like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

Waarom Europa (nog) niets te zoeken heeft in Oekraïne

Van: op 19 maart 2016

oekraineeuVan de week vielen de stempassen in de bus voor het referendum op 6 april over het associatieverdrag met Oekraïne. We mogen gaan stemmen in een referendum waarvan de regering al heeft aangegeven dat ze nog niet weet of ze de uitslag zal respecteren. En we mogen stemmen over een verdrag dat in de praktijk al wordt uitgevoerd. Er wordt zo aan twee poten van de democratie tegelijk gezaagd. Niet gaan stemmen is zoveel als het opgeven van je democratische illusie. Tegen gaan stemmen is een goed recept voor desillusionaire maagkramp. Als je voor bent en het gaat je alleen maar om het resultaat kun je waarschijnlijk wel thuisblijven. Het had net zo goed op 1 april gehouden kunnen worden.

Waarom dan toch de moeite doen om een van de schaarse stemhokken op te zoeken? Misschien om ooit aan je kleinkinderen te kunnen uitleggen dat je in ieder geval een bijdrage hebt geleverd aan het voorkomen van duidelijk te voorziene ellende.

Wat zijn de argumenten? Europa-nu.nl stelde een lijst op:

 

Argumenten voor het associatieverdrag 

  • De Europese Unie kan een rol spelen in het oplossen van conflicten in Oekraïne door toezicht te houden op wapenstilstanden, het terugtrekken van zware wapens en het uitwisselen van krijgsgevangenen. De EU brengt daardoor stabielere buitengrenzen tot stand waardoor de veiligheid van lidstaten wordt verhoogd.
  • Oekraïne moet volgens het associatieverdrag haar economie moderniseren en overheidssteun aan bedrijven afbouwen. Het wordt daardoor interessanter voor bedrijven om te investeren in Oekraïne. Op dit moment is Nederland de een-na-grootste Europese investeerder in het land. Veel Nederlandse ondernemers zijn getroffen door handelsboycots door Rusland en hebben interesse in Oekraïne.
  • Het associatieverdrag maakt handel makkelijker en goedkoper. Import- en exporttarieven worden afgebouwd. Dit zorgt voor een grotere afzetmarkt voor bedrijven uit de EU en maakt import vanuit Oekraïne eenvoudiger. Ook Oekraïense exporteurs besparen bijna 500 miljoen euro per jaar omdat zij minder douanerechten hoeven te betalen.
  • Door het aangaan van samenwerking wordt Oekraïne gedwongen om zich meer aan te passen aan EU-standaarden voor mensenrechten en democratie. Ook moet Oekraïne meer werk maken van het tegengaan van corruptie.
  • Associatieverdragen hoeven niet te leiden tot nieuwe lidmaatschappen van de Europese Unie, maar leiden wel tot een machtiger Europees economisch blok. Dit betekent dat de Europese Unie sterker staat in onderhandelingen met andere staten.
  • Door het associatieverdrag krijgt de Europese Unie meer geo-politieke invloed in het oostelijke gedeelte van Europa. Op 1 januari 2016 traden ook associatie-overeenkomsten met Moldavië en Georgië in werking.
  • Oekraïne staat er economisch slecht voor. Om te voorkomen dat de economie van Oekraïne instort, kunnen EU-lidstaten het land helpen met financiële steun en technische assistentie.

 

