Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In de paleisresten op het verzonken eiland Antirhodos bij Alexandrië vonden onderwaterarcheologen een bronzen zegelring. Het is volgens het onderzoeksteam de eerste bekende zegelring met een afbeelding van dit verdwenen wereldwonder. Juist de plek waar hij lag, maakt de vondst extra interessant.
Zo kan de Pharos van Alexandrië eruit hebben gezien. Beeld: Johann Bernhard Fischer von Erlach, Public domain, via Wikimedia Commons
Stel je voor: een bouwwerk van mogelijk meer dan 110 meter hoog, vastgelegd op iets dat in je handpalm past. Het gaat om de Pharos van Alexandrië, gebouwd rond 280 v.Chr. en later grotendeels in zee verdwenen door aardbevingen en het zakken van de kust. Op 7 oktober 2026 maakte het European Institute for Underwater Archaeology de ontdekking bekend, na opgravingen in de oostelijke haven van de Egyptische stad. Welke band het paleis destijds met de vuurtoren had, is nog onduidelijk.
De versleten afbeelding is herkenbaar
De gravure is niet meer haarscherp. Toch herkent Doris Behrens-Abouseif, emeritus hoogleraar kunst- en archeologiegeschiedenis aan de University of London, er de vuurtoren in. Ze heeft eerder over het bouwwerk gepubliceerd en was niet betrokken bij deze opgraving.
Er is ook iets om de ring mee te vergelijken. Op munten uit de tweede eeuw staan afbeeldingen van de vuurtoren die volgens het onderzoeksteam sterk op de gravure lijken. Munten laten dus zien hoe mensen de toren destijds afbeeldden; de ring voegt daar een andere drager aan toe. Op het kleine oppervlak is bovenaan één lijntje te zien.
Andrew Chugg, onafhankelijk onderzoeker en auteur van een boek over de Pharos, wijst op een asymmetrisch element aan de top. Het zou een rookpluim kunnen zijn van de olielamp die een standbeeld boven op de toren in de hand hield.
De vindplaats wijst naar het beheer van de toren
“De vondst van de zegelring is des te belangrijker omdat hij is opgegraven in het paleis op Antirhodos, dat ooit een machtscentrum was.” Franck Goddio, voorzitter van het European Institute for Underwater Archaeology en leider van de opgraving.
Het onderzoeksteam denkt dat het paleis mogelijk een rol speelde bij het beheer van de vuurtoren. Een zegelring past bij dat idee: met zo’n ring kon iemand een afdruk maken. Wie de ring droeg en waarvoor die werd gebruikt, is onbekend.
Ook de ligging maakt de mogelijke band interessant. Het paleis stond op Antirhodos, terwijl de vuurtoren op het eiland Pharos verrees. Beide plekken lagen bij dezelfde haven. De ring brengt die plekken in verband, zonder aan te tonen hoe het werk rond de toren vanuit het paleis werd geregeld.
Wat er van de Pharos overbleef
De toren was een van de Zeven Wereldwonderen van de Oudheid. Sostratus van Knidos bouwde hem mogelijk in opdracht van Ptolemaeus I Soter; het werk werd voltooid tijdens de regering van Ptolemaeus II. De Pharos hoorde bij een groot bouwproject van de machthebbers van Alexandrië. Het paleis op Antirhodos lag in dezelfde stad. Uit welke periode zijn mogelijke band met de toren stamt, is onbekend.
De verdwijning van het bouwwerk duurde lang. Aardbevingen beschadigden de toren, terwijl de kust van Alexandrië langzaam zakte. Daardoor kwamen grote delen in zee terecht. De laatste resten boven water stortten ergens tussen de 14e en 16e eeuw in. Wie het wereldwonder nu wil bestuderen, moet het dus doen met oude afbeeldingen en met wat er onder water is teruggevonden.
Duikers haalden al aan het einde van de 20e eeuw resten van de oorspronkelijke vuurtoren naar boven bij Pharos. Dat versterkte het vermoeden dat een groot deel in zee was gestort. De zegelring levert een afbeelding van de toren uit de oudheid op.
Over het onderzoek
Het European Institute for Underwater Archaeology werkt bij de opgravingen samen met het Egyptische ministerie van Toerisme en Oudheden. Het team onderzoekt dit jaar meer dan de paleisresten alleen. In de oostelijke haven gaat het om vier locaties:
- de tempel van Isis;
- het paleis en de westelijke heuvel op Antirhodos;
- resten van een obelisk;
- het Timonium.
Die plekken kunnen elk een ander deel van de vroegere haven zichtbaar maken. Het Timonium is een paleis dat in verband wordt gebracht met Marcus Antonius.
