Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De kakapo uit Nieuw-Zeeland stond in 1995 op de rand van uitsterven. Er waren toen nog maar 51 vogels over. Dit jaar zijn er 90 kuikens bijgekomen, een record. Daarmee telt de soort nu 325 dieren, meer dan in de afgelopen 75 jaar.
De kakapo was bijna uitgestorven, maar is weer helemaal terug. Foto: iStock – Daniel Tadevosyan
Een vogel die niet kan vliegen
De kakapo is de zwaarste papegaai ter wereld en komt alleen in Nieuw-Zeeland voor. Een volwassen vogel weegt tot zo’n 4 kilo. Vliegen kan hij niet. Sommige lichtere vrouwtjes zweven wel een klein stukje, maar voor de rest vertrouwt de kakapo op zijn sterke poten en klauwen. Daarmee klimt hij in bomen en waggelt hij over de grond.
De vogel heeft groen gevlekte veren en is ’s nachts actief. Hij kan heel oud worden; hij wordt tussen de 60 en 90 jaar en leeft dus ongeveer even lang als een mens.
Hoe het misging
Toch ging het lange tijd hard achteruit met de soort. Eeuwenlang werd er op de vogel gejaagd. Kolonisten brachten vervolgens roofdieren mee naar Nieuw-Zeeland, zoals ratten, katten en hermelijnen. Daar had de kakapo geen verweer tegen. Zijn nachtleven helpt soms om vijanden te ontlopen. Maar door zijn opvallend zoete geur vinden roofdieren hem gemakkelijk.
Ook het verlies van leefgebied, ziektes en problemen met de voortplanting speelden mee in de achteruitgang. In 1995 bereikte de populatie een dieptepunt. Er waren toen nog maar 51 vogels, waaronder maar 20 vrouwtjes.
Een babyboom dankzij de rimuboom
Natuurbeschermers werken al sinds de jaren 80 aan het herstel van de soort. Maar dat gaat langzaam. Kakapo’s planten zich namelijk niet elk jaar voort. Ze broeden alleen als de rimu veel vruchten draagt. Dat is een hoge, groenblijvende boom die alleen in Nieuw-Zeeland groeit en die maar eens in de twee tot vier jaar vol rode vruchten hangt.
Dit jaar was de oogst een van de beste in tientallen jaren. Bovendien zat er vier jaar tussen de vorige broedperiode en deze. Het gevolg was een echte babyboom. In totaal gingen 79 vrouwtjes broeden. Samen legden ze 258 eieren.
Lang niet alles ging goed. Meer dan de helft van de eieren kwam niet uit en een deel van de kuikens stierf kort na de geboorte. Maar bijna een derde van de eieren leverde een kuiken op dat de leeftijd van 150 dagen haalde. Op die leeftijd is een jong uitgevlogen en geldt het als zelfstandig. Pas als het jongste kuiken die grens bereikt, tellen natuurbeschermers de jongen officieel mee. Dat gebeurde op 1 september.
“In één seizoen gedaan”
Deidre Vercoe leidt het herstelprogramma bij het Nieuw-Zeelandse Department of Conservation. Zij kan het resultaat zelf nauwelijks geloven. In de podcast Kakapo Files van Radio New Zealand vertelt ze: “Het kostte ongeveer 16 jaar om 90 kuikens te maken in de vroege dagen van het herstelprogramma. En dat hebben we net in één seizoen gedaan.”
Het vorige record stamt uit 2019. Ook toen zorgde een rijke rimuoogst voor veel jongen, maar het waren er minder dan nu. In 2020 kwam de populatie boven de 200. Nu is de grens van 300 doorbroken. Dat was volgens het ministerie misschien 75 jaar geleden voor het laatst zo.
Vercoe blijft wel nuchter. “Er ligt nog een lange weg van herstel voor ons, maar negentig kuikens in één seizoen is een record,” zegt ze.
Vader van het jaar
Eén vogel springt eruit. De natuurbeschermers riepen het mannetje Tūterangi uit tot vader van het jaar. Hij is tien jaar oud en broedde dit seizoen voor het eerst. Toch paarde hij met zes vrouwtjes. Dat leverde tien levende kuikens op.
Minder ingrijpen door de mens
Elke volwassen kakapo heeft een naam. De meeste nieuwe kuikens krijgen er een als ze een jaar oud zijn, in februari en maart. Maar een paar jongen blijven straks naamloos. Dat is een bewuste keuze. Het programma wil langzaam toe naar een toekomst waarin de mens minder hoeft in te grijpen.
Daarom veranderde er dit jaar al het een en ander. De onderzoekers volgden eieren en kuikens via camera’s en sensoren op afstand. Zo hoefden ze minder vaak bij de nesten te kijken. Op sommige plekken kregen de vogels ook minder bijvoeding.
Een woningcrisis voor papegaaien
Het succes brengt wel een nieuw probleem met zich mee. De broedende kakapo’s leven op drie eilanden zonder roofdieren: Codfish, Anchor en Chalky. Daar wordt het nu krap. De Nieuw-Zeelandse milieujournalist Ellen Rykers sprak al van een woningcrisis voor kakapo’s.
Natuurbeschermers willen daarom meer gebieden vrijmaken van roofdieren. Het grote doel is dat de kakapo ooit terugkeert naar Rakiura, ook bekend als Stewart Island. Dat is het oorspronkelijke thuis van de soort. Daar werden in de jaren tachtig ook de laatste wilde vrouwtjes gevonden.
Op naar 2028
Voorlopig is het even feest. Maar het team kijkt alweer vooruit. Computermodellen voorspellen dat de rimu over twee jaar opnieuw volop vrucht draagt. Dan kan er weer een broedseizoen komen. Vercoe en haar collega’s bereiden zich nu al voor op 2028.
De 90 kuikens zijn nog geen 90 nieuwe ouders. Het duurt jaren voordat ze zelf jongen krijgen, en niet alle vogels halen die leeftijd. Toch laat dit jaar zien dat de kakapo echt kan terugkomen. Voor een soort die dertig jaar geleden bijna verdwenen was, is dat een bijzonder verhaal.