Argumenten tegen het associatieverdrag 

  • Oekraïne wordt ondanks een vredesakkoord nog steeds geteisterd door een oorlog. In minder dan een jaar tijd zijn er meer dan 6000 mensen omgekomen. Delen van het land staan onder leiding van pro-Russische separatisten die meer autonomie eisen. Het land is te instabiel om zo'n vergaande samenwerking als een associatie-akkoord mee aan te gaan.
  • De economische situatie in Oekraïne is instabiel. Tijdens de Krim-oorlog is de Oekraïense staatsschuld gestegen tot 110 procent van het bruto binnenlands product. In 2015 is de economie van Oekraïne met 9% gekrompen. Ook heeft het land meerdere leningen open staan bij het IMF.  In het verdrag staat dat Oekraïne voor EU-steun in aanmerking komt. De bijstand wordt vastgesteld op basis van de behoeften van Oekraïne.  Volgens tegenstanders gaat er dan te veel geld naar Oekraïne.
  • Het associatieverdrag geeft een aanzet tot het afschaffen van visumverplichtingen. Mogelijk kunnen Oekraïners in de loop van 2016 visumvrij naar de EU reizen. Oekraïne staat bekend als een land waar veel mensenhandel, drugssmokkel en illegale prostitutie voorkomt. Visumvrij reizen kan het makkelijker maken voor criminelen om ongezien naar de Europese Unie te verhuizen.
  • Oekraïne is een voormalig Sovjet-land en heeft lange tijd goede relaties onderhouden met Rusland. Een associatie-overeenkomst zorgt ervoor dat Rusland een deel van haar invloed kwijt raakt. De Russische regering heeft dan ook laten weten dat het verdrag ‘ernstige consequenties’ zal hebben voor Oekraïne. Zo neemt Rusland maatregelen om de invoer van Oekraïense levensmiddelen stop te zetten.
  • Met het associatieverdrag worden import- en exporttarieven afgebouwd. Oekraïne integreert daardoor in de interne markt van de Europese Unie. Russische producten worden daardoor duurder, omdat daar nog wel importtarieven over betaald moeten worden. Het verdrag kan de handelsrelaties van de EU met Rusland in gevaar brengen. Dit kan leiden tot boycots van Europese producten of het terugtrekken van investeringen.
  • Een associatie-overeenkomst leidt tot een betere samenwerking met Oekraïne op het vlak van veiligheid en defensie. De Europese Unie zal dus vaker partij kiezen in (militaire) conflicten. Dit kan leiden tot een killere relatie met Rusland.
  • Een associatieverdrag kan gezien worden als een opstap naar een uiteindelijke toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie en de euro. Er wordt in het verdrag echter niet gesproken van een toetreding. President Porosjenko van Oekraïne heeft wel aangegeven dat hij op een lidmaatschap hoopt.

 

Zo'n lijstje is op zichzelf wel overzichtelijk, maar het toont niet de onderlinge samenhang tussen verschillende punten. Bij voorbeeld de economische effecten in relatie tot de politieke verhoudingen, die kunnen veranderen als gevolg van het verdrag. Verder oplopende spanningen met Rusland bij voorbeeld zullen tot steeds grotere economische schade leiden. Die kan de mini-economie van Oekraïne tot in lengte van jaren niet compenseren. De omvang van die economie is kleiner dan die van onze provincie Noord-Holland  en het belang is een minieme 0,2% van de totale Nederlandse export. Bovendien is zaken doen in Oekraïne nog vele malen riskanter dan in Rusland.

De problemen van het land beperken zich niet tot mensen- en drugshandel. Oekraïne is met stip het meest corrupte land in de Europese zone, inclusief Rusland. Tot nu toe bleek het land ook nogal onbetrouwbaar in het nakomen van verplichtingen. Het is in dat licht dan ook niet de meest logische zet om de grenzen nu al open te stellen, nog voordat enige voorwaarde uit de overeenkomst is vervuld.

Hoewel het verdrag een voorbereiding inhoudt op het aanpassen aan Europese normen, geldt vooralsnog de lokale wetgeving. Die houdt uitverkoop van landbouwgrond niet tegen en laat praktijken als grootschalige toepassingen van genetisch gemanipuleerde voedselproducten toe  , naast de winning van schaliegas.

Met de winning van schaliegas kun je uiteindelijk nog wel stoppen. Met de verspreiding van genetische gemanipuleerde gewassen ligt dat anders, net als het laten vestigen van grote Amerikaanse bedrijven die onomkeerbare belangen krijgen. Tel daarbij de toenemende spanningen met Rusland op die worden gecompenseerd met Amerikaanse militaire aanwezigheid en je mixt een cocktail die tot stevige hoofdpijn leidt.

Economisch werpt dat scenario zijn schaduw al vooruit: hoewel de Oekraïne er financieel niet anders voor staat dan Griekenland, zegt het IMF (dat door de VS wordt gedomineerd)  bij voorbaat al dat het zal blijven financieren. Als Kiev niet kan terugbetalen, en die kans is groot, mag het haar schuld waarschijnlijk wel aflossen met de eigendomsoverdracht van land en staatsbedrijven. Waar zagen we dat eerder?

En dan nog deze: in een interview van NU.nl met minister Koenders (buitenlandse zaken) haalt deze een aantal keren aan dat het verdrag er zou moeten komen omdat het de wens is van de meerderheid van de Oekraïense kiezers. Hoe verhoudt zich dat met de uitspraak van onze regering dat ze nog moet zien of ze de wens van de Nederlandse kiezer in deze wel volgt?

Het is bijzonder. De EU wil zich voor laten staan op hoge normen als het gaat over vrijheid, democratie en veiligheid. Maar tegelijk spant het zich in om met Oekraïne de meest corrupte natie in de regio binnen te halen (en met Turkije en passant de meest dictatoriale en explosieve). Bij de lokale praktijken in die landen lijkt wat er in Brussel gangbaar is niet meer dan kinderspel. Maar misschien is dat nu wel juist de bedoeling.

