Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In Jakoetsk brak tijdens een hittegolf in 2020 een flat van twee verdiepingen in tweeën. Ook in Norilsk raken funderingen beschadigd, terwijl de stad probeert de grond onder woongebouwen weer te bevriezen.
De ontdooiende ondergrond kan de flats in Siberie niet meer dragen. Foto: iStock – Pavel Sipachev
Een draagbalk die doorbuigt en scheurt, wil je niet zien in een flat van negen verdiepingen. In Jakoetsk gebeurde precies dat, bleek uit een melding uit 2018, waardoor het gebouw instabiel werd. In Jakoetsk en Norilsk staan flats op permafrost: als die bevroren grond ontdooit, kunnen zelfs gebouwen die al tientallen jaren overeind staan scheuren en verzakken.
Een flat kan ook langzaam scheef trekken
Een ander woongebouw in Jakoetsk raakte ongeveer 40 centimeter uit het lood. Bouwvakker en milieuactivist Eduard Romanov zag hoe het gebouw begon over te hellen. De schade ontstaat niet altijd in een klap. Soms gaat het jaar na jaar een stukje verder.
In Norilsk is dat probleem lastig te missen. De industriestad telt 170.000 inwoners en is de grootste stad ter wereld die op bevroren grond is gebouwd. Door stijgende temperaturen in het Noordpoolgebied verzwakken daar de funderingen. Het gaat om gebouwen die soms al tientallen jaren overeind staan.
Goed om te weten In juni 2015 stortten bij een bloedbank in Norilsk delen van de entree en het overhangende dak in. Een arts brak daarbij zijn benen.
De dooi dringt steeds dieper door
In Jakoetsk lag de gemiddelde temperatuur volgens wetenschappers over een periode van 10 jaar 2,5 graden Celsius hoger. Voor de bredere regio Jakoetië werd over 30 jaar een stijging van 1,5 graden gemeld. Die cijfers gaan over verschillende gebieden en perioden. Beide wijzen op warmere grond onder de bebouwing.
Ook de bovenste grondlaag verandert. In Rusland nam de diepte tot waar die laag in het warme seizoen ontdooit over 30 jaar toe van ongeveer 45 naar 70 centimeter. De jaarlijkse dooi reikt dieper. De cijfers zeggen niets over hoeveel een flat verzakt.
Veel woningen en bedrijfspanden in Jakoetië staan op palen die in de bevroren bodem steken. Als de grond rondom die palen verandert, kunnen muren scheuren en gebouwen zakken. Die schade was in de regio ook in 2025 nog zichtbaar.
Norilsk probeert de bodem weer vast te vriezen
De stad koos voor een technische ingreep: koelsystemen langs de buitenrand van funderingen moeten de grond eronder opnieuw bevriezen. Daarvoor trok Norilsk 650 miljoen roebel uit, ongeveer 7,9 miljoen euro. In 2019 en 2020 werden zulke systemen bij twee appartementencomplexen aangebracht.
Daar bleef het niet bij. In oktober 2021 werd de grond onder tien woongebouwen gestabiliseerd. De regionale autoriteiten onderzochten intussen welke panden een grotere verbouwing nodig hadden. Koelen kan de bodem helpen. Een beschadigd gebouw vraagt soms meer werk.
De gevolgen raken bovendien niet alleen woningen. In mei 2020 bezweek in Norilsk de fundering van een dieseltank door aangetaste permafrost, waarna brandstof weglekte. Een zwakke ondergrond kan dus ook tot milieuschade leiden.
De rekening loopt op tot ver buiten de steden
Voor het hele Noordpoolgebied zijn de mogelijke gevolgen doorgerekend. Bij gematigde opwarming kunnen rond het midden van deze eeuw ook wegen en spoorlijnen op aangetaste grond komen te liggen. De geraamde schade in de Arctische landen samen bedraagt dan 182 miljard dollar.
- Bij gematigde opwarming gaat het om 11 procent van de gebouwen, 29 procent van de wegen en 23 procent van de spoorlijnen.
- Bij hoge uitstoot stijgen die aandelen naar 17 procent van de gebouwen, 44 procent van de wegen en 34 procent van de spoorlijnen.
Een aparte raming komt voor beschadigde infrastructuur in Rusland alleen uit op meer dan 80 miljard dollar. Nederland heeft geen permafrost, dus de koelsystemen uit Norilsk zijn hier geen kant-en-klare oplossing. De cijfers maken wel concreet waarom een fundering moet passen bij grond die ook op langere termijn verandert.
Over het onderzoek
De percentages voor gebouwen, wegen en spoorlijnen komen uit een wetenschappelijke kostenraming voor het hele Noordpoolgebied. De onderzoekers rekenden daarin met twee toekomstbeelden: gematigde opwarming en hoge uitstoot. De schatting van meer dan 80 miljard dollar voor Rusland komt uit een afzonderlijk rapport en moet dus niet bij de Arctische raming worden opgeteld.
De Arctische raming van 182 miljard dollar verscheen in Environmental Research Letters.
