De Iberische lynx is gered van uitsterven, maar nu is de auto zijn grootste vijand

31 oktober 2026|doorDN Nieuwsredactie|inbiodiversiteit, natuurbeheer

Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google

In 2002 leefden er minder dan honderd Iberische lynxen in het wild. In 2025 telden Spanje en Portugal er 2.663, het hoogste aantal sinds de tellingen begonnen. Toch is het werk niet klaar. Bijna acht op de tien gevonden dode lynxen kwamen vorig jaar om in het verkeer.

Een Iberische lynx ligt in een hinderlaag. Foto: iStock – CreativeNature_nl

Stel je voor dat je in 2002 door de heuvels van Andalusië wandelt. De kans dat je een Iberische lynx ziet, is vrijwel nul. Er zijn er nog maar een paar, verspreid over twee kleine gebieden. Biologen spreken dan al openlijk over de eerste katachtige die sinds de prehistorie uitsterft. Vandaag lopen er weer jonge lynxen over olijfgaarden en langs snelwegen. Dat laatste is precies het nieuwe probleem.

Van honderd naar ruim tweeduizend

De Iberische lynx leeft alleen op het Iberisch Schiereiland. Het is een middelgrote kat met pluimpjes op de oren en een korte staart. De soort eet bijna alleen wilde konijnen. Toen de konijnenstand instortte door ziektes, ging de lynx mee naar beneden.

De ommekeer kwam met een fokprogramma en jarenlang gericht natuurbeheer. In twintig jaar steeg de populatie van minder dan 100 dieren in 2002 naar 2.663 in 2025. Dat is 10,9 procent meer dan een jaar eerder. Sinds 2021 is het aantal zelfs bijna verdubbeld.

Het fokprogramma bestaat twintig jaar

In 2025 was het precies twintig jaar geleden dat Spanje en Portugal hun gezamenlijke fokprogramma startten. Sinds 2011 zijn 424 in gevangenschap geboren lynxen uitgezet in de natuur. Ze kregen een plek in gebieden met genoeg konijnen en draagvlak bij de lokale bevolking.

Dat werkt. De lynx komt nu voor in 26 verschillende gebieden. In 18 daarvan werden in 2025 jongen geboren. Dat jaar kwamen er 952 welpen ter wereld en telden onderzoekers 542 vrouwtjes die zich voortplantten.

Castilla-La Mancha neemt het stokje over

Lang was Andalusië het hart van de lynx. Dat is veranderd. Castilla-La Mancha herbergt nu de meeste dieren, 1.051 in totaal. Andalusië volgt met 885. Portugal telde 394 lynxen, vooral in de vallei van de Guadiana.

De officiële cijfers zijn een minimum. Volgens het Spaanse ministerie van Ecologische Transitie is een volledig sluitende telling in de grootste gebieden niet haalbaar. Het echte aantal ligt dus waarschijnlijk hoger.

Succes heeft een prijs op de weg

Hier zit de wending in het verhaal. Hoe meer lynxen er zijn, hoe meer jonge dieren op zoek gaan naar een eigen territorium. Daarbij steken ze wegen over. In 2025 werden 273 dode lynxen gevonden, waarvan 212 door een aanrijding. Dat is bijna 78 procent.

In Andalusië alleen al loopt bijna 2.700 kilometer weg door lynxgebied. Elke nieuwe populatie brengt nieuwe zwarte plekken met zich mee. Natuurorganisaties zoals WWF noemen het verkeer inmiddels een van de grootste bedreigingen voor de soort.

Minder dan 100 lynxen in 2002
2.663 lynxen in 2025
212 verkeersslachtoffers in één jaar
Status bij de IUCN: van bedreigd naar kwetsbaar (2024)

Een kat die nog steeds hulp nodig heeft

In 2024 verlaagde de IUCN de status van de lynx van bedreigd naar kwetsbaar. Dat is een mijlpaal. Maar de organisatie waarschuwde er direct bij dat stroperij, ziekte en verkeer de soort nog steeds bedreigen. De volgende fase draait daarom niet meer om redden, maar om samenleven. Denk aan faunatunnels, rasters langs wegen en snelheidsbeperkingen op bekende oversteekplaatsen.

Wat de lynx ons leert over natuur in een volle wereld

Het verhaal van de lynx laat zien dat natuurherstel werkt als je lang genoeg doorzet. Het laat ook zien dat een gered dier terugkeert in een landschap vol asfalt, akkers en verkeer. Europa wil met de Natuurherstelwet de komende jaren veel meer leefgebied herstellen. De lynx is daarvoor een leerzaam voorbeeld. Herstel stopt niet bij het uitzetten van dieren. Het vraagt ook om wegen, landbouw en natuur die beter op elkaar zijn afgestemd.

Dit is het eerste deel van onze serie over soorten die terugkwamen van de rand van uitsterven. Lees ook ons eerdere verhaal over de kākāpō, de papegaai die het begin van deze serie vormde.

Bronnen