Peter van Vliet

 

Bekijk hier de corruptie-index van Transparancy.org

Lees hier de complete tekst van het associatieverdrag

Lees meer over: , ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht, Opinie



 

Reacties: (8)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Diny Siebers schreef:

    Mogen stemmen is een voorrecht !? Ja, voor mij wel. Maar toch…

    Tot nu toe wist ik voor het eerst in mijn (al gevorderde) leven niet wát te gaan stemmen bij het Oekraïne-referendum. Aan beide mogelijkheden kleven m.i. zoveel obstakels en gevaren dat ik overwoog om deze keer dan maar blanco te stemmen.
    Tot gisteravond, toen wist ik zeker wat te doen.

    In het programma ‘Pauw’ hoorde ik dat de initiatiefnemers van het Oekraïne-referendum inmiddels verklaarden dat het de aanvragers niet te doen is om de Oekraïne zelf, maar dat de échte reden is: de EU onder vuur leggen en Nederland daaruit trekken.

    Dit deed voor mij de deur dicht. Als er een referendum-aanvraag was geweest om het Nederlandse volk te vragen of zij de EU als zodanig zien zitten en die wel of niet willen ondersteunen en of zij willen dat Nederland zich daaruit moet terugtrekken, dan hadden ze op mij kunnen rekenen. Nu niet.

  2. Bertus Buizer schreef:

    Een belangrijk argument van mij om op 6 april nee te stemmen tegen de associatie overeenkomst EU – Oekraïne is dat met artikel 221 GMO-gewassen toch nog de EU in worden gerommeld. Zie ook mijn reacties van gisteren en vandaag op het artikel van VVD tweede kamerlid Han ten Broeke in Het Financieele Dagblad: http://fd.nl/opinie/1145314/juist-een-nee-speelt-corruptie-oekraine-in-de-kaart

  3. redactie schreef:

    @Peter:
    Als je het artikel leest zul je ontdekken dat het gaat over uitgebreide toepassing van GMO in de landbouw, over het verpesten van irrigatie- en drinkwater door fracking, over landroof, over het financieel leegzuigen van een land, over corruptie, gebrek aan democratie en transparantie en inperking van vrijheid.

    Welk van deze onderwerpen heeft volgens jou niet met duurzaamheid te maken?

  4. Peter schreef:

    Ik vraag me af waarom dit onderwerp in deze nieuwsbrief staat. In het artikel het thema duurzaamheid (People, Planet of Profit) niet aan de orde. Voor dit onderwerp bestaan geschiktere en passende fora.

  5. Joachim Bunders schreef:

    Als het gebrek aan burgerrechten en economische transparantie elders groeit dan kunnen we wel boe roepen maar beter is het de eigen instituties te verbeteren en qua mensenrechten en solidariteit een licht te zijn in een donkere wereld.
    Er valt nog heel wat te verbeteren in eigen land. Daarop te concentreren is goed voor ons en goed voor de wereld.

  6. Wim Peeks schreef:

    Beste Peter,
    Laten we van fouten leren.
    De oorlog van 14/18 werd Duitsland gekneveld door een zwaar verdrag opgelegd door West-Europa en verder in de steek gelaten.
    Na de oorlog van 40/45 kwamen de VS met een groots opgezette Marshall hulp. Ook voor Duitsland! Waardoor Duitsland nu een grote stabiliserende macht is in Europa en een grote handelspartner.
    Dus stem voor het verdrag en laat ze niet in de steek. Daar krijgen we spijt van!

    Wim.

  7. Peter van Vliet schreef:

    Beste Ignace,
    het hangt er maar van af welk probleem je wil oplossen. Een van mijn punten van zorg is het democratisch gehalte van de beslisprocessen in de EU zelf. Je stelt dat de EU leert van voorgaande ontwikkelingen; waaruit blijkt dat? Je ziet eerder een herhaling van de zelfde stappen. En hoe is de bevolking van Oekraine geholpen bij de uitverkoop van haar staatsbedrijven en haar land en het ombuigen van winststromen naar het buitenland?

    Ik ben niet tegen het op de benen helpen van een land dat in de vernieling ligt. Maar dan wel op een manier waarop de bevolking zelf erop vooruit gaat.

  8. Ignace Boreel schreef:

    Beste Peter, wil je een probleem oplossen dan heb je meer kans dat van binnenuit te doen dan vanaf de zijlijn boe te blijven roepen. EU zal echt niet dezelfde fouten maken zoals bij toetreding van Griekenland. Ook hier zit een leer proces in. Het alternatief is om de Oekraine het zelf uit te laten zoeken met Rusland. De ellende zal dan voor iedereen, ook voor ons, groter zijn.