende gezicht vogels vastgepakt. Maar zodra er meerdere kraaien om zo iemand heen hangen, gebeurt er nog iets. Vogels die zelf geen nare ervaring met die persoon hebben gehad, krijgen zijn gezicht toch te zien terwijl soortgenoten alarm slaan.
De waarschuwing verspreidde zich jarenlang
De reactie op het gezicht werd eerst sterker. Na 1,25 jaar schold 30,4 procent van de aangetroffen kraaien consequent tegen de drager van het masker. Na bijna drie jaar was dat ongeveer 66 procent. Het bleef dus niet bij de vogels die bij de vangst aanwezig waren.
“Uit ons onderzoek blijkt dat ze dat gezicht minstens 5 jaar onthouden, en de teller loopt nog.” John Marzluff, hoogleraar wildlife science aan de University of Washington.
Dat zei Marzluff toen de kraaien het masker na 5 jaar nog herkenden. Die uitspraak ging over wat het team toen had waargenomen. De proef liep daarna gewoon door. Het stijgende aandeel boze kraaien wees er bovendien op dat de kennis over dat gezicht binnen de groep terechtkwam.
Ook jonge kraaien leren wie ze moeten mijden
Bij 82 procent van 126 waargenomen scheldincidenten kwamen andere kraaien erbij om mee te doen. Daar zaten ook dieren tussen die de vangst niet hadden meegemaakt. Zo’n luid alarm blijft voor een kraai in de buurt dus niet zomaar een ruzie tussen twee anderen.
Marzluff zag hoe de kennis zich tussen soortgenoten verspreidde, ook van ouder op jong. Jonge kraaien konden het gezicht daardoor als bedreigend leren herkennen zonder zelf gevangen te zijn. Dat is een andere vorm van onthouden dan een eigen vervelende ontmoeting jarenlang in je geheugen bewaren.
Goed om te weten Deze proef ging over Amerikaanse kraaien, de vogelsoort die op de campus in Seattle leeft. De gemeten percentages kun je dus niet zomaar op kraaien in Nederland plakken.
Op een dag bleef het stil
In september 2023 liep iemand opnieuw met het masker over de campus. Voor het eerst bleef een herkenbare vijandige reactie uit. Het geroep hield toen op.
Marzluff is inmiddels met pensioen en bestudeert raven in Yellowstone National Park. Zijn opvolgers Heather Cornell en Kaeli Swift namen het werk met het masker over. Juist doordat de proef zo lang doorging, konden ze zien hoe een reactie eerst binnen een groep toenam en uiteindelijk niet meer te horen was.
Over het onderzoek
Marzluff ving en ringde in februari 2006 op vier ochtenden zeven kraaien terwijl hij het rubbermasker droeg. Met collega’s van de University of Washington werkte hij de eerste resultaten uit voor het vakblad Animal Behaviour. Het gezicht op het masker kreeg zo voor de vogels een heel concrete betekenis: het hoorde bij iemand die hen had gevangen.
In een vervolgstudie uit 2012 maten Marzluff en zijn collega’s met hersenscans welke delen van de kraaienhersenen actief werden. Ze vergeleken de reactie op het bedreigende gezicht met die op een gezicht dat de vogels kenden van voeding en verzorging. De hersenen reageerden verschillend op die twee gezichten.
Cornell en Swift waren van plan de maskerproef in het schooljaar 2024-2025 definitief af te sluiten.
