Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Finland gaf Posiva op 22 oktober een vergunning voor de eindberging van kernafval, maar het begraven kan nog niet beginnen. Nederland kiest bij COVRA voor minstens honderd jaar bovengrondse opslag.
In deze bovengrondse opslag moet Nederlands kernafval worden opgeslagen. Foto: Knowledge, CC BY-SA 3.0
In Zeeland staat een feloranje gebouw voor kernafval; in Finland ligt de beoogde bestemming ruim 400 meter onder de grond. In Onkalo mag uiteindelijk maximaal 6.500 ton uranium aan verbruikte kernbrandstof worden geborgen, in gesteente van ongeveer 1,9 miljard jaar oud. Voordat de eerste brandstofcapsule daar verdwijnt, moeten nog tests en inspecties worden afgerond. Intussen ligt Nederlands afval in het HABOG in Zeeland, terwijl de gemeenteraad van Borsele voor nieuwe kerncentrales als voorwaarde stelt dat een eindberging in 2050 in gebruik is.
De vergunning geeft Posiva nog geen startsein
Bij de kerncentrale Olkiluoto in Eurajoki krijgt Posiva Oy toestemming voor meer dan alleen het vullen van de ondergrondse berging. Het bedrijf mag verbruikte kernbrandstof ook in bezit hebben, verwerken en opslaan. De vergunning loopt tot eind 2070.
Onkalo heeft als eerste diepe eindberging voor verbruikte kernbrandstof ter wereld een exploitatievergunning. Aan dat besluit ging een veiligheidsoordeel vooraf: de Finse nucleaire toezichthouder STUK beoordeelde het plan op 4 augustus 2026 positief. Dat oordeel gaf de regering de basis om de vergunning te verlenen.
Toch gaat er voorlopig nog niets de grond in. STUK moet ook de resterende stappen controleren voordat Posiva daadwerkelijk brandstof mag bergen. Het bedrijf heeft nog geen datum vastgesteld voor de eerste capsule. De vergunning brengt het project dus dichter bij gebruik, zonder dat de opslag al is begonnen.
De veiligheid zit in meerdere lagen
Een diepe berging moet voorkomen dat radioactieve stoffen in de omgeving terechtkomen, ook ver voorbij de levensduur van de installatie zelf. Onkalo is ontworpen om het afval minstens 100.000 jaar af te schermen. De veiligheid gedurende die lange periode hangt af van materialen die elkaar aanvullen.
- De verbruikte brandstof gaat in koperen capsules.
- Rond die capsules komt bentonietklei, een kleisoort die als extra barrière dient.
- Het omliggende gesteente vormt de buitenste laag.
Die combinatie heet een meerbarrièresysteem. Als één laag na lange tijd minder goed werkt, zijn er nog andere lagen tussen het afval en de omgeving. De beoordeling van Onkalo omvat de sterkte van de capsule en de plek waar die komt te liggen.
In Zeeland blijft het afval voorlopig bereikbaar
Voor Nederland is COVRA het centrale adres voor radioactief afval. De organisatie is volledig in handen van de overheid en als enige in Nederland erkend voor de verwerking en opslag ervan. Het hoogradioactieve afval in het HABOG komt vooral van de kerncentrale Borssele. De naam staat voor Hoogradioactief Afval Behandelings- en OpslagGebouw.
Het Nederlandse Nationaal Programma Radioactief Afval kiest eerst voor opslag bij COVRA en daarna voor berging diep onder de grond. Die bovengrondse fase duurt ten minste 100 jaar. Het is dus een bewuste tussenstap op weg naar definitieve berging.
Goed om te weten Nederland onderzoekt voor eindberging kleilagen en zoutlagen. Het zoekt daarmee naar een andere ondergrondse oplossing dan de berging in rotsgesteente bij Olkiluoto.
De Nederlandse tijdlijnen lopen uiteen
COVRA heeft veiligheidsstudies gepresenteerd voor berging in klei en zout. Adjunct-directeur Ewoud Verhoef noemt die oplossingen haalbaar en veilig. Voor een gebouwde eindberging zijn nog keuzes over een locatie, vergunningen en de aanleg nodig.
Daar wringt het met de plannen voor nieuwe kerncentrales. De gemeenteraad van Borsele heeft aan een vergunning daarvoor een voorwaarde over eindberging verbonden. De Nederlandse planning voor langdurige opslag bij COVRA loopt veel verder door. Volgens de planning van COVRA komt financiering van geologische eindberging pas rond 2130 in beeld.
Finland laat zien hoeveel tijd de uitvoering kost
Aan Onkalo wordt al sinds 2004 gebouwd. Het project is daarmee 22 jaar in ontwikkeling en kostte ongeveer 1,16 miljard dollar. Nederland kan van die ervaring leren hoe een ondergrondse berging wordt ontworpen en door een vergunningstraject komt, maar moet voor klei of zout zelf een passende oplossing uitwerken.
Zelfs na de eerste capsule is het Finse project niet klaar. Posiva verwacht Onkalo tot in de jaren 2120 te gebruiken voor bergingsactiviteiten. Daarna moet de faciliteit worden afgesloten.
