Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In Nederlandse woningen zit gemiddeld 21 becquerel radon per kubieke meter, blijkt uit metingen van het RIVM. Blootstelling aan het gas draagt bij aan de kans op longkanker, maar wat kun je doen om ophoping in huis tegen te gaan?
In de kruipruimte kan radon vrijkomen. Foto: iStock – CRobertson
Onder de vloer van je huis zit een ruimte waar je zelden kijkt, maar waar radon zich kan ophopen. Het radioactieve gas komt van nature uit de bodem en kan via de kruipruimte de woning binnendringen. In een RIVM-meting van bijna 2.700 woningen lag de gemiddelde concentratie 1,5 keer hoger dan bij het vorige onderzoek uit 2013. Voor rokers zijn de schadelijke effecten van radon sterker, terwijl ook de ventilatie onder de vloer aandacht verdient.
Ook je muren kunnen radon afgeven
Een huis kan radon uit meer halen dan alleen de grond eronder. Het gas komt ook vrij uit bouwmaterialen zoals beton, baksteen en gips. Je kunt het niet zien of ruiken. Daardoor merk je niet vanzelf of de lucht in een kamer meer radon bevat dan elders in huis.
Radon is een radioactief edelgas. Blootstelling eraan is 1 van de factoren die de kans op longkanker vergroten. Samen met thoron, een ander radioactief gas dat van nature voorkomt, is het naar schatting verantwoordelijk voor ongeveer 400 van de circa 11.000 nieuwe gevallen van longkanker per jaar in Nederland. Dat cijfer gaat dus over beide gassen samen, niet over radon alleen.
Roken weegt veel zwaarder: het veroorzaakt ruim 85 procent van de longkankergevallen. Tegelijk versterken roken en blootstelling aan radon elkaars schadelijke effecten. Een lage radonwaarde neemt het risico van roken dus niet weg, en voor iemand die rookt telt blootstelling aan het gas extra zwaar mee.
De bodem maakt verschil
De plek waar je woont, doet ertoe. Door verschillen in bodemsoort komen de hoogste gemiddelde radonconcentraties in Nederlandse woningen en gebouwen voor in twee gebieden:
- In Zuid-Limburg is gemiddeld 59 becquerel per kubieke meter gemeten.
- In het Rivierengebied ligt dat gemiddelde op 36 becquerel per kubieke meter.
Zo’n gebiedsgemiddelde zegt nog niet hoeveel radon er in een afzonderlijk huis zit. Het Nederlandse referentieniveau voor woningen is 100 becquerel per kubieke meter, gemeten als jaargemiddelde. Naar schatting zitten ongeveer 24.000 van de bijna 6 miljoen woningen daarboven. Het gaat vooral om eengezinswoningen met natuurlijke ventilatie in Zuid-Limburg en het Rivierengebied.
De meeste woningen blijven onder het referentieniveau. Toch is het verschil tussen huizen relevant als je wilt weten waar aandacht voor ventilatie het meest kan opleveren. Een regionaal gemiddelde en een jaargemiddelde voor een woning vertellen namelijk elk iets anders.
Een dicht huis houdt meer warmte vast, en mogelijk ook radon
Woningen die vanaf 2013 zijn gebouwd, hebben in alle Nederlandse regio’s gemiddeld een lagere radonconcentratie dan oudere huizen. Het RIVM ziet dat verschil, maar daarmee weet je nog niet waarom de concentratie in een bepaald huis hoger of lager uitvalt. De bouwleeftijd geeft dus geen uitslag voor je eigen woning.
Het RIVM noemt minder ventileren als mogelijke verklaring voor de gemeten stijging. Tijdens de energiecrisis van 2021 tot en met 2023 waren de energieprijzen hoog en konden huishoudens geneigd zijn minder frisse lucht binnen te laten om warmte te besparen. Of dat bij een afzonderlijke woning de oorzaak was, volgt niet uit de landelijke meting.
Ondanks die stijging liggen de radonconcentraties in Nederlandse woningen en gebouwen gemiddeld nog altijd laag vergeleken met andere Europese landen. Dat neemt de verschillen tussen Nederlandse huizen niet weg. Vooral waar de bodem meer radon afgeeft, kan de manier waarop lucht onder en in het huis wordt ververst verschil maken.
Begin bij de lucht onder de vloer
Milieu Centraal geeft een concreet advies: ventileer de kruipruimte goed, zodat radon zich daar niet ophoopt.
Ventilatie in de woning zelf blijft eveneens belangrijk. Helemaal stoppen met ventileren kan radon langer binnenhouden.
Over het onderzoek
Het RIVM voerde de meetcampagne uit in 2022 en 2023. De onderzoekers maten radon in de binnenlucht van woningen. De uitkomst vertelt daarmee hoeveel gas er binnen aanwezig was.